E-waste and reverse logistics: Forecasting and cause and effect analysis for an emerging economy / Elektronik atıklar ve tersine lojistik: Gelişmekte olan bir ekonomide tahminleme, sebep ve etki analizi

Abstract

Günümüzde geri dönüşüm, yeniden kullanım, yeniden üretim ve yenileme gibi dairesel ekonomi bakış açısına dayalı tersine lojistik faaliyetleri dikkat çekmektedir. Dairesel ekonomi atık yönetimi için önemli bir yaklaşımdır ve ekonomik, çevresel ve sosyal faydalar sağlar. Son zamanlarda, değişen teknoloji ve artan nüfusla birlikte, elektrikli ve elektronik ürünlerin kullanım süreleri kısalmaktadır ve bu ürünlerin dairesel ekonomi bakış açısı ile değerlendirilememesi özellikle gelişmekte olan ekonomilerde elektronik atık üretimine neden olmaktadır çünkü döngüsel ekonomiye dayalı tersine lojistik faaliyetleri, yaşanan eksiklikler ve kullanılabilecek atıkların çöp haline gelmesi nedeniyle etkin bir şekilde gerçekleştirilemez. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye'de en çok ortaya çıkan elektronik atık olan cep telefonlarının geri dönüşüm faaliyetleri analiz edilmek istenmiştir. Öncelikle, Gri Tahmin yöntemi ile Türkiye'de elektronik atıkların gelecekteki durum analizi yapılmıştır. Daha sonra elektronik atıkların özellikle cep telefonlarının geri dönüşümünü etkileyen toplam 7 ana kriter (ekolojik, sosyal, ekonomik, alt yapı ve teknolojik, yasal, işletme yönetimi, tedarik zinciri yönetimi) ve 25 alt kriter belirlenmiştir ve bulanık DEMATEL uygulamasıyla 8 uzman tarafından analiz edilmiştir. Bu çalışma doğrultusunda, cep telefonlarının geri dönüşümünü etkileyen nedenleri araştırarak şirketler ve hükümetler için sürdürülebilir ve dairesel çözümlere dayalı bir yol haritası oluşturulması hedeflenmiştir. Bu şekilde, yasal eksikliklerin genellikle elektronik atıkların geri dönüşüm sürecini etkilediği tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, çevre kirliliği, insan sağlığına zarar verme ve değerli atıkların ekonomiye kazandırılamaması gibi sorunlar tespit edilmiştir. Reverse logistics activities based on circular economy perspective including recycling, reuse, remanufacturing, and reconditioning gain more attention. Moreover, circular economy is an essential approach for waste management, and it provides economic, environmental and social benefits. Recently, with the changing technology and increasing population, the usage times of electrical and electronic products are also shortening and the inability to adapt these products to the circular economy causes electronic waste generation especially in emerging economies because reverse logistics activities based on circular economy cannot be carried out effectively due to the shortcomings experienced and the fact that wastes that can be utilized become garbage. For this purpose, the thesis is structured around mobile phones which the most emerging electronic waste in Turkey. First of all, the future state analysis of electronic wastes in Turkey is made to show the electronic waste increase status with Grey Prediction method as a case study. After that, the challenges affecting the recycling of electronic waste especially mobile phones are gathered under 7 main headings such as ecological, social, economic, infrastructural and technological, legal, managerial and business, supply chain management dimensions with 25 criteria totally. These challenges are analysed by 8 experts with the implementation of Fuzzy DEMATEL. It is aimed to create a road map for companies and governments based on sustainable and circular solutions by researching the reasons that affect the recycling of mobile phones. This way, it has been determined that legal deficiencies generally affect the recycling process of electronic waste. Accordingly, problems such as environmental pollution, damage to human health, and valuable waste that could not be recycled to the economy have been identified. Keywords: Circular Economy, Reverse Logistics, E-Waste