Küresel krizin Türk gıda sektörü ticaretine etkileri

Abstract

Due to high free flow capital across countries, economic crises that large countries experience have devastating consequences in today's globalized world. The financial crisis that started out as a mortgage crisis in the United States quickly spread to other countries. One of the worsely affected regions was Europe, where as a result, European debt crisis started. In this study, firstly, the concept of crisis and types of economic crisis were examined. After explaining the concept and types of crises, the impacts of the crisis on Turkey's economy are discussed. After the importance of the food sector in Turkey is examined, the impacts of the crisis on this sector are discussed. Using trade data for the agriculture sector, which is an integral part of the food sector, the changes in the export and import figures were examined. For the empirical analysis, Turkish export demand is modeled using panel data. Empirical analysis was carried out using 2000- 2018 data to reveal the effects of the crisis on Turkish food sector trade. As a result, the results reveal that the crisis has a positive effect on export demand of Turkey's food sector, and both income and price elasticities fell after the crisis. Keywords: global crisis, food's sector, foreign trade, panel data analysis

Küreselleşen dünyada sermaye hareketlerinin de serbestleşmesi sonucu özellikle büyük ekonomilerin yaşamış oldukları ekonomik krizlerin etkisinin büyük ve yıkıcı sonuçlar yarattığı bilinmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nde konut (mortgage) krizi olarak bilinen finansal kriz diğer ülkelere hızla yayılmıştır. Krizden en kötü etkilenen bölgelerden olan Avrupa'da ise bu süreçte Avrupa borç krizi ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada ilk olarak kriz kavramı ve ekonomik kriz türleri bir başlık altında incelenmiştir. Kriz kavramı ve türleri açıklandıktan sonra, Türkiye ekonomisinin yaşamış olduğu krizin nedenleri ve ülke ekonomisine etkilerinin üzerinde durulmuştur. Türkiye'de gıda sektörünün yeri ve önemi incelendikten sonra, krizin gıda sektörü açısından değerlendirilmesine yer verilmiştir. Gıda sektörünün ayrılmaz parçası olan tarım grubu kriz öncesi ve sonrası verilerinden yararlanılarak ülkeler bazında ihracat ve ithalat paylarındaki değişimlere bakılmıştır. Bu dönemde Türkiye'de kriz sonrası devletin gıda sektörü adına aldığı önlemlerin de değerlendirilmesi yapılmıştır. Küresel krizin Türkiye ticaretine özellikle de ihracatına etkilerinin panel veri analizi ile incelenmesine geçilmeden önce analizin teorik boyutu irdelenerek ihracat denklemi ile oluşturulan çalışmalara yer verilmiştir. Krizin Türk gıda sektörü ticareti üzerine etkilerinin ortaya çıkarılması için 2000- 2018 verileri kullanılarak ampirik analiz yapılmıştır. Öncelikle çalışmada kullanılan panel veri tanıtılmış, daha sonra ise uygulama bulgularına yer verilmiştir. Sonuç olarak krizin gıda ihracat talebi üzerinde olumlu etkisi olduğu ve kriz sonrasında Türkiye'nin gıda ihracatının gelir ve fiyat esnekliklerinin azaldığı gösterilmiştir. Anahtar sözcükler: küresel kriz, gıda sektörü, dış ticaret, panel veri analizi