Hafıza mekanların[da]ı unutmak: İzmir Kültürpark'ta kentsel amnezi'nin mekansal analizi

Abstract

Tez, Paul Connerton'ın 'Unutmanın Yedi Türü' çalışmasını temeline alarak İzmir Kültürpark örneği üzerinden kentsel unutma olgusunu incelemektedir. Bu kamusal park, sadece İzmir Büyük Yangını'nın merkezi olarak varlığını sürdürmekle kalmamış, aynı zamanda Modern Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana gerçekleşen ideolojik ve kültürel dönüşümlerin sergilendiği bir vitrin olarak hizmet etmiştir, bu da onu kentsel unutmanın en örneklerinden biri haline getirmiştir. İzmir Kültürpark'ın fiziksel ve yapılı çevresindeki dönüşümlerin etkilerinin analizi yoluyla, Park içindeki tüm müdahaleler için bir kategorizasyon tanımlamaya çalışan tez, bunları kentsel unutma olgusunun şekillenmesinde etkili güçler olarak incelemektedir. Connerton'un unutma tipolojisini analitik bir çerçeve olarak kullanan bu araştırma, yapılı çevrenin yıkım, restorasyon, ihmal ve yer değişikliği yolları ile maruz kaldığı müdehaleyi kentsel amneziyi şekillendiren etkenler olarak tartışmaktadır. Bunu yaparak, tez yalnızca kentsel hafıza kaybının belirli bir bağlamda anlaşılmasına katkıda bulunmayı değil, aynı zamanda kolektif hafıza, mekansal müdahaleler ve toplumsal değerler ile yapılı çevre arasındaki karmaşık etkileşim hakkındaki daha geniş söyleme dair içgörüler sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma, İzmir Kültürpark'ın belirli binaların ve anıtların kasıtlı olarak yok edilmesini, bazılarınınsa işlevlerinin kasıtlı olarak yer değiştirmesini veya ihmal edilmesini, dönemin ihtiyaçlarına ve politik gündemlerine uygun olarak bazı yapıların kasıtlı olarak restore edilmesini incelemekte; bulgularını Connerton'un tipolojisiyle uyumlu olarak analıiz etmektedir.

This thesis delves into the multifaceted realm of forgetting within urban landscapes, guided by Paul Connerton's theory of 'The Seven Types of Forgetting' in the case of İzmir Kültürpark, Turkey. This public park has not only stood as the epicenter of the İzmir Great Fire, but also served as a showcase of the ideological and cultural transformations that have taken place since the foundation of the Modern Republic of Turkey, making it one of the most exemplary instances of amnesic urban landscapes. Through a meticulous analysis of the transformative impact on Kültürpark's built environment, this thesis establishes a categorization for spatial interventions and discusses them as acts that etched the collective memory of the Park. Employing Connerton's typology of forgetting as an analytical framework, this research identifies destruction, restoration, neglect, and relocation of the built environment as influential agents in shaping urban amnesia. By doing so this thesis aims to contribute not only to the understanding of urban amnesia within a specific context but also offers insights into the broader discourse on collective memory, spatial interventions, and the complex interplay between societal values and the built environment. The study reveals İzmir Kültürpark as a vivid canvas, illustrating intentional destruction, strategic relocation, neglect, and purposeful restoration of built structures, aligning with the categories outlined in Connerton's typology.