Kitsch Problem of Public Statues in Turkey after 1980

Abstract

Bu çalışmada kamusal alan ve kamusal mekan kavramlarının ortaya çıkışı ile beraber kentlerde yer alan heykellerin karar ve uygulanma süreçleri incelenmiş; bu süreçlerin barındırdığı sorunlar ele alınmış ve ortaya çıkan heykel uygulamaları, kısaca bayağı, ucuz, çabuk tüketilen anlamına gelen kiç olarak tanımlanmıştır. Dünyada kiç eserler veren çağdaş sanatçıların uygulamaları, bir sanatsal ifade aracı olarak kiç'i vurgularken, bu anlamda ülkemizdeki bazı örnekler, tercih edilmiş bir sanatsal ifadeden öte mesleki bir yetersizliğe vurgu yapmaktadır. Kamusal alana yerleştirilen heykellerin, özellikle 1980 süreci ile başlayan kiç örneklerin, heykel sanatına, izleyiciye, heykeltıraşa etkisi ortaya konmaya çalışılmıştır. Metinde, yazılış ve okunuş farklılığı nedeniyle 'kitsch' sözcüğü, karışıklığı mümkün olduğunca aza indirmek için 'kiç' şeklinde kullanılmıştır. Gerek dini inanış, gerekse yetersiz sanat algısı ya da politik hedefler sebebiyle Türk sanat tarihi heykel adına üzücü olaylarla doludur. Ülkemizde özellikle Cumhuriyet'in ilanından sonra sanatsal faaliyetler ve sanat kurumlarının sayısında artış gözlense de birçok heykel tahrip edilmiş, ya da yerinden kaldırılmıştır. Bu tip olumsuzluklar halen devam etmektedir. Kamusal alanlara yerleştirilen heykellerin kamunun ortak kararı olmaması, yerleştirme sürecinin sadece yönetim organları tarafından belirleniyor olması ülkemizde sanatın gelişmesini engellerken bireylerin sanat ve estetik algısına da zarar vermektedir. İşleyişteki bu eksiklik aynı zamanda sanatçıların gelişmesinin önünde büyük bir engel olarak durmakta ve kiç olarak niteleyebileceğimiz çalışmaları ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada heykel sanatı kamusal alan ve mekan çerçevesinde Türkiye'de özellikle 1980 sonrasında ortaya çıkan heykellerdeki kiçleşme, örnekleri üzerinden analiz edilmiş, problemler ortaya konulup çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Kamusal Alan, Türkiye'de Kamusal Alan Heykeli, Kiçleşme.

In this study the decision and implementation processes of statues,which are located in cities and took place after the appearance of concept of public area and public place, are viewed; and the problems in these processes and the influence of 'kitsch' (which means briefly vulgar, cheap, fast consuming) on art of sculpture are revealed by examples of Turkey. In this study the word 'kitsch' is used as 'kiç' in order to minimise the confusion due to the difference of spelling and pronunciation of the word. Turkish sculpture history is full of sad events due to the religious beliefs and inadequate art perception or political targets. In our country especially after the declaration of republic, artistic activities and number of art organisations are increased but lots of statues are destroyed or removed.This kind of problems are still going on. The posture of statues that are placed in public places are not public's common decision, and positioning process is determined by just by managing organs.This hinders the development of art in our country and damages the individual's perception of art and aesthetics. This deficiency in operation also hinders improvement of artists and reveals works that can be described as 'kiç'. In this work the art of sculpture is analysed within the scope of kitsching examples of statues in Turkey in public areas and public places after 1980, problems are revealed and solution offers are suggested. Keywords: Public Area, Public Area Sculpture in Turkey, Kitsch.