AB hareketlilik programlarının Avrupa kimliği oluşumundaki etkisi: Türk Erasmus öğrencileri üzerinde bir çalışma

Abstract

European Union (EU) education and mobility programmes play an essential role in the promotion and construction of European identity. Erasmus+ Programme Key Action 1 (2014-2020) for higher education is one of the EU mobility programmes which aims not only to strengthen international collaboration in tertiary education but also to support the experience of students, teaching and administrative staffs about European values and -to an extent- developing a feeling of European identity. This dissertation examines how and to what extent the EU education and mobility programmes effect the construction of European identity. By doing so, it focuses on European identity in a broader framework. The debates on EU identity and EU citizenship are beyond the scope of this study. Within the framework of social constructivism, it employs a case study on Turkish Erasmus students to analyse their European identity perceptions and tries to answer the question: Does participation of students in the Erasmus+ Programme contribute to their construction of European identity? In collecting the data, a quantitative study methodology of using two different surveys is applied to a first group of 74 and then to a second group of 66 Turkish students who stayed abroad within the Erasmus+ programme for at least one semester (5-6 months). Based on the analysis of the survey results, it is observed that whilst being in a multicultural environment enables Turkish students to improve their foreign language skills and learn more about other European countries, it does not so much foster a European self-identity. As another research finding, concerning the before mobility period, while a great number of students have reported that they do not feel closer to any identity type such as 'national' or 'European', it is observed that a sense of belonging and identity is strengthened after the mobility period ends. However, this self-assesment of identity does not refer to any single identity type such as 'European' or 'national'. It should be noted that the case study just provides a unique example conducted on a small group of Turkish students, thus the study does not intend to propose or conclude generalizations in a broader framework.Avrupa Birliği (AB) eğitim ve hareketlilik programları Avrupa kimliğinin oluşumunda ve gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Yükseköğretimde kişilerin hareketliliğini teşvik eden AB programı Erasmus+ Ana Eylem 1 (2014-2020), uluslararası işbirliğini güçlendirmenin yanı sıra programa katılan öğrenci, öğretim elemanı ve idari personelin Avrupa değerlerine ilişkin tecrübelerinin artmasına ve Avrupa kimliği hissiyatının güçlenmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu tez, AB eğitim ve hareketlilik programlarının Avrupa kimliği oluşumu üzerinde nasıl ve ne ölçüde katkı sağladığını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu inceleme sırasında Avrupa kimliği geniş bir çerçevede ele alınmıştır. AB kimliği ve AB vatandaşlığı tartışmaları bu çalışmanın kapsamı dışında tutulmuştur. Sosyal inşacılık yaklaşımı kapsamında, Erasmus+ Programı'ndan faydalanan Türk öğrencilerin Avrupa kimliği algılarını analiz eden bir çalışma olmakla birlikte, bu tez 'Erasmus+ Programı'na katılımın Avrupa kimliği oluşumuna katkısı var mı?' sorusuna da cevap aramaktadır. Bu kapsamda, Erasmus+ Programı'na bir akademik dönem (5-6 ay) süresince katılarak bir Avrupa ülkesinde eğitim alan öncelikle 74 daha sonra da 66 kişilik iki farklı Türk öğrenci grubuna iki ayrı anket uygulanmıştır. Erasmus öğrencilerine uygulanan anket analiz sonuçlarına göre çok kültürlü ortamda bulunmanın Türk öğrencilerin yabancı dillerini geliştirmelerine ve diğer Avrupa ülkelerini tanımalarına olanak sağladığı, fakat Avrupa kimliği oluşumu üzerinde fazla bir katkısı olmadığı gözlenmektedir. Hareketlilik döneminden önce çok sayıda öğrenci kendilerini 'ulusal' veya 'Avrupa' gibi hiçbir kimlik türüne yakın hissetmediklerini belirtirken, hareketlilik döneminden sonra aidiyet ve kimlik hissinin güçlendiği görülmektedir. Ancak bu kimlik tanımlaması 'Avrupa' veya 'ulusal' kimlik gibi tek bir kimlik türüne karşılık gelmemektedir. Uygulanan anket çalışmasının, Türk Erasmus öğrencileri üzerine küçük bir kesit sunduğu ve bu çalışmanın genel çıkarımlar yapmayı hedeflemediğinin altını çizmek gerekir.