Browsing by Author "Atalay, Eylül Deran"

Now showing 1 - 1 of 1

Kolektif nostaljinin rakip siyasi parti hakkındaki komplo inançlarına etkisinin araştırılması
(2024) Atalay, Eylül Deran; Alper, Sinan
Komplo inançları, dış grupları komplocu olarak göstererek iç grubu koruma ihtiyacından kaynaklanabileceği için bir tür gruplar arası önyargı olarak ele alınabilir. Benzer şekilde, siyasi parti destekçileri de rakip partiler yani dış gruplar hakkındaki komplocu anlatılara inanabilir. Bunun yanında, belirli psikolojik güdüler (güvenlik, kontrol ve bilgi) bu inançları tetikler. Kolektif nostalji, hem dış gruplara yönelik olumsuz tutumları artıran grup düzeyinde bir duygu olarak hem de komplo inançlarının psikolojik güdülerini tetikleyerek, insanların dış gruplar hakkındaki komplo inançlarını artırabilir. Bu tezde, iki deneysel çalışma ile Türkiye'deki iki büyük siyasi parti destekçilerinin birbirleri hakkındaki komplo inançlarında kolektif nostaljinin rolü araştırılmıştır. Çalışma 1 Kemalist nostaljinin Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) destekçilerinin rakip muhafazakâr Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) hakkındaki komplo inançlarını artırıp artırmayacağını araştırmıştır. Çalışma 2 Osmanlı nostaljisinin AKP destekçilerinin CHP'ye yönelik komplo inançlarını artırıp artırmayacağını araştırmıştır. Sonuçlar manipülasyonların her iki çalışmada da işe yaramadığını göstermiştir. Ancak manipülasyon üzerinde ideolojinin düzenleyici rolü incelendiğinde, sol ideolojiye daha yakın katılımcılar sadece Çalışma 1'de kontrol koşuluna kıyasla daha fazla kolektif nostalji deneyimlemiştir. Dindarlığın her iki çalışmada da koşulun kolektif nostalji üzerinde düzenleyici etkisi olmamıştır. Demografik değişkenler kontrol edildikten sonra da her iki çalışmada da koşullar arasında komplo inançları açısından bir fark bulunmamıştır. Çalışma 1'de ideolojinin Kemalist nostalji manipülasyonunun AKP hakkındaki komplo inançlarını daha sağ görüşlüler arasında azaltacak şekilde deneysel koşul ve komplo inançları arasındaki ilişkiyi düzenleyici etkisi bulunmuştur. Çalışma 2'de ne ideolojinin ne de dindarlığın düzenleyici bir etkisi olmuştur. Komplo inançları, kolektif nostalji ve diğer grup düzeyindeki duygular (suçluluk, öfke, gurur, gelecek korkusu ve umut) arasındaki korelasyon sonuçları, komplo inançları ve kolektif nostaljinin her iki çalışmada da pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Özellikle ideolojinin etkisi göz önünde bulundurularak, kolektif nostaljiyi manipüle etmeye ve katılımcıları kategorize etmeye yönelik farklı yaklaşımlarla daha fazla araştırma yapılması gerektiği tartışılmıştır.