Doktora Tezleri
Permanent URI for this collectionhttps://gcris.yasar.edu.tr/handle/123456789/13679
Browse
Browsing Doktora Tezleri by Author "Altıntaş, Umut"
Now showing 1 - 1 of 1
- Results Per Page
- Sort Options
Doctoral Thesis Yapıt (olarak) kitap: Kitabın fiziksel varlığı üzerine kavramsal okumalar(2018) Altıntaş, Umut; Dilbaş, LaleYapıt (olarak) Kitap isimli bu tez çalışması, kitabın yüzyıllardır süregelen fiziksel dönüşümü üzerine kavramsal okumalar yapmaya odaklanmaktadır. Kitabın en arkaik biçiminden bir çağın kutsal formu olan el yazmalarına, bu süslü çağı kapatan basılı kitabın yarattığı kültürel değişimden 20. yüzyılın kavramsal nesnesine kadar olan dönüşümü, belli kavramlar üzerinden incelenmektedir. Tez son olarak, teorik altyapısını kitabın uzun hikayesinden aldığı referanslar doğrultusunda üretilmiş beş adet kitap yapıtı önermesi sunmaktadır. Tezin bölümler boyunca izleği, kitap nesnesinin hem fiziksel hem de kavramsal olarak nasıl dönüştüğü çatısı altında ilerlemektedir. İlk bölüm, kitabın tarihsel dönüşümüne dair geniş bir kadrajı içermektedir. Bugün 'kitap' olarak adlandırılan nesnenin şimdiki haline hiç de benzemeyen, ancak aynı işleve sahip olan ilkel formlarının kültürel dönüşümü, Gutenberg'in basılı kitabı hayata geçirdiği döneme kadar olan kısımla sınırlandırılmış, Gutenberg sonrası kitabın geldiği nokta, tezin esas ilgilendiği 'kavramsal' yaklaşımı barındıran örneklerle ikinci bölüme bırakılmıştır. Bu tez konusunun esas ilham kaynağı ve referansı, Meksikalı sanatçı Ulises Carrion'un 1975 tarihli The New Art of Making Books adlı manifestosudur. Düzyazı, şiir, metin, boşluk, yapı ve okuma gibi temel unsurlar doğrultusunda kitabın ne olması gerektiğine dair yeni düşünme biçimleri üreten bu manifesto, tek başına ele alınabilecek bir meta olarak kitabın esas formuna vurgu yapmakta ve içerisindeki bilgiyi taşıyan bir araç olarak tanımlanan kitaba kavramsal bir perspektiften bakmayı önermektedir. Carrion'un, kitabın ayrılmaz bir parçası olan metin yapısıyla kitap formunun yapısını birbirinden ayırarak kitabın ne olduğunu ve ne olabileceğini ele aldığı manifesto, tezin omurgasını oluşturan ikinci bölümde detaylıca incelenmektedir. Basılı kitabın yolculuğu, ikinci bölümde kavramsal sanatın alevlendiği 1945 ve sonrasında özellikle 'sanatçı kitapları' kategorisi kapsamında çeşitli kavramlar ile ilişkilendirilerek farklı temalarda üretilen örnekler eşliğinde devam etmektedir. Carrion'un manifestosu ile açılan bölüm, başlangıcı 1960 ve sonrası erken dönem kitap-yapıtlarıyla yaparken, devamında sıklıkla güncel yaklaşımlara uğrayarak ilerlemektedir. İkinci bölüm, kitabın kavramsal tüm olası okumalara açık olduğu; hem birbirinden beslenen hem de birbirinden tümüyle farklı üretim biçimlerine sahip örneklerle kitap nesnesinin nasıl yapıta dönüşebileceğine dair yoğun bir sağlama yapmaktadır. Tezin ana hattı olan bu bölüm, kitabın kendi içine dönük, kendiliğinden üretken bir yapıda olduğu örneklerle ve tartışmalarla sınırlandırılmıştır. Tezin üçüncü ve son bölümü ise ilk iki bölümden beslenen altyapıyla beş farklı yapıt-kitap önermesi sunmaktadır. Beş kitabın içeriği, teması ve nihai formu farklılıklar gösterse de ulaşmak istediği tek bir amaç vardır: 'Kitap olmak'. Bölüm, bu beş kitabın ne amaçla ve nasıl yapıldığına dair teknik ve teorik yönergeler içermektedir. Çoğunlukla yapıtların tariflendiği bu bölümde edebiyat dünyasından alıntılara ve ilk iki bölümde başvurulan referanslara sıkça uğranmaktadır.
