Apartmanlaşma ve gündelik yaşam: İzmir Hatay Caddesi apartmanları (1950-1980)

Abstract

Apartments emerged in İzmir during the late 19th century with the construction of family/rental apartments. Their numbers increased after the establishment of the Republic when a series of master plans and legal regulations were prepared to rebuild the city. Apartments, which were regarded as the indicators of modern Western lifestyle, were seen as the most appropriate solution to the increasing housing need. Apartments, which were initially the residences of high-income families, became widespread after the 1950s to turn into typical residences of middle-income groups. The apartmentization process affected the residential texture of the city and urban life as well as characteristics of interior spaces. During the 1950s, Hatay Street began to develop as a new residential area, where two-three-story buildings with gardens were gradually replaced by multi-story apartments. The dense and rapid apartmentization on the street caused many environmental, social, and spatial changes that had significant consequences for the everyday lives of the residents. Focusing on Hatay Street, this thesis examines the relationship between the apartmentalization process and everyday life by analyzing both outdoor and indoor spaces.

Apartmanlar İzmir'de 19. yüzyılın sonlarında aile/kiralık apartmanların inşasıyla ortaya çıktı. Apartmanların sayısı Cumhuriyet'in ilanının ardından, kentin yeniden inşası için bir dizi imar planı ve yasal düzenleme yapılmasıyla artmaya başladı. Modern batılı yaşam tarzının göstergesi olarak kabul edilen apartmanlar, artan konut ihtiyacına en uygun çözüm olarak görüldü. Başta yüksek gelir grubunun konutu olan apartmanlar, 1950lerde yasal düzenlemeler doğrultusunda yaygınlaşarak orta gelirli ailelerin yaşam alanı haline geldi. Apartmanlaşma süreci kentin konut dokusunu, kentsel yaşamı ve konutların mekânsal özelliklerini etkiledi. 1950'lerden sonra Hatay Caddesi, bahçeli, iki-üç katlı binaların yerini yavaş yavaş çok katlı apartmanların aldığı yeni bir yerleşim bölgesi olarak gelişmeye başladı. Caddede yaşanan hızlı ve yoğun apartmanlaşma çevresel, sosyal ve mekânsal açıdan pek çok değişikliğe neden oldu ve bu değişimler cadde sakinlerinin gündelik yaşamlarında önemli sonuçlar doğurdu. Hatay Caddesi'ne odaklanan bu tez, apartmanlaşma süreci ile gündelik yaşam arasındaki ilişkiyi hem açık hem de kapalı alanları analiz ederek inceliyor.