Seda GencŞule Gül ÜnalÜnal, Şule GülGenc, Seda2025-10-222025Akarçay E. (2019) İzmir sokak lezzetleri. Meltem İzmir Akdeniz Akademisi Dergisi sy. 5 (106-9). https://doi.org/10.32325/iaad.2019.11.Akdemir N. (2022). Etnik Restoranlar içinde: Gastronomi ve Yiyecek Tarihi. 3. Baskı Atilla Akbaba ve Neslihan Serçeoğlu (Ed.) (ss. 384-398) Ankara Detay Yayıncılık.Altunbağ E. ve Yılmaz H. (2019). Sokak satıcılarına göre sokak lezzetleri. Ulusal-Uluslararası Turizm Kongresi 437. Anadolu Üniversitesi Eskişehir.Badem A. Koç B. ve Şen A. (2023). Trabzon mutfağının geleneksel lezzeti: trabzon sarı kurabiyesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi GastroMedia Dergisi (NEU GastroMedia) Cilt (2) Sayı 1.Bayram Ü. (2018). Gastronomik kültürel miras olarak buldan günbalı. Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 6/1 361-371Beşirli H. (2021). Yemek sosyolojisi yiyeceklere ve mutfağa sosyolojik bakış. Ankara: Phoenix Yayınevi 3.BasımBeşirli H. (2011). Türk kültüründe güç iktidar itaat ve sadakatin yemek sembolizmi esasında değerlendirilmesi. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi (58) 139-152.Boyraz H. D. ve Sandıkcı M. (2023). Coğrafi işaretli ürünlerin somut olmayan kültürel miras türk mutfak kültürü unsurlarıyla karşılaştırılması: UNESCO gastronomi şehri Afyonkarahisar ili örneği. Tourism and Recreation 5(2) 172-185.Browicz K. ve Zohary D. (1996). The genus Amygdalus L. (Rosaceae): species relationships distribution and evolution under domestication. Genetic Resources and Crop Evolution 43 229-247.Chalak L. (2014). Almond: multiple uses of a Mediterranean heritage. 1st International Symposium on Fruit Culture and Its Traditional Knowledge along Silk Road Countries 1032 (pp. 29-36). Georgia and ArmeniaCheely A. N. Pegg R. B. Kerr W. L. Swanson R. B. Huang G. Parrish D. R. and Kerrihard A. L. (2018). Modeling sensory and instrumental texture changes of dry-roasted almonds under different storage conditions. LWT Food Science and Technology 91 498-504.Cittaslow Türkiye (2025). Cittaslow hareketi Erişim Tarihi: 19.02.2025 https://cittaslowturkiye.org/tr/Cittaslow (2025) Erişim Tarihi: 19.02.2025 https://www.cittaslow.org/Çakar D. (2016). Kültürel mirası koruma bağlamında \"yavaş şehir\"(cittaslow) hareketi: Türkiye örneği. Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü. İzmir.Çakmak M. (2022). İzmir mutfak kültürü üzerine bir değerlendirme Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi 5(7): 934-949.Çağlı I. B. (2012). Türkiye’de yerel kültürün turizm odaklı kalkınmadaki rolü: gastronomi turizmi örneği Doktora Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbulÇavuş A. Türkmendağ Z. ve Güldoğan K. (2018). Turistik bir ürün olan maraş dondurmasının dondurma üreticileri tarafından değerlendirilmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3(2) 354-364. https://doi.org/10.33905/bseusbed.482899Çevik S. ve Saçılık M. Y. (2016). Somut olmayan kültürel miras unsurlarının yenilikçi turizm ürünlerine dönüştürülmesi: bir örnek olay incelemesi. The Journal of Academic Social Science Studies 6(47) 331-341.Davidson A. (2006) Companion to food Oxford University Oxford University Press. syf (51).Ekici M. (2004). Bir sempozyumun ardından: somut olmayan kültürel mirasın müzelenmesi. Millî Folklor Dergisi 16(61) 5-13Erciyas N. ve Yılmaz İ. (2021). Gastronomi turizminin gelişiminde gastronomi festivalleri ve Türkiye’deki mevcut durum. Sanat ve Tasarım Dergisi 1(1) 91-108.Erdoğan S. ve Özdemir G. (2018). İzmir destinasyonunda gastronomi turizmi üzerine bir araştırma Journal of Tourism and Gastronomy Studies 6(3)249-272 DOI: 10.21325/jotags.2018.281wErtamay İşevcan S. ve İrigüler F. (2022). Turistik bir ürün çekicilik ve ağırlamanın bir unsuru olarak gastronomi. Gastronomi ve Yiyecek Tarihi 3.Baskı içinde (15-30). Ankara: Detay Yayıncılık.FAO (2009). Street foods. Erişim Tarihi: 19.08.2024. http://www.fao.org/fcit/food-processing/street-foods/en/Food S. (2015). Slow food. Erişim tarihi: 19.08.2024. https://www. slowfood.com/sloweurope/en/progetti/european-schools-for-healthy-food-2/Glaser B. and Strauss A. (1967). Discovery of grounded theory: strategies for qualitative research. Chicago Aldine. ISBN: 0-202-30260-1Gökyıldız S. (2022). Mis kokulu tatlı doğal şerbetlerimiz. Erişim Tarihi: 13.09.2024. Binevigazete.Com. https://binevigazete.com/koseyazisi/mis-kokulu-tatli-dogal-serbetlerimiz/Gül S. S. ve Nizam Ö. K. (2021). Sosyal bilimlerde içerik ve söylem analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (42) 181-198.Güldemir O. (2010). Osmanlı yemek yazması Kitabüt Tabbahin'in günümüze uyarlanması. Yüksek Lisans Tezi Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Konya. https://acikerisim.selcuk.edu.tr/items/006270cc-9f5c-4a27-8917-eb6ff9d75c89Gürçayır S. (2011). A critical reading on the convention for the fafeguarding intangible cultural heritage. Milli Folklor Dergisi (92).Gradziel T.M. Socias R. Kodad O. and Alonso J.M. (2007). Almond quality: a breeding perspective. Horticultural Reviews 34. https://doi. org/10.1002/9780470380147.ch3Hatipoğlu A. Zengin B. Batman O. ve Şengül S. (2013). Yöresel yemeklerin kırsal turizm işletmeleri mönülerinde kullanım düzeyleri: Gelveri örneği. International Journal of Social and Economic Sciences 3(1) 06-11.Hsieh H-F and Shannon SE (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research ,15(9):1277-1288. doi:10.1177/1049732305276687.Iğdır E. (2020). Gastronomi turizmi kapsamında sokak lezzetlerinin yeri ve gastronomik bir ürün olarak değerlendirilmesi. Journal of tourism research institute 1(2) 101-110.Intalong T. (2016). Sübye’nin tarih içindeki yolculuğu. Izmir Dergisi Erişim Tarihi: 21.08.2024 http://izmirdergisi.com/tr/izmir-mutfagi/666-subyenin-tarih-icindekiyolculuguKanık T. (2018). Bademlerde aflatoksin varlığının belirlenmesi Yüksek Lisans Tezi Hitit Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü. Çorum.Kaya Ü. C. Ve Cömert M. (2022). Modern Türkiye’de gastronomi. Gastronomi ve Yiyecek Tarihi 3.Baskı içinde (105-122). Ankara: Detay Yayıncılık.Kayabaşı A. ve Bucak T. (2022). Şerbetlerin Türk mutfak kültüründeki yeri ve önemine dair bir araştırma. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 12(1) 71-96. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1053061Kızılırmak İ. Albayrak A. ve Küçükali S. (2014). Yöresel mutfağın kırsal turizm işletmelerinde uygulanması: Uzungöl örneği. International Journal of Social and Economic Sciences 4(1) 75-83.Kurin R. (2004). Safeguarding intangible cultural heritage in the 2003 UNESCO convention: a critical appraisal. Museum International 56(1 2) 66-77Kurt B. (2020). Somut olmayan kültürel miras unsurlarından yöresel yiyecekler: Kınalı Ekmek. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 13(29) 20-32.Kut G. ve Kut T (2023). Kâmil M. Melceü‟ t-tabbâhîn (Aşçıların sığınağı). (Haz.) Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları. İstanbul.Kuşçuoğlu G. Ö. ve Taş M. (2017). Sürdürülebilir kültürel miras yönetimi. Yalvaç Akademi Dergisi 2(1) 58-67.Long L. M. (Ed.) (2004). Culinary tourism. USA Lexington: The University Press of Kentucky.Neuman W.L. (2006). Social research methods: qualitative and quantitative approaches. London UK: Pearson Education Limited. 6th Edition ISBN 0-205-45793-2Nizamlıoğlu N. M. (2015). Kavurma ve depolama koşullarının Bademin bazı fiziksel kimyasal ve duyusal özellikleri üzerine etkisi Doktora Tezi Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı. Denizli.Özdemir S. (2023). Gastronomi ve turizm etkileşimi Gastronomi turizmi ve sürdürülebilirlik içinde Bölüm:1 syf (3-28). Ankara: İksad YayıneviPrivitera D. and Nesci N.S. (2015). Globalization vs. local. The role of street food in the urban food system Procedia Economics and Finance Journal. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)00292-0.Sarıbaş Ö. ve Öter Z. (2022). Kültürel miras kapsamında gastronomi. Gastronomi ve yiyecek tarihi 3.Baskı içinde (224- 233). Ankara: Detay Yayıncılık.Schirra M. (1997). Postharvest Technology and Utilization of Almonds. In Horticultural Reviews https://doi.org/10.1002/9780470650646.ch4Sefercioğlu N. (1985). Türk yemekleri: XVIII. yüzyıla ait yazma bir yemek risâlesi Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi Yayınları s. 30. Aktaran: Yentürk Nejat (2018) Ayaküstü İzmir: Sokak ve Fırın Lezzetleri Oğlak Yayıncılık İstanbul.Standage T. (2016). İnsanlığın yeme tarihi. İstanbul: Maya Kitap.Sternberg R. (1996). The Sephardic Kitchen: The Healthful Food and Rich Culture of the Mediterranean Jews. Erişim Tarihi: 13.07.2024 New York: Harper Collins Publishers https://archive.org/details/isbn_9780060176914/mode/2up?view=theaterveui=embedvewrapper=fal seSoylu B. Ç. ve Şahin B. (2023). Somut olmayan kültürel miras araştırmalarında koruma-kullanma ve turizm. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi 7(2) 359-377.Sürücü O. ve Başar M. E. (2016). Kültürel Mirası Korumada Bir Farkındalık Aracı Olarak Sanal Gerçeklik. Artium 4(1). 13-26.Sürücüoğlu M. S. ve Çakıroğlu F. P. (2000). Ankara Üniversitesi öğrencilerinin hızlı hazır yiyecek tercihleri üzerinde bir araştırma. Journal of Agricultural Sciences 6(03) 116-121.Süzer Ö. ve Doğdubay M. (2022). Sürdürülebilir turizm hareketliliğinde yerel gıdaların önemi ve rekabet avantajı (kavramsal bir analiz). Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi 5(2) 255-269.Şah M. (2017). Kıbrıs’ın tatları-Kıbrıslı gastronomik öğün. Lefkoşa: Zoom Yayınevi Aktaran: Yeniasır M. ve Gökbulut B. (2020). Zivaniya’dan kahveye Kıbrıs Türk kültüründe içecekler ve sosyokültürel işlevleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (49) 197-209.Şahin C. ve Girgin G. K. (2024). Sosyal medya aynasında Türk sokak lezzetlerine ilişkin yerli ve yabancı turistlerin deneyim farklılıkları ve Türk sokak lezzetlerinin gastronomik ürün olarak pazarlanabilme stratejileri. Journal of Travel and Tourism Research 25(25) 1-19.Şeker. T.İ. (2022). Sokak Yemekleri. Gastronomi ve yiyecek tarihi 3.Baskı içinde (495-503). Ankara: Detay Yayıncılık.Şengül S. ve Türkay O. (2015). Doğu Karadeniz mutfak kültürünün sürdürülebilirliği sorunlar ve çözüm önerileri. Doğu Karadeniz Bölgesi Sürdürülebilir Turizm Kongresi’nde sunulmuş bildiri. Gümüşhane Üniversitesi. Gümüşhane.Şimşek A. ve Temel B. (2022). Gastronomi turizmi kapsamında geleneksel ürünlerin incelenmesi: Tarsus Mamülü. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5(2) 6-13. https://doi.org/10.55044/meusbd.1000865Şimşek A. (2022). Slow food- fast food içinde: Gastronomi ve yiyecek tarihi. Atilla Akbaba Neslihan Serçeoğlu (Ed.) (ss 399-412) Ankara: Detay YayıncılıkTarım ve Orman Bakanlığı (2022). Tarımsal Ekonomi Ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE) tarım ürünleri piyasaları badem raporu. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (2024a). Coğrafi işaretli ürünler. Erişim Tarihi: 14.08.2024 İzmir İl Kültür Ve Turizm Müdürlüğü. https://izmir.ktb.gov.tr/TR-178314/cografi-isaretli-urunler.htmlT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (2024b). Somata. Erişim Tarihi: 13.08.2024 Turkishcuisineweek.com. https://turkishcuisineweek.com/tr/somataTinker I. (1999). Street foods into the 21st century. Agriculture And Human Values 16(3) 327.Topçuoğlu E. ve Ersan L. Y. (2020). Fonksiyonel beslenmede bademin önemi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 34(2) 427-441.Turgeon L. and Pastinelli M. (2002). \"Eat the world\": postcolonial encounters in Quebec City's ethnic restaurants. Journal of American Folklore 115(456) 247-268. https://dx.doi.org/10.1353/jaf.2002.0023.Türkiye İstatistik Kurumu (2025). Turizm istatistikleri. Erişim Tarihi: 20.02.2025 https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Istatistikleri-IV.-Ceyrek:-Ekim-Aralik-ve-Yillik-2024-53660Türk Dil Kurumu Sözlükleri (2024). Erişim Tarihi: 19. 08. 2024. https://sozluk.gov.tr/Türk Patent ve Marka Kurumu (2024a) Geleneksel ürün adı nedir? Erişim Tarihi 14.08.2024 T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. https://ci.turkpatent.gov.tr/sayfa/geleneksel-%C3%BCr%C3%BCn-ad%C4%B1-nedirTürk Patent ve Marka Kurumu (2024b). İzmir Gevreği https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/3325 Erişim Tarihi: 21.08.2024Türk Patent ve Marka Kurumu (2024c). İzmir Lokması Erişim Tarihi: 21.08.2024 https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/c69c7d04-dbe6-4274-96e9-62b8430d72c1.pdfTürkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) ve Kentsel Strateji (2020) Gastronomi turizmi strateji kılavuzu. Syf: 21UNESCO (2003). Somut olmayan kültürel mirasın korunması sözleşmesi Erişim Tarihi: 04.09.2024. http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/00009-TR-PDF.pdfÜnal A. ve Taş M. (2022). Tüketicilerin sosyal medya üzerinden yerel gıda ürünü satın almayı kabullerine yönelik bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi 6(1) 321–343. https://doi.org/10.26677/TR1010.2022.954Üner E. H. ve Şahin G. G. (2016). Türkiye gastronomi turizmi potansiyelinin her şey dâhil satış sistemi içinde değerlendirilmesi. Journal of Tourism ve Gastronomy Studies 4(3) 76-100.Verbeke W. and Poquiviqui Lopez G. (2005). Ethnic food attitudes and behaviour among Belgians and Hispanics living in Belgium. British Food Journal 107(11) 823-840.World Food Travel Association (2025). What is food tourism Erişim tarihi: 20.02.2025 https://worldfoodtravel.org/what-is-food-tourism/Yentürk N. (2018) Ayaküstü İzmir: sokak ve fırın lezzetleri Oğlak Yayıncılık İstanbul.Yentürk N. (2019). İzmirlinin zihin dünyasında bir Yahudi Böreği: Boyoz. İzmir Akdeniz Akademisi Dergisi Kış 2019 (6) 103-110. https://doi.org/DOI: 10.32325/iaad.2019.20Yentürk N. (2020) Endülüs’ün Katmeri İzmir’in Böreği: Boyoz yufkanın Akdeniz’deki durakları Akdeniz’de ‘egzotik’ ürünler Konferans’ında sunulmuş bildiri İzmir Büyükşehir Belediyesi Akdeniz Akademisi İzmir.Yıldırım ve Şimşek (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri Seçkin Yayıncılık 12. Baskı. ISBN: 978-975-02-6982-0Yıldız E. (2020). Gastronomik ürün olarak sokak lezzetleri: İzmir Sokak Lezzetleri Üzerine Bir Araştırma. The Journal of Academic Social Science 8(104) 353-366. https://dx.doi.org/10.29228/ASOS.Yıldız. Ö (2022). Yiyecek kültür ve turizm ilişkisi. Gastronomi ve yiyecek tarihi 3.Baskı içinde (123-137). Ankara: Detay Yayıncılık.Yılmaz F. ve Yetkin S. (2002). İzmir kent tarihi. İzmir: Millî Eğitim Bakanlığı il Milli Eğitim Müdürlüğü-İzmir Büyükşehir Belediyesi.Yurtseven H. R. (2007). Slow food ve Gökçeada: yönetsel bir yaklaşım. Ankara: Detay Yayıncılık.Zağralı E. ve Akbaba A. (2015). Turistlerin destinasyon seçiminde yöresel yemeklerin rolü: İzmir Yarımadası’nı ziyaret eden turistlerin görüşleri üzerine bir araştırma. Journal of Yasar University 10(40) 6633-6644. https://doi.org/10.19168/jyu.459212619-954810.33083/joghat.2025.494https://gcris.yasar.edu.tr/handle/123456789/10394https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/1336651Çağdaş dünyada toplumları birbirinden ayıran en temel faktörlerden biri kültürdür. Bu kültürün en önemli bileşenlerinden biri yemekler mutfak eşyaları ve içecekler gibi unsurları kapsayan mutfak kültürüdür. Sözlü gelenekler el sanatları ve diğer kültür bileşenlerinin yanı sıra gastronominin somut olmayan kültür mirası sahasında edindiği bu büyük payın asli sebebi yerel kültürü ve gelenekleri yansıtmada büyük rol oynamasıdır. Bu bağlamda uluslar ve şehirler mutfak geleneklerini koruyarak kendilerine özgü gastronomik ürün ve değerleri ön plana çıkarmayı yerli ve yabancı turistlere yalnızca o bölgeye özgü deneyimler sunmayı hedeflemektedir. Bu noktada Türk mutfak mirasının ve somut olmayan kültür miraslarının temel bir parçası olan sokak lezzetlerinin korunmasının geleneksel ürünlerin ön plana çıkarılmasının ve gastronomi turizmi kapsamına dahil edilmesinin önemi her geçen gün artmaktadır. Bu çalışmada İzmir’in geleneksel sokak lezzetlerinden somatanın tarihçesi üretim yöntemleri ve kültürdeki yeri ele alınmaktadır. Geleneksel olarak üretim yapmayı sürdüren bilinen son iki somata üreticisiyle yapılan yarı- yapılandırılmış görüşmelerde somatanın üretim süreci kullanılan kaynaklar tedarik olanakları ve yapısal özellikleri gibi konular üzerinde durulmuştur. Görüşmeler somata üretiminin hem ticari hem de kültürel bir süreç olduğunu göstermekte içeceğin tarihsel ve yerel bağlamı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Reçete aktarımının usta-çırak ilişkisiyle sürdürüldüğü ancak günümüzde yeterince ilgi görmemesi nedeniyle ürünün unutulmaya yüz tuttuğu gözlemlenmektedir. Bu durum ürün özelinde farkındalığın arttırılması ve koruma çalışmalarının yapılması gerektiğini göstermektedir. Çalışmanın bulgularının somatanın kültürdeki önemi ve kültürel devamlılığı üzerine yapılacak akademik çalışmalara katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Somatanın hem bir kültürel miras hem de ekonomik bir değer olarak korunması yerel gastronominin sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır.Türkçeinfo:eu-repo/semantics/openAccessSosyolojiFolklorEdebiyatArticle