Türk ergenlerde kültürel çeşitliliğe açıklık ve iyi oluş: Bütünleşik benlik kurgusunun düzenleyici rolü

Abstract

Kültürlerin küreselleşmesi ve göçün etkisi farklı kültürel grupların bir arada olmasına yol açmaktadır. Türkiye gibi yüksek oranda göç olan kültürel çeşitlilik içeren ortamlarda, kültürel farklılıklar ve çeşitliliğe maruz kalmak özellikle benlik ve kimlik gelişimi için ergenlerin iyi oluşu üzerinde etkili olabilir. Kültürel çeşitlilikle başarılı bir biçimde baş etmenin bir yolu farklı kültürel geçmişten gelen insanlara karşı açık ve anlayışlı olmaktır (Whitt, Edison, Pascarella, Terenzini & Nora, 2001). Çalışmalar aynı zamanda kültürel olarak zengin olan ortamlarda farklı kültürel geçmişlerin benlik ve kimlikte bir arada bulunmasının olumlu katkısını göstermektedir (Kağıtçıbaşı 2005; Phinney, 1990; Roccas & Brewer, 2002). Kağıtçıbaşı 'ya göre Türkiye'de artan kültürel maruz kalma ve modernleşme sebebiyle aile içindeki dinamikler değişikliğe tabidir ve bu durum özerk-ilişkisel benlik kurgusu yapısının daha uygun olmasını destekler. Çeşitliliğe açık olmanın yanı sıra bütünleşik benlik kurgusuna sahip olmanın iyi oluş açısından avantajı daha önceden çalışılmamıştır. Bu tez çalışmasında, Türk ergenlerde iyi oluşu neyin desteklediğini anlamak için, kültürel çeşitliliğin iyi oluşa faydası üzerinde özerk-ilişkisel benliğin yararı araştırılmıştır. Göç alan mahallelerde yer alan sekiz lisede eğitim gören 927 öğrenciden toplanan anket sonuçları genel olarak kültürel çeşitliliğe açıklığın iyi oluşa yararını göstermiştir. Özerklik ve ilişkisellik puanları ortalamalarına dayanarak yapılan k-ortalamalar kümesi analizi sonucu özerk, ilişkisel ve özerk-ilişkisel olmak üzere üç benlik kurgusu ortaya çıkmıştır. Kültürel çeşitliliğe açıklık belirleyici, iyi oluş (yaşam doyumu, ilişkisel esenlik, öz-yeterlik, akademik iyi oluş, fizyolojik semptomlar) bağımlı ve kukla değişken benlik kurgusu grupları düzenleyici değişken olan çoklu regresyon analizi, özerk-ilişkisel benliğe sahip ergenlerin, sadece, ilişkisel benliğe sahip ergenlere kıyasla, ilişkisel esenlik açısından, kültürel çeşitliliğe açıklıktan daha çok faydalandıklarını göstermiştir. Bu çalışmanın sonuçları kültürel çeşitlilik içeren ortamlarda bu çeşitliliğe açık olmanın iyi oluşu arttırdığını ve ilişkiselliğin yanı sıra özerkliği de desteklemenin bu artışı desteklediğini göstermiştir.

Globalization of cultures and the impact of migration cause different cultural groups to come into contact. In highly immigrant receiving culturally diverse contexts, such as Turkey, exposure to cultural differences and diversity can be influential on adolescent well-being specifically for self and identity development. One way to successfully deal with cultural diversity is being open and tolerant to people of different cultural backgrounds (Whitt, Edison, Pascarella, Terenzini & Nora, 2001). Studies also show the positive contribution of the coexistence of different cultural backgrounds in self and identity on well-being in culturally rich environments (Kağıtçıbaşı 2005; Phinney, 1990; Roccas & Brewer, 2002). According to Kağıtçıbaşı, due to increasing rate of cultural exposure and modernization in Turkey, dynamics in family are subject to change which promotes autonomous-related self-construal to be more optimal. Well-being advantage of being open to diversity along with having an integrated self construal was not previously studied. In this thesis, to understand what promotes well-being in Turkish adolescents, advantage of autonomous-related self on the well-being benefit of openness to cultural diversity was investigated. Self-reported questionnaire results collected from 927 students in eight high schools located in immigrant receiving neighborhoods revealed an overall well-being advantage of openness to cultural diversity. Using K-means cluster analysis based on autonomy and relatedness score means, three self-construal groups were created as autonomous, related and autonomous-related. Using openness to cultural diversity as predictor, well-being (life satisfaction, relational well-being, self-efficacy, academic well-being, physiological symptoms) as outcome and dummy-coded self construal groups as moderator variable, multiple regression analyses showed that adolescents with an autonomous-related self benefited more from openness to cultural diversity in terms of relational well-being only compared to adolescents with related self. This study concludes that in culturally diverse environments, being open to diversity increases well-being and promoting autonomy along with relatedness enhances this gain in relationships.