Dışadönük veya psikopati biri nasıl görünür? Yüz özelliklerinin insanların kişilik izlenimleri üzerindeki etkisi

dc.contributor.advisor Alper, Sinan
dc.contributor.author Yelbuz, Büşra Elif
dc.date.accessioned 2026-04-07T11:55:00Z
dc.date.available 2026-04-07T11:55:00Z
dc.date.issued 2022
dc.description.abstract Araştırmalar, belirli yüz özelliklerinin, güvenilirlik ve baskınlık gibi temel özelliklere işaret ettiğini göstermektedir. Ancak, yüz algısının daha spesifik kişilik özellikleri, yani Büyük Beş ve Karanlık üçlü özellikleri, ile ilgili yargılarını nasıl etkilediğine çok daha az odaklanılmıştır. Mevcut çalışma, yüze dayalı kişilik izlenimlerinin önemli sosyal sonuçları olabildiğini göz önünde bulundurarak, yüzün pürüzsüzlüğü, bebeksiliği ve maskülenliğinin; bireylerin, yabancıların Büyük Beş ve Karanlık Üçlü hakkındaki izlenimlerini nasıl etkilediğini araştırarak, literatürdeki bu boşluğa katkıda bulunmayı amaçlamıştır. Karanlık Üçlü. Beş yüz beş Türk katılımcıyla yapılan deneysel bir çalışmada, katılımcılardan pürüzsüzlük, bebeksilik ve maskülenlik seviyelerinde farklılık gösteren 16 yüzün kişilik özelliklerini derecelendirmeleri istendi. Yüzler, üç özellik için de (cilt pürüzsüzlüğü, bebeksilik ve maskülenlik) iki koşul olacak şekilde (düşük ve yüksek) manipüle edildi ve bireylerin, yüz özelliklerinin bu iki koşula bağlı olarak (örn: düşük pürüzsüzlük vs yüksek pürüksüzlük), Büyük Beş ve Karanlık Üçlü kişilik özelliklerine ilişkin izlenimlerinin, farklı olup olmadığı araştırıldı. Ek olarak, pürüzsüzlük ve maskülenlik etkisinin yüzün cinsiyetine göre değişip değişmediği de araştırıldı. Sonuçlar, yüz pürüzsüzlüğü, bebek yüzlülük ve maskülenliğin, yüksek ve düşük koşullar arasında Büyük Beş ve Karanlık Üçlü kişilik izlemilerinde gerçekten fark olduğunu gösterdi. Pürüzsüzleştirilmiş yüzlere, sivilceli yüzlere kıyasla, daha yüksek Karanlık Üçlü ve Dışadönüklük ve daha düşük Uyumluluk puanları verildi. Bebeksi yüzlere, olgun yüzlere kıyasla daha yüksek Uyumluluk ve daha düşük Karanlık Üçlü özellik derecelendirmeleri atfedildi. Feminen yüzlere, maskülen yüzlere kıyasla daha yüksek Uyumluluk, Açıklık, Sorumluluk ve daha düşük Nevrotizm ve Karanlık Üçlü özellik derecelendirmeleri atfedildi. Son olarak, cinsiyet ile, cilt pürüzsüzlüğü ve yüz maskülenliği arasında bir etkileşim bulundu; cilt pürüzsüzlüğü ve maskülenlik etkisi, kişilik özelliklerinin çoğu için erkek ve kadın yüzlerinde farklılık gösterdi. Genel olarak, bu bulgular bireylerin, Büyük Beş ve Karanlık Üçlü özelliklerinin bir kişinin yüzünde nasıl göründüğüne ilişkin belirli inançlara ve stereotiplere sahip olduklarına dair daha geniş varsayımı desteklemektedir. Sonuçların olası açıklamaları, sınırlılıkları ve gelecek araştırmalar için öneriler tartışıldı. tr
dc.description.abstract Research shows that individuals agree on certain facial features indicating certain fundamental traits such as valence and dominance. However, far less attention has been directed to how face perception influences trait judgements regarding more specific personality traits, namely, the Big Five and the Dark triad traits. Given that face-based trait impressions can have important social consequences, the current study aimed to contribute to this gap in the literature, by investigating how facial skin smoothness, facial baby facedness and facial masculinity affect individuals' impressions of strangers' Big Five and Dark Triad traits. An experimental study with 505 Turkish participants was conducted in which participants were asked to rate the personality traits of 16 faces that differed in their level of facial skin smoothness, baby facedness and masculinity. Namely, faces where manipulated such that there were two conditions (low versus high) for each of the three facial features (skin smoothness, baby facedness and masculinity) and it was assessed whether individuals' impressions of others' Big Five and Dark Triad traits differed in response to whether a face was low or high on each investigated facial feature (e.g., low skin smoothness versus high skin smoothness). Further, it was also explored whether the effect of facial skin smoothness and masculinity changed based on the face's gender. Results showed that faces high and low on facial skin smoothness, baby facedness and masculinity did indeed differ in their attributed Big Five and Dark Triad traits. Smoothed faces were assigned higher Dark Triad trait, Extraversion and lower Agreeableness ratings compared to blemished faces. Babyish faces were attributed higher Agreeableness and lower Dark Triad trait ratings compared to mature faces. Feminine faces were attributed higher Agreeableness, Openness, Conscientiousness and lower Neuroticism and Dark Triad trait ratings compared to masculine faces. Finally, an interaction between gender and facial skin smoothness as well as gender and facial masculinity was found, such that the effect of skin smoothness and masculinity differed for male and female faces for most of the personality traits. Overall, these findings showed support for the broader assumption that individuals hold certain beliefs and stereotypes regarding how the Big Five and Dark Triad traits look like on a person's face. Possible explanations of the results, limitations and suggestions for future research were discussed. en_US
dc.identifier.uri https://hdl.handle.net/123456789/14114
dc.identifier.uri https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=sELqxhTlFGAjsbjOuuiyCCR45AdAIBueTzZakV2kNsNBAajYpE5HFtx0kN55cFa1
dc.language.iso en
dc.subject Güvenilirlik tr
dc.subject Psychopathy en_US
dc.subject Psikoloji tr
dc.subject Reliability en_US
dc.subject Facial Expressions en_US
dc.subject Face Profile en_US
dc.subject Baskınlık tr
dc.subject Karanlık Üçlü tr
dc.subject Yüz Profili tr
dc.subject Face en_US
dc.subject Psychology en_US
dc.subject Personality en_US
dc.subject First Impressions en_US
dc.subject Kişilik tr
dc.subject Yüz Ifadesi tr
dc.subject İlk Izlenim tr
dc.subject Extroversion en_US
dc.subject Dark Triple en_US
dc.subject Dominance en_US
dc.subject Dışa Dönüklük tr
dc.subject Psikopati tr
dc.subject Yüz tr
dc.title Dışadönük veya psikopati biri nasıl görünür? Yüz özelliklerinin insanların kişilik izlenimleri üzerindeki etkisi tr
dc.title How Does an Extravert or a Psychopath Look like? The Effects of Face Features on Individuals’ Impressions of Personality Traits en_US
dc.type Master Thesis
dspace.entity.type Publication
gdc.description.department
gdc.description.department LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ / Psikoloji Ana Bilim Dalı
gdc.description.endpage 96
gdc.identifier.yoktezid 743647
gdc.virtual.author Yelbuz, Büşra Elif
gdc.virtual.author Alper, Sinan
relation.isAuthorOfPublication 45048ec0-46ec-42d2-8fdf-bea258959061
relation.isAuthorOfPublication 7b5b7588-9d38-478d-ab6a-5eb6f5d4f311
relation.isAuthorOfPublication.latestForDiscovery 45048ec0-46ec-42d2-8fdf-bea258959061
relation.isOrgUnitOfPublication ac5ddece-c76d-476d-ab30-e4d3029dee37
relation.isOrgUnitOfPublication.latestForDiscovery ac5ddece-c76d-476d-ab30-e4d3029dee37

Files