Düşük Karbonlu Ekonomiye Geçiş: Türkiye’nin Enerji Dönüşümünde Finansman ve Ticaret Politikalarının Rolü

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de yeşil dönüşümün finansal ve ticari belirleyicilerini eleştirel bir bakış açısıyla incelemekte ve Toda-Yamamoto nedensellik analizi yöntemini kullanmaktadır. 1990–2022 dönemi zaman serisi verilerini temel alan araştırmada; banka kredi hacmi, doğrudan yabancı yatırımlar ve ticaret açıklığının yenilenebilir enerji üretimi ile karbon emisyonları üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Bulgular, banka kredilerinin yenilenebilir enerji üretimini önemli ölçüde teşvik ettiğini, ancak aynı zamanda karbon yoğun sektörleri destekleyerek karbon emisyonlarını da artırdığını göstermektedir. doğrudan yabancı yatırımların yenilenebilir enerji üzerinde zayıf bir olumlu etkisi bulunurken, karbon emisyonları üzerindeki güçlü olumlu etkisi Kirlilik Sığınağı Hipotezi ile uyumludur. Ticaret açıklığı, teknoloji transferi yoluyla yenilenebilir enerji gelişimini desteklerken, artan üretim ve lojistik faaliyetleri nedeniyle emisyonları da yükseltmektedir. Nedensellik testi sonuçları, değişkenler arasında karmaşık ve çift yönlü ilişkiler olduğunu ortaya koymakta ve finans, ticaret ve çevre politikalarının bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerekliliğini vurgulamaktadır. Veri ve kapsam sınırlılıklarına rağmen çalışma, yeşil finansmanın niteliksel olarak geliştirilmesi, temiz yatırımlar için sektör odaklı teşvikler ve sürdürülebilir ticaret uygulamaları gibi güçlü politika önerileri sunmaktadır. Gelecek araştırmaların,mikro düzey veriler ve sektörel ayrıntılarla yeşil dönüşüm mekanizmalarını derinlemesine incelemesi önerilmektedir. Bu çalışma, kalkınmayı sürdürülebilirlik ile uyumlu hale getirmeyi hedefleyen gelişmekte olan ülkeler için ampirik kanıt ve politika yansımaları sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.This study critically examines the financial and trade determinants of the green transition in Turkey by employing Toda-Yamamoto causality analysis. Using time-series data for 1990–2022, it analyzes how bank credit volume, foreign direct investment (FDI), and trade openness affect renewable energy production and carbon emissions. The results confirm that bank credit significantly promotes renewable energy production but also increases carbon emissions by supporting carbon-intensive sectors. FDI shows a weak positive impact on renewable energy but a strong positive impact on carbon emissions, which is consistent with the Pollution Haven Hypothesis. Trade openness supports renewable energy development through technology transfer, but also raises emissions via increased production and logistics. The causality results confirm complex bidirectional relationships between the variables, highlighting the need for integrated financial, trade, and environmental policies. Despite certain data and scope limitations, this study provides robust policy insights that emphasize the qualitative improvement of green finance, sector-focused incentives for clean investments, and sustainable trade practices. Future research should explore micro-level data and sectoral specifics to deepen our understanding of green transition mechanisms in emerging economies. This study contributes to global literature by offering empirical evidence and policy reflections relevant to developing countries that aim to align growth with sustainability.