Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı / The right to respect for private and family life under the ECHR

Abstract

İnsan toplumsal bir varlıktır. Ancak, yaşamını sürdürürken başkalarıyla paylaşmak istemediği ve herkesin ulaşabilirliğine kapalı olan özel bir alana sahip olmak istemektedir. Özel hayat ve aile hayatı olarak ifade edilebilen bu alan kişinin kendi hayatını, aile hayatını, konutunu ve haberleşmesini dilediği şekilde düzenleyebilme yetkisini elinde bulundurmasını sağlamaktadır. Kişinin maddi ve manevi anlamda gelişebilmesi açısından bu alanın korunması önem taşımaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesinde özel hayat ve aile hayatına ilişkin saygı hakkına yer verilmiştir. Maddede bu alan açısından dört farklı hukuksal değere değinilmiştir. Bunlar; özel hayat, aile hayatı, konut ve haberleşmedir. Kişilerin bu özel alanlarına saygı gösterilmesi konusunda Sözleşme tarafından taraf devletlere bu madde ile yükümlülük getirilmiştir. Son yıllarda teknolojinin hızla gelişmesi nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı önem kazanmıştır. Hakka yönelik müdahalelerin çeşitlenmesi, hakkın korunması konusundaki düzenlemelerin ciddiyetini artırmıştır. Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı, farklı konular açısından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin önüne getirilmiştir. Bu konuda Mahkeme tarafından titiz davranılarak emsal niteliğinde pek çok karar verilmiştir. Zaman zaman Mahkemenin görüş değişikliğine gittiği görülse de somut olayın özelliğine göre değerlendirmede bulunduğu anlaşılmaktadır. Taraf devletlere Mahkeme içtihatlarıyla özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının korunması konusunda yükümlülükler getirilmektedir. Durumun özelliğine göre devletlere takdir yetkisi verilse de Mahkeme kararları kapsamında 8. maddenin amacının özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının korunması ve uygulamada kullanılabilmesinin sağlanması olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Özel Hayata Saygı Hakkı, Aile Hayatına Saygı Hakkı, Pozitif Yükümlülükler, AİHS, AİHM. Man is a social being. However, he wants to have a private space that he does not want to share with others and is closed to everyone's access while living his life. This area, which can be expressed as private life and family life, ensures that the person has the authority to organize his own life, family life, home and correspondence as he wishes. It is important to protect this area in terms of the material and spiritual development of the person. There are many application to the ECHR on the grounds of breach of this obligation, unfortunately a great majority of ECHR decisions - concerning this obligation - are against Turkey. Article 8 of the European Convention on Human Rights includes the right to respect for private and family life. In the article, four different legal values are mentioned in this field. These; private life, family life, housing and communication. With this article, the contracting states are obliged by the Convention to respect these private areas of individuals. Due to the rapid development of technology in recent years, the right to respect for private and family life has gained importance. The diversification of interventions to the right has increased the seriousness of the regulations on the protection of the right. The right to respect for private and family life has been brought before the European Court of Human Rights in terms of different issues. Many exemplary decisions have been made by the Court in this regard by being meticulous. Although it is seen that the Court changes its opinion from time to time, it is understood that it evaluates according to the characteristics of the concrete case. Obligations are imposed on the States parties regarding the protection of the right to respect for private and family life by the jurisprudence of the Court. Although states are given discretionary power depending on the nature of the situation, it is seen that the purpose of Article 8 within the scope of Court decisions is to protect the right to respect for private and family life and to ensure that it can be used in practice. Keywords: Right to Respect for Private Life, Right to Respect for Family Life, Positive Obligations, ECHR, ECHR.