Roma Hukukunda peculium

Abstract

Roma hukukunda peculium, aile babası tarafından ticaret hayatına dahil edilmek amacıyla köle veya aile evladına verilen bir sermaye idi. Böylece hukuken kişi sayılmayan köle ve aile evlatları ticaret hayatına katılma imkânı buluyor, aile babaları ise tüm malları tek başına yönetmenin zorluğundan kurtuluyordu. Peculium olarak verilenin mülkiyeti yine aile babasında kalıyor, ancak uygulamada bu sermaye köle ya da aile evladının olarak görülüyordu. Çalışmamızın ilk bölümünde, peculium kurumuna ihtiyaç duyulmasının nedeni olan Roma aile yapısı incelenecektir. Bu ailede tek bir kimsenin önderliği ve mutlak hâkimiyeti ön plana çıkar. Özel hukuk açısından da sadece aile babası kişi sayılır. Roma ailesi sadece kişileri değil malları da içine alan bir yapıdaydı. Çalışmamızın ikinci bölümünde, peculium'un tanımı ve kapsamına değinilecek olup, Roma ekonomisi üzerindeki etkileri, peculium'un yönetimi, üçüncü kişilerin peculium kaynaklı alacakları bakımından hukuken korunması ve hangi nedenlerle sona erdiği üzerinde durulacaktır. Çalışmamızın son bölümde ise peculium'un bir kurum olarak ortaya çıkıp gelişmesini sağlayan sebepler tespit edilerek, günümüz Türk hukukuyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir.

Peculium in Roman law was a capital given by pater familias or masters to sons or slaves to make them attribute to commercial life. Therefore slaves and sons who were not considered as persons in front of law could find the oppurtunity to be in commercial life and the fathers and masters could be free from the burdens of directing all family properties all alone. The ownership of the peculium was still in the hands of the masters and fathers. But in daily life it was thought to belong to slave and the son. In the first part of our study, the structure of Roman family which causes the need for an institution like peculium will be examined. In a Roman family, there was the leadership and autarchy of father. Under private law, only the fathers were considered as person. Hence, Roman family consisted of both family members and family properties. In the second part of our study, the definition of peculium will be given and its content, its' effects on Roman economy, its' management, law protection of the third persons' rights arising from peculium and finally its' expiration will be explained. In the third and the last part of this study, we will make a comparision with Turkish law while evaluating the occurance and development reasons of peculium