The enhancement of castle ruins with contemporary additions as an adaptive reuse interventions / Bir yeniden işlevlendirme müdahalesi olarak kale harabelerinin çağdaş eklentilerle iyileştirilmesi

Abstract

Çeşitli nedenlerden ötürü artık özgün işlevini yerine getiremeyen yapılar ileri derecede yıpranmaya maruz kalsalar ve artık bir harabe halini alsalar dahi gözden çıkarılmamalıdır. Bu geri kazanımı sağlamak söz konusu yapıya günümüze hizmet eden yeni bir işlev kazandırmakla sağlanabilir. Yeniden işlevlendirme adı altında uygulanan bu müdahaleler, koruma alanında çalışmalara mensup kişiler arasında yöntem, strateji, yaklaşım ya da ilke olarak adlandırılabilecek bazı fikir birliklerini ve fikir ayrılıklarını beraberinde getirmiştir. Bu fikirler bazen genel bir tasarım anlayışı içerirken, bazı özel noktalarda da müdahalenin biçimini ve dozunu yönlendiren veya sınırlayan bazı sınıflandırmalar halini almıştır. Antik savunma yapıları olan kaleler, günümüzde orijinal işlevini koruyamamakta, doğal ve beşerî faktörler tarafından tahrip edilmektedir. Tarihi belge niteliği ve ziyaret edilme potansiyeli yüksek olan bu yapıların koruma örneklerine günümüzde çok az rastlanmaktadır. Ancak harabe halindeki kale yapıları, konumları, pitoresk özellikleri ile en basit kalıntılarda dahi yeniden işlevlendirilme potansiyeline sahip yapılardır. Günümüzde bu potansiyeli değerlendirmeyi başarmış, yapının harabe dokusunu ve değerini koruyan, tarihi katmanlarına saygı duyan ve günümüz yaşantısına katılmasını sağlayan çağdaş müdahale örnekleri bulunmaktadır. Bu çalışmada, koruma ve yeniden işlevlendirme bağlamında teorik olarak önemli sayılabilecek fikirlerin ortaya çıkışı, birbirleriyle ilişkileri anlatılmış, koruma ve yeniden işlevlendirme kavramları harabe kale yapıları özelinde incelenmiştir. Yakın dönemde tasarlanmış, terk edilmiş harabe kale yapıları üzerinde çağdaş mimari eklentiler ile uygulanmış ve harabe yapıyı ziyaret edilebilir bir merkez haline getirmeyi amaçlamış ve doğru yaklaşımlar sayesinde mimarlık çevrelerinin ilgisini çekmiş yeniden işlevlendirilme projeleri bahsi geçen strateji ve yaklaşımlar çerçevesinde incelenmiştir. Son olarak derlenen bu örnekler ve yaklaşımlar ışığında Selçuk Keçi Kalesi (Türkiye) harabeleri için geliştirilen yeniden işlevlendirme önerileri sunulmuştur. Structures that can no longer fulfill their original function due to various reasons should not be sacrificed even if they are subject to severe wear and become a ruin. This recovery can be achieved by giving the structure in question a new function that serves today. These interventions, implemented under the name of adaptive reuse, have brought along some consensuses and disagreements among the people working in the field of conservation, which can be called methods, strategies, approaches or principles. While these ideas sometimes contain a general understanding of design, at some specific points they have become some classifications that direct or limit the form and dose of the intervention. Castles, which are ancient defensive structures, cannot preserve their original function today and are being destroyed by natural and human factors. Conservation examples of these structures, which have a high historical document quality and high potential to be visited, are rarely encountered today. However, the ruined castle structures, with their locations and picturesque features, are structures that have the potential to be re-functionalized even in the simplest ruins. Today, there are examples of contemporary interventions that have managed to evaluate this potential, preserve the ruined texture and value of the building, respect its historical layers and enable it to participate in today's life. In this study, the emergence of ideas that can be considered theoretically important in the context of conservation and re-functioning, their relations with each other, and the concepts of protection and adaptive reuse are examined in terms of ruined castle structures. Adaptive reuse projects, which were designed and implemented recently with contemporary architectural additions on abandoned ruined castle structures, aimed to make the ruined structure a visitable center and attracted the attention of architectural circles thanks to the right approaches, were examined within the framework of the strategies and approaches. Finally, in the light of these compiled examples and approaches, adaptive reuse suggestions developed for the ruins of Selçuk Keçi Castle (Turkey) are presented to increase the acceptance rate in the society by basing the validity of the conservation interventions realized with contemporary additions on these theoretical foundations and example projects, and also to create a guide for similar adaptive reuse projects that can be prepared in the future.