Tülay GümüşerGümüşer, Tülay2025-10-222013ADIGÜZEL TOPRAK F. AND ÖZKAVRUK ADANIR E. (2010). An Instigati ve Attitude: Conspicuous Consumption at the Ottoman Court by The Patrons during Suleyman It s Reign. YEDİ Dergisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları. Vol:4 pp:9-15ASLANAPAO.AND DİYARBEKİRLİ N. (1977). Türk Kumaşları. Ankara.DALSARF.(1960). Bursa da İpekçilik. İstanbul Üniversitesi Yayınları.İstanbul.DÖLEN E. (1992). Tekstil Tarihi. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Yayınları.No: 92/ 1.EĞİLMEZ M Ş.(1939). Tarihte Bursa Sanatları.Uludağ Dergisi Vol: 21 year: 4 p:38 GÜRSU N. (1988). Art of Turkish Weaving:Designs Through the Ages. Redhouse yayınevi:İstanbul.İNALCIK H. (2008). Türk Tekstil Tarihi.Türkiye İş Bankası Yayınları. İstanbul.ÖZ T. (1979). Türk kumaş ve Kadifeleri.Topkapı Saray Müzesi Yapı Kredi Yayınları.vol:1 No:7. İstanbul.ÖZENER M. (1980-81). Türk Kumaş Adları.İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları. Tarih Dergisi. vol: 33 No:43 pp: 391-340ÖZTÜRK İ. (1991). Yayınlanmış Narh DefterleriFermanlar Ve Belediye Kanunları Işığında 16.yy Osmanlı Kumaş Sanatı Ve Standardizasyonu. IX Milletlerarası Türk Sanatları Kongresi. 23-27 Eylül 1991. pp:138-149PAGUIN G. (1994). Silk and Wool: Ottoman Textile Designs in Turkish Rugs. II. International Congress on Turkish and Central Asian Carpets. On October 16. İstanbul.OUATAERT D. (2002). Osmanlı İmparatorluğu 1700-1922. İletişim Yayınları.SİPAHİOĞLU O. (1992). Bursa ve İstanbul da Dokunan ve Giyimde Kullanılan 17.yy Saray Kumaşlarının Yozlaşma Nedenleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi.Güzel Sanatlar Fakültesi. İzmirTEZCAN H. WEARDEN J. AND BAKER P. L. (1996). Silk for the Sultans:Ottoman Imperial Garments from Topkapı Palace. İstanbul.TEZCAN H. (1984.) Specimens of Old Turkish Fabrics. Sanat Dünyamız. vol: 31. p:58UĞURLU A. (1987). Osmanlı Yönetiminde Anadolu Dokuma Sanatı. İlgi Dergisi. Year: 21 No: 51 pp: 242-2472146-58862147-172Xhttps://gcris.yasar.edu.tr/handle/123456789/11196https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/187487Bu çalışma Osmanlı saray kumaş desenlerinin Türk moda tasarımındaki etkilerini kapsamaktadır. Osmanlı İmparatorluğu 16.yy da ekonomik ve siyasi açıdan en güçlü ve en parlak dönemini yaşamıştır. Bu siyasi ve ekonomik güç sanat alanında da etkisini göstermiştir. Mimari seramik çini süslemeleri tezhip hat minyatür halı ve tekstil gibi sanatın her alanında en güzel eserlerin bu devirde yapıldığı görülmektedir. Tekstil alanında da en güzel örneklerin Osmanlı saray kumaşları olduğu bilinmektedir. Saray kumaşları kullanılan malzemeler bakımından çok kıymetliydi bu yüzden devlet hazinesi olarak görülüyordu. Padişah ve saray üyeleri için özel olarak dokunan bu kumaşlar saray içinde Nakkaşhane adı verilen atölyelerde dokunuyordu. Saray atölyesi için küçük yaşlardan itibaren eğitim gören Nakkaşlar tarafından çizilen desen ve kompozisyonlar el tezgahlarında devlet kontrolü altında dokunuyordu. Herhangi bir hırsızlık olayına karşı tüm altın ve gümüş malzemeler kayıt altına alınıyordu. Uygunsuz davranışlarda bulunanlar devlet tarafından çok ağır cezalandırılıyordu. Çok pahalı olan bu kumaşlar zamanla Osmanlı İmparatorluğunun gücünü ve görkemini yansıtan birsembol haline gelmişti. Saray kumaşlarının en önemli özelliklerinden biri ham ipekten dokunmaları bazılarında altın ve gümüş iplikler kullanılması ve her birinin kendi içinde sıra dışı desenlere sahip olmasıdır. Kumaşlar desen ve kompozisyon özellikleri kullanılan ham maddesi ve teknik malzemelerine göre isimler almaktadır. Bu kumaşlar incelendiğinde Çatma Zerbaft Seraser Serenk Kemha Kutnu Atlas ve Hatayi adını alan kumaşlar karşımıza çıkmaktadır. Kumaşlarda en sık kullanılan motifler ise çintemani kaplan çizgisi lale sümbül hilal hatayi penç bulut rumi karanfil yıldız taç gibi stilize edilmiş bitkisel ve hayvansal çıkışlı motiflerden oluşmaktadır. Askeri törenlerde bayram kutlamalarında ve cenaze törenlerinde bu kumaşlar duvarlara asılıyor ve padişah için tören alanında yerlere seriliyordu. Padişah ve saray mensupları bu törenler için saray kumaşlarından özel olarak hazırlanan kaftanları giyerlerdi. Aynı zamanda diğer ülkelerin devlet adamlarına ekonomik güçlerini göstermek için hediye olarak da sunulurdu. Kumaş ticaretinde de İran İtalya ve diğer batı ülkeleriyle alışverişler yapılmış ve bu ticaretten büyük gelir sağlamışlardır. Saray kumaşları refah düzeyinin artmasında da önemli bir rol oynamıştır. Batılı devletleri de sanatsal olarak etkileşmiştir. 17.yy itibariyle Osmanlı İmparatorluğunun ekonomik ve siyasi yönden çöküş dönemine girmesi ile kumaşlarında diğer sanat dallarında olduğu gibi kalitesi bozulmaya başlamıştır. Devlet tarafından altın ve gümüş gibi değerli malzemelerin kullanılması yasaklanmıştır. Pahalı kumaşların yerini daha ucuz kumaşlar almış ve Avrupalıların etkisinde kalarak hazırlanan desen ve motiflerin kullanımı yaygınlaşmıştır. Günümüzde Osmanlı saray kumaşları ve kaftanlar Türkiye ve bazı ülkelerde ki müzelerin koleksiyonlarında yer almaktadır. Son zamanlarda Türk tasarımcılar dünya modasında söz sahibi olabilmek farklılık yaratabilmek ve kendi tasarım kimliklerini bulabilmek için kendi köklerine dönmeye başlamışlardır. Bu dönüşün en önemli sebebi tasarım kimliklerinde Türk kültürünü temsil etmektir. Son yıllardaOsmanlı İmparatorluğunun bıraktığı zengin kültür tasarımlarda etkisini göstermeye başlamıştır. Bu etkiler bazı kumaşlarda birebir aynı olarak el tezgahlarında dokunmuş ve modern çizgilerle giysilere yansımıştır bazıları ise farklı kumaş çeşitleri üzerinde aynı motifleri kullanırken bazıları da desenleri ve motifleri değiştirerek günümüze uyarlamışlardır.Unutulmaya başlanmış olan geleneksel sanatlarımızın yeniden hatırlanmasını sağlamak ve moda alanında yapılan son çalışmaları inceleyerek bilimsel alana yeni bir kaynak kazandırmak bu çalışmanın amacını teşkil etmektedir. Sonuç olarak Osmanlı saray kumaşlarını tasarımlarında kullanmaya başlayan Türkiyede ve yurtdışında yaşayan Türk tasarımcıları hazırladıkları koleksiyonlar ile yurtdışında da büyük başarılara imza atmışlardır. Bu tasarımcılarımız arasında geleneksel motifleri ve kumaşları sık sık kullanan Cemil ipekçi Dilek Hanif yurtdışında yaşayan tanınmış modacılardan Atıl Kutoğlu ve Rıfat Özbek en önde gelen isimlerdir. Tasarımcıların yurtiçi ve yurtdışında düzenlenen defilelerde Osmanlı esintisini yaşatan koleksiyonları yerli ve yabancı izleyicilerin beğenisini toplamıştır. Hazırlanan tüm koleksiyonlar geleneksel çalışmalarında günümüzde modernize edilerek kullanılabileceğini göstermiştir. Aynı zamanda Osmanlı kültürü ve tarihi ile ilgili araştırmaların artmasında da katkıda bulunmuşlardır. Batılı tasarımcılarında son zamanlarda Osmanlı kültürüne ilgi duymaya başlaması ve onların tasarımlarına da olumlu yansımaları olmasında Türk moda tasarımcılarının çalışmalarının payı büyüktür. Geçmiş ve gelecekle bir bağ oluşturmaya çalışan tasarımcıların bugün yarattıkları tasarımlar günümüzde de rağbet gördüğü gibi ileride yeni nesiller içinde birer yol gösterici örnekler olmaya devam edeceği ön görülmektedir.Türkçeinfo:eu-repo/semantics/openAccessKültürel Çalışmalar-Edebiyat-SanatKültürel ÇalışmalarSanatEdebiyatArticle