Toplumsal cinsiyet eşitliğinin iki ucunda Norveç ve Türkiye: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği algısını incelemede karma yöntem

Abstract

Gender inequality is of public and academic interest; and it still exists in most part of the world. Norway and Turkey represent two edges of gender equality; one takes the lead on gender equality indexes for years, one maintains a patriarchal stance with more inequalities between men and women. They are also distinct from each other in their power distance and masculinity levels. Norway has lower power distance and higher femininity; while Turkey has higher power distance and higher masculinity. However, gender pay-gap persists in these two different samples; and continues to affect women. Even so, the awareness of the magnitude of gender pay-gap is generally low around the world. Thus, in Study 1, experiences of gender inequality of young, educated Norwegian and Turkish participants were investigated using focus-group discussions. It was found that in both samples gender pay-gap was a question of debate; and it was a common problem for both samples. Then in Study 2, Scandinavian and Turkish participants were compared in their gender specific system justification (GSSJ) levels, and their estimations of gender pay-gap. In general, male participants estimated lower gender pay-gap than females. Male participants had higher GSSJ scores and showed higher accuracy in their estimations compared to female participants. Scandinavian participants were also scored higher on GSSJ; and had more accurate estimations than Turkish participants. It was also shown that GSSJ mediated the effect of sex and culture on inaccuracy scores of participants in their estimations of gender pay-gap; and participants with higher GSSJ scores were found to be more accurate in their estimations. Keywords: gender specific system justification, gender discrimination, gender pay gap, perception of gender inequality.

Norveç ve Türkiye cinsiyet eşitliğinin iki ucunu temsil etmektedir. Norveç cinsiyet eşitliğinde lider ülkelerden biriyken, Türkiye kadın ve erkekler arasında daha fazla eşitsizliğe sahip ataerkil bir duruş sergilemektedir. Ayrıca Norveç daha düşük güç mesafesine ve daha yüksek dişilliğe sahipken, Türkiye daha yüksek güç mesafesine ve daha yüksek erilliğe sahiptir. Ancak, toplumsal cinsiyete dayalı ücret eşitzliği her iki ülkede de devam etmektedir. Buna rağmen, dünya çapında cinsiyetler arası ücret farkının büyüklüğü konusundaki farkındalık genellikle düşüktür. Çalışma 1'de eğitimli ve genç Norveçli ve Türk katılımcıların toplumsal cinsiyet eşitsizliği deneyimleri odak grup görüşmeleri kullanılarak karşılaştırılmıştır. Toplumsal cinsiyete dayalı ücret eşitsizliğinin her iki kültürde de tartışmalı bir konu olduğu saptanmış ve her iki kültürde de yaşanan bir problem olduğu bulunmuştur. Ardından Çalışma 2'de Türk ve İskandinav katılımcılar cinsiyete dayalı sistemi meşrulaştırma (GSSJ) ve cinsiyete dayalı ücret eşitsizliği tahminleri bakımından karşılaştırılmıştır. Genel olarak, erkek katılımcılar kadınlara göre daha düşük cinsiyet eşitsizliği tahmininde bulunmuştur. Erkek katılımcıların GSSJ skorlarının daha yüksek olduğu ve tahminlerinde kadın katılımcılara göre daha yüksek doğruluk gösterdikleri saptanmıştır. İskandinav katılımcıların da Türk katılımcılara göre daha yüksek GSSJ puanı aldığı ve Türk katılımcılardan daha doğru tahminlere sahip olduğu bulunmuştur. Ayrıca cinsiyet ve kültürün katılımcıların cinsiyete dayalı ücret farkı tahminleri üzerindeki etkisine GSSJ'nin aracılık ettiği gösterilmiştir; ve daha yüksek GSSJ skorlarına sahip katılımcıların tahminlerinde daha doğru olduğu bulunmuştur. Anahtar sözcükler: toplumsal cinsiyete dayalı sistemi meşrulaştırma, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, ücret eşitsizliği, algılanan cinsiyet ayrımcılığı