Browsing by Author "Çetinkaya, Hakan"

Now showing 1 - 6 of 6

Citation - Scopus: 2
Biophilic dimensions of products and their effects on user preferences
(Istanbul Teknik Universitesi, Faculty of Architecture, 2022) Hakan ÇETİNKAYA; Gülname TURAN; Miray BOĞA; Turan, Gülname; Çetinkaya, Hakan; Boğa, Miray
Biophilia is hypothesized as one of the defining concepts guiding human preferences of everyday life. Although “biophilia” has been well integrated as a design approach in Architectural and Urban Design it is yet to develop in industrial design. Employing a two-staged approach we aimed to define the biophilic characteristics of a product multidimensionally and examine their effects on the users’ preferences. The first stage consisted of empirical studies to describe the biophilic dimensions. This endeavor yielded a word set (N=78) that qualifies the biophilic dimensions (N=6). The words obtained consisted of biophilic design values and the hypothetical biophilic product dimensions that were proposed by researchers. Also we obtained a set of product images (N=18) to be used throughout the study. The second stage was designed to explore the effects of biophilia on user preferences. An expert group (N=120) assessed the associations between the words and product sets. Also a user group (N=1.206) rated how much they preferred these products. The data obtained from the experts and the users were analyzed to examine how the biophilic dimensions predicted the user preferences by regression analyses conducted on SPSS 27. The results revealed that the functional dimension has a significant effect on user preferences in both biophilic and non-biophilic/ biophobic cases while the psychological dimension has a significantly negative effect on user preferences just in non-biophilic/biophobic cases.
FMRI kullanılarak otomatik DEHB teşhisi
(2025) Taşpınar, Gürcan; Özkurt, Nalan; Çetinkaya, Hakan
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), birçok çocuk ve ergenin okul ve sosyal yaşamını olumsuz yönde etkilemektedir. DEHB aynı zamanda ailelere ve topluma da önemli yükler getirebilmektedir. Ayrıca, günümüzdeki dijitalleşme düzeyinin dikkat sürelerine olumsuz etki ettiği, belirlenmiş oyun alanlarının azalmasının ise çocuklarda biriken enerjinin dışarı atılmasında olumsuz etki yarattığı gözlenmektedir. Son yıllarda bu faktörlerin, en bilinen ruhsal sağlık bozukluklarından biri olan bu hastalığın farkındalığına katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Görüntüleme ve makine/derin öğrenmedeki hızlı gelişmeler sayesinde, teşhisi acil ve önemli olan DEHB için geçmişte geleneksel yöntemlerle kullanılanlardan daha güvenilir teşhis yöntemleri artık mevcuttur. Bu tez çalışmasında oldukça geniş bir literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Literatürde gözlenen bazı eksikler de gözetilerek, son zamanlarda DEHB teşhisinde sıklıkla kullanılan fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRG) verilerinden faydalanılarak bazı alternatif yöntem önerileri sunulmuştur. Bu alternatif yöntem önerilerinin etkinliğinin niceliksel olarak karşılaştırılabilmesi amacıyla DEHB teşhisinde genelde kullanılan yöntemleri içeren, sıklıkla atıf alan ve karşılaştırma için sıklıkla kullanılan 3 adet çalışma seçilmiştir. Bu çalışmalarda kullanılan yöntemler ortaklaştırılarak, bir referans modeli oluşturulmuştur. Bu referans modelin parametre optimizayonundan sonra alternatif yöntem önerileri tek tek ve bir arada referans modele entegre edilmiştir. Her bir entegrasyon sonucunda oluşan yapı optimize edilerek referans model ve literatür ile niceliksel olarak karşılaştırılmıştır. DEHB teşhisi için oluşturulan modellerin genelde sahip olduğu her bir aşama için ayrı bir alternatif yöntem önerisi yapılmıştır. Tüm beyin bölgelerinin kullanımı yerine varsayılan mod ağı (VMA) beyin bölgelerinin kullanılması, beyin bölgeleri arasındaki işlevsel bağlantıların hesaplanması için Pearson'ın ilişki katsayısı yöntemi yerine dalgacık dönüşüm uyumu (DDU) yönteminin kullanılması ve veri dengeleme ile özellik seçimi için sentetik azınlık aşırı örnekleme tekniği ve elastik ağ tabanlı özellik seçici yerine oto kodlayıcı'nın (OK) kullanılması önerilmiştir. Önerilen yöntemlerle elde edilen yapıların hepsi DEHB teşhisinde gelişim göstermiştir. Önerilen yöntemlerin referans modele entegre edilmesi ile oluşan yapılar arasında en yüksek sınıflandırma sonucuna ulaşan yapının VMA ve OK'nin birlikte kullanıldığı yapı olduğu gözlendiği için bu yapı geliştirilmiştir. Bunun için literatürde sıklıkla araştırılan teknik yöntemler yerine DEHB ile beyin bölgelerinin ilişkisi araştırılmıştır. Literatürde bu alandaki boşluk da gözetilerek DEHB'nin bireylerin hareket, dürtüsellik, hissi and karar alma işlevlerinde hasarlar oluşturmasından hareketle beynin 'basal ganglia', 'limbic system', and 'frontal cortex' alt sistemlerine odaklanılmıştır. Bu alt sistemleri oluşturan beyin bölgeleri seçilerek DEHB teşhisinde tüm beyin bölgelerinin kullanılmasından sonra en çok tercih edilen ağ olan VMA beyin bölgelerinin kullanılmasına bir alternatif oluşturulması istenmiştir. Bu alternatif oluşturulurken DEHB teşhisinde özelleşmiş bir odaklanma ve gelişimin elde edilmesi amaçlanmıştır. Bu uygulama esnasında bu sefer DEHB alt tipleri de sınıflandırmaya dahil edilmiş ve hemen tüm sınıflandırma olasılıkları için uygulama tekrarlanarak alternatif yöntem önerilerindeki gibi geniş, karşılaştırmalı ve niceliksel sonuçlar elde edilmiştir. Bu sonuçlardan gözlendiği üzere DEHB teşhisi için doğru beyin bölgeleri seçilmiştir. Ayrıca niceliksel sonuçlardan gözlendiği üzere bu tez çalışmasında DEHB-H teşhisine dair olası bir sorun üzerine bir hipotez ortaya atılmış ve niceliksel sonuçlarla incelenmiştir. Literatürde kullanılan veri tabanlarındaki DEHB-H teşhisi konan hasta sayısındaki dramatik azlık ve DEHB teşhisinde kullanılan öznel kriterlerdeki yoruma açıklık, bu çalışmada elde edilen geniş, karşılaştırmalı ve niceliksel sonuçlarla desteklenmiştir.
Citation - WoS: 4
Citation - Scopus: 4
Practice-induced SNARC: evidence from a null-SNARC sample
(SPRINGER HEIDELBERG, 2024) Ezgi Palaz; Hakan Cetinkaya; Zeynep Tuncali; Bengi Kamar; Seda Dural; Dural, Seda; Tuncali, Zeynep; Palaz, Ezgi; Çetinkaya, Hakan; Kamar, Bengi
The mental representation of numbers inherently involves a spatial organization often positioning smaller numbers to the left and larger numbers to the right. The SNARC effect characterized by faster responses to small numbers using the left hand and vice versa for large numbers is typically attributed to this left-to-right oriented mental number line (MNL). However the direction of the SNARC effect seems to rely on reading direction with most research exploring these mechanisms conducted within left-to-right reading cultures where the SNARC effect is prevalent. This study takes advantage of a sample from a left-to-right reading culture that does not exhibit the SNARC effect allowing us to isolate and elucidate the stand-alone effects of recent experiences on SNARC. Therefore the current study aims to investigate how MNL-compatible and MNL-incompatible practices induce an effect within a sample lacking the SNARC effect. To accomplish this we reinvited the individuals from the sample which had previously shown no SNARC and retested those who agreed to take part in the current study after an MNL-compatible or MNL-incompatible practice manipulation. The findings revealed an absence of the SNARC effect with MNL-compatible practices. Conversely MNL-incompatible practices yielded a reverse SNARC effect. These results prompt a discussion on SNARC mechanisms within the framework of practice effects.
Renk algılamada dilin rolünün bir görsel tarama göreviyle incelenmesi: Görsel yarı alan etkisi
(2025) Cinoğlu, Özce; Çetinkaya, Hakan
According to the Whorf Hypothesis, perception of world, thoughts and experience of the reality were influenced by the spoken language (Whorf, 1956). However, when the relationship between language and perception were evaluated through the functional organization of the brain, hemispheric lateralization becomes a significant factor. Previous research has shown that the right visual field (RVF) is more dominant than the left visual field (LVF) due to the left hemisphere's dominance in language processing (Gilbert et al., 2006). Building on this, the current thesis aimed to investigate the role of language and the visual half field effect on color perception using a visual search task, while also replicating the findings of Gilbert et al. (2006) in a Turkish sample. To achieve this, the visual search task was designed to assess the participants' ability to identify and discriminate the target colors presented in either the RVF or LVF under three different types of interferences: no interference, verbal interference and non-verbal (spatial) interference. The results revealed that language affected color discrimination in the RVF but not in the LVF. Reaction times were faster in the RVF for between group color pairs (BCP), whereas faster reaction times were observed in the LVF for within-category color pairs (WCP). Interestingly, the lateralization effect in color identification persisted despite both verbal interference and non-verbal interference. The thesis was able to replicate the findings of Gilbert et al. (2006) with Turkish native speakers, extending their results. It demonstrated that the Whorf Hypothesis and hemispheric lateralization yield consistent findings and are applicable across different cultures and languages.
Citation - WoS: 2
Citation - Scopus: 2
SNARC effect in a transfer paradigm: long-lasting effects of stimulus-response compatibility practices
(SPRINGER HEIDELBERG, 2025) Merve Bulut; Hakan Cetinkaya; Seda Dural; Bulut, Merve; Dural, Seda; Çetinkaya, Hakan
The Spatial-Numerical Association of Response Codes (SNARC) effect refers to the phenomenon of faster left-hand responses to smaller numbers and faster right-hand responses to larger ones. The current study examined the possible long-lasting effects of magnitude-relevant stimulus-response compatibility (SRC) practices on the SNARC effect in a transfer paradigm. Participants performed a magnitude classification task including either SNARC-compatible or SNARC-incompatible trials as practice. They performed a parity judgment task in the subsequent transfer session administered five minutes one day or a week after the practice session. Results revealed significant SNARC effects after compatible practices and significant reverse SNARC effects after incompatible practices in all time-interval conditions. However a control group without practice showed no reliable SNARC effect. These findings suggest that the SNARC effect can be influenced by magnitude-relevant associations formed a week previously highlighting the long-lasting effects of magnitude-relevant SRC practices on the SNARC effect.
SNARC görüntüsünün büyüklük karşılaştırma denklik değerlendirme süreçleri ile incelenmesi
(2024) Göker, Deniz; Çetinkaya, Hakan
Sayısal bilişin önemli bir parçası olan Mekânsal Sayısal Yanıt Kodlaması (SNARC), küçük sayılara sol elle ve büyük sayılara sağ elle daha hızlı yanıt verme anlamına gelir. SNARC etkisine sıklıkla eşlik eden etkilerden biri Yanıt Kodlarının Belirginliği (MARC) olarak adlandırılır ve tek sayılara sol elle, çift sayılara ise sağ elle verilen hızlı yanıtlarla tanımlanır. İki Koşullu Yol Modeli, sayılar zihinde uzamsallaştığında yanıtları nasıl etkilediğini açıklamak için iki zihinsel yol önerir: koşullu ve koşulsuz yol. Bu tezde, İki Koşullu Yol Modeli aracılığıyla SNARC etkisi ve MARC etkisi araştırılmıştır. Zihinsel Sayı Çizgisi (MNL) uyumluluk durumuna göre iki gruptan oluşan çalışmada, katılımcılara büyüklük sınıflandırma ve tek/çift sayı yargılama görevleri dönüşümlü görevler olarak sunulmuştur (N = 79). Sonuçlar, MNL uyumlu grupta düz SNARC etkisini gösterirken MARC etkisi gözlenmemiştir. Bununla birlikte MNL uyumsuz grupta ters SNARC etkisi ve ona eşlik eden ters MARC etkisi gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar, bu etkilerin esnek olduğunu ve İki Koşullu Yol Modelinin önerdiği gibi koşullu ve koşulsuz yollar arasındaki etkileşimlerden kaynaklandığını desteklemektedir. Bulgular, soldan sağa okuma/yazma alışkanlığı olan ve daha önce düzenli SNARC etkisinin gözlemlenmediği bu örneklem için önem taşımaktadır.