Toplumsal cinsiyet ve roller çerçevesinde Türkiye'de özçekim (selfie) kültürü

Abstract

Even though it varies according to societies, gender rules usually degrade females by applying them into the second level of gender hierarchy and serve the patriarchal system. This thesis focuses on selfie culture in Turkey in terms of gender and gender roles. Various perspectives of gender and gender roles such as how they are regarded by law, religion, economics, culture and media are investigated. Selfies are searched broadly; from technological improvements of selfies to its tool as a representation of identity, from the role of selfie in building a self to selfies as a psychological element, from selfies as communication means to selfies as consumption tools, and from its sociological dimension to where it stands in exposition and peeping culture. 2025 selfies, 25 from each 81 cities of Turkey, have been analyzed for this research. Within the scope of cultural studies, visual content analysis has been applied to the selfies. In selfies, how females and males were represented according to gender and roles has been analyzed. Results reveal that the number of selfies of males (58%) are higher than that of females (40%). In selfies, females prefer to be in special spaces while males are often in public places. People whose faces are not clear are generally females. The number of selfies taken at night by men are higher than the number of women. Consequently, selfie culture in Turkey is in favor of gender roles. It is produced and expanded to serve the patriarchal system and it acts accordingly.

Farklı toplumlarda farklı şekillerde görülse de toplumsal cinsiyet kalıp yargıları genelde kadını ikinci cins konumuna indirgemekte ve eril sisteme hizmet etmektedir. Bu tez kapsamında da toplumsal cinsiyet ve roller çerçevesinde Türkiye'de özçekim (selfie) kültürü araştırılmıştır. Toplumsal cinsiyet ve rollerin farklı açıları; toplumsal cinsiyetin hukuk, din, ekonomi, kültür ve medya gibi büyük perspektiften görünüşü sorgulanmıştır. Selfielerin teknolojik süreçteki gelişiminden, kimlik temsili aracı oluşuna, benlik inşasında selfienin görevinden psikolojik bir unsur oluşuna, iletişim aracı oluşundan tüketim ögesi oluşuna ve sosyolojik boyutundan teşhir ve dikizleme kültüründeki yerine kadar kapsamlı bir çerçevede selfieler incelenmiştir. Araştırma kapsamında her ilden 25 olmak üzere toplamda 81 ilden 2025 selfie analiz edilmiştir. Kültürel çalışmalar deseni çerçevesinde selfielere görsel içerik analizi uygulanmıştır. Selfielerde cinsiyet temelinde kadın ve erkeklerin nasıl yer aldıkları incelenmiştir. Bulgulara göre selfielerde erkek sayısı (%58) kadınlara göre daha fazladır (%40). Özel alanda daha çok kadın bulunmaktadır. Erkekse kamusal alandadır. Selfielerde yüzü belli olmayanlar genelde kadınlardır. Gece çekilen selfielerde de erkek oranı daha yüksektir. Sonuç olarak Türkiye'de selfie kültürü toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına uygundur ve eril sisteme hizmet edecek şekilde üretilip yaygınlaşmıştır.