Ceza muhakemesi hukukunda alternatif bir çözüm yolu olarak uzlaştırma / Reconcilation as an alternative dispute resolution in the criminal procedure law

Abstract

Cezalandırıcı adalet anlayışının ortaya çıkardığı sorunlara çözüm olarak bazı alternatif çözüm yolları aranmaya başlamıştır. Klasik ceza adalet sisteminin sorunlarına çözüm olarak geliştirilen onarıcı adalet sistemi, uyuşmazlıkları, tarafların işbirliği ve iletişimine dayalı olarak en kısa ve masrafsız yoldan sona erdirmeyi amaçlamaktadır. İşte onarıcı adalet anlayışına göre geliştirilen ve fail ile mağdurun karşılıklı iletişimine dayanan; konusu suç teşkil eden fiilden kaynaklanan zararın giderilmesi ile failin fiilden kaynaklı olan sorumluluğu üstlenmesini amaçlayan müessese uzlaştırma olarak anılmaktadır. Felsefi temellerini onarıcı adalet anlayışından alan uzlaştırma müessesesi iç hukukumuza "uzlaşma" adıyla 5237 sayılı Kanun'un 73. maddesinin 8. fıkrasında yapılan düzenleme ile girmiştir. Çalışmamızda uygulanmaya başladığı tarihten bu yana 5560, 6763 ve 7188 sayılı kanunlarla değişikliğe uğrayan uzlaştırma müessesi ele alınmış; ilgili Kanun ve Yönetmelik hükümleriyle açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde uzlaştırma kurumunun felsefi temelini oluşturan onarıcı adalet anlayışı ele alınmış; daha sonra uzlaştırma kurumunun esaslarına değinilmiştir. Birinci bölümün son kısmında ise uzlaştırmanın şartları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ilk olarak uzlaştırmanın uygulanmasına dair genel hükümler açıklanmıştır. Daha sonra soruşturma evresinde uzlaştırma ile kovuşturma evresinde uzlaştırma ile ilgili yapılan düzenlemelere yer verilmiştir. Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde uygulanacak ortak hükümler ayrıntılı olarak açıklandıktan sonra bölümde uzlaştırma işlemlerini yürütecek süje olan uzlaştırmacının nitelikleri, yetkileri ve eğitimi ele alınarak ikinci bölüm sonlandırılmıştır. Üçüncü bölümün başında uzlaştırma müzakereleri konusu işlenmiştir. İkinci ve üçüncü kısımlarında uzlaştırmanın sonuçlandırılması ile uzlaştırmanın hukuki sonuçları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın son kısmında ise, 2019 ve 2020 yılları uzlaştırma istatistiklerine yer verilmiştir. As a solution to the problems arising from retributivism, some alternative solutions have begun to be sought. The restorative system which developed as a solution to the problems of the classical criminal justice system aims to end the disputes most shortly and effectively, based on the cooperation and communication of the parties. Here, an establishment that is developed following the understanding of restorative justice and is based on the mutual communication of the perpetrator and the victim; the institution that aims to compensate the damage caused by the criminal activity along with the intention of the perpetrator to take responsibility due to the crime is referred as "reconciliation". The establishment of reconciliation, which takes its philosophical foundations from the understanding of restorative justice, is entered force into our domestic law with the name of "reconciliation" with an arrangement in the 8th paragraph of the 73rd article of the Law number 5237. In our study, the establishment of reconciliation which has been amended by Laws number 5560, 6763, and 7188, has been discussed from the beginning of its implementation, has been tried to be explained with the relevant provisions of the law and other regulations. Our study consists of three parts. In the first chapter, the restorative justice approach that constitutes the philosophical foundation of the establishment of the reconciliation was discussed, and then the principles of the establishment of the reconciliation were mentioned. In the last part of the first chapter, the terms of the reconcile were tried to be explained. In the second chapter of the study, the first, general provisions regarding the implementation of the reconciliation were explained. In the second chapter of the study, the first, general provisions regarding the implementation of the reconciliation were explained. After the regulations regarding common reconciliation provisions in the investigation and the prosecution phase were explained in detail, the second part was concluded by discussing the qualifications, powers, and training of the reconciler who will carry out the reconciliation process. At the beginning of the third part, the notion of "negotiation" in reconciliation was discussed. In the second and the third parts, the conclusion of the reconciliation and the legal consequences of the reconciliation were tried to be explained. In the last part of the study, the reconcile statistics for 2019 and 2020 were included.