Browsing by Author "Alper, Sinan"

Now showing 1 - 20 of 43

Citation - WoS: 6
Citation - Scopus: 6
A tale of two hashtags: An examination of moral content of pro- and anti-government tweets in Turkey
(John Wiley and Sons Ltd, 2021) Fatih Bayrak; Sinan Alper; Alper, Sinan; Bayrak, Fatih
During the campaign period of the 2018 Presidential Election in Turkey there was a burst in the number of tweets posted by both pro- and anti-government Twitter users. Both sides started their own hashtags and reached a total of 2 million tweets in only one day. We analyzed the content of 186554 tweets from two opposing ideological camps to test the predictions of Moral Foundations Theory which suggests that liberals and conservatives endorse different moral foundations. We scored each side's level of emphasis on different moral foundations using the Turkish Moral Foundations Dictionary and compared the two groups. Results revealed that the supporters of the conservative government in Turkey were more likely to endorse care loyalty and authority foundations of morality as compared to those who oppose the conservative government. In addition the general moral emphasis was higher in the tweets of the pro-government group. Being one of the first studies investigating the moral content of political tweets in a non-WEIRD context the current study yields important findings regarding the external validity of the Moral Foundations Theory's predictions in different cultures. © 2021 Elsevier B.V. All rights reserved.
Citation - WoS: 17
Citation - Scopus: 20
All the Dark Triad and some of the Big Five traits are visible in the face
(Elsevier Ltd, 2021) Sinan Alper; Fatih Bayrak; Onurcan Yilmaz; Alper, Sinan; Yilmaz, Onurcan; Bayrak, Fatih
Some of the recent studies suggested that people can make accurate inferences about the level of the Big Five and the Dark Triad personality traits in strangers by only looking at their faces. However later findings provided only partial support and the evidence is mixed regarding which traits can be accurately inferred from faces. In the current research to provide further evidence on whether the Big Five and the Dark Triad traits are visible in the face we report three studies two of which were preregistered conducted on both WEIRD (the US American) and non-WEIRD (Turkish) samples (N = 880). The participants in both the US American and Turkish samples were successful in predicting all Dark Triad personality traits by looking at a stranger's face. However there were mixed results regarding the Big Five traits. An aggregate analysis of the combined dataset demonstrated that extraversion (only female) agreeableness and conscientiousness were accurately inferred by the participants in addition to the Dark Triad traits. Overall the results suggest that inferring personality from faces without any concrete source of information might be an evolutionarily adaptive trait. © 2020 Elsevier B.V. All rights reserved.
Citation - WoS: 227
Citation - Scopus: 248
Antecedents and consequences of COVID-19 conspiracy beliefs: A systematic review
(PERGAMON-ELSEVIER SCIENCE LTD, 2022) Valerie van Mulukom; Lotte J. Pummerer; Sinan Alper; Hui Bai; Vladimira Cavojova; Jessica Farias; Cameron S. Kay; Ljiljana B. Lazarevic; Emilio J. C. Lobato; Gaelle Marinthe; Irena Pavela Banai; Jakub Srol; Iris Zezelj; Cavojova, Vladimira; Pummerer, Lotte J.; Zezelj, Iris; Bai, Hui; Farias, Jessica; van Mulukom, Valerie; Alper, Sinan
Rationale: Belief in COVID-19 conspiracy theories can have severe consequences, it is therefore crucial to understand this phenomenon in its similarities with general conspiracy belief but also in how it is context dependent. Objective: The aim of this systematic review is to provide a comprehensive overview of the available research on COVID-19 conspiracy beliefs and to synthesise this research to make it widely accessible. Methods: We present a synthesis of COVID-19 conspiracy belief research from 85 international articles identified and appraised through a systematic review in line with contemporary protocols and guidelines for systematic reviews. Results: We identify a number of potential antecedents of COVID-19 conspiracy beliefs (individual differences personality traits demographic variables attitudes thinking styles and biases group identity trust in authorities and social media use) their consequences (protective behaviours self-centred and misguided behaviours such as hoarding and pseudoscientific health practices vaccination intentions psychological wellbeing and other negative social consequences such as discrimination and violence) and the effect sizes of their relations with the conspiracy beliefs. Conclusions: We conclude that understanding both the potential antecedents and consequences of conspiracy beliefs and how they are context-dependent is highly important to tackle them whether in the COVID-19 pandemic or future threats such as that of climate change.
Conspiracy Theories as Instruments of Power: The Case of Conspiracy Beliefs in the Wake of the 2023 Earthquakes in Türkiye
(Wiley, 2025) Alper, Sinan; Yilmaz, Onurcan; Varol, Onur
The prevalent view associates political disempowerment with increased conspiracy beliefs. However, the function of conspiracy theories for those in power to sustain their dominance is less understood, particularly in ecologically valid and non-WEIRD (Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic) settings. Our research examined the emergence of conspiracy theories following the 2023 earthquakes in Türkiye and their relation to voting behavior in the subsequent general election, which occurred three months later. In Study 1, we analyzed the activities of 26,992 users on X (Twitter), identifying a preference among supporters of Erdogan, the incumbent president, for earthquake-related conspiracy theories. In Study 2, face-to-face interviews with a nationally representative sample of 3568 individuals showed a correlation between the endorsement of these theories and increased support for Erdogan and his coalition, independent of other variables. These findings highlighted the significant role conspiracy theories that can play in bolstering authority and shaping electoral outcomes.
COVID-19 tehdidinin siyasi lider tercihleri üzerindeki etkisi: Sağ yönelimli ve sol yönelimli kişilerin tercihleri arasındaki farklılıklar
(2021) Elcil, Tuğçenaz; Alper, Sinan
Unexpected and threatening situations that remind people of their mortality and lead to an increase in existential concerns such as terrorist attacks, infectious diseases, or an experimentally manipulated threat perception have been found to be effective on various social and political attitudes and behaviors. Several studies showed that such situations also have an effect on political leader preferences, mediated by perceived personality characteristics of political leaders. Moreover, political leader preferences of people with different political orientations may differ depending on the perceived personality characteristics of political leaders. The current research has two main aims: (1) To investigate how the existential concerns due to COVID-19 affects political candidate preferences based on the personality characteristics of candidates (whether warm or competent); (2) To investigate whether political orientation predicts the difference between voting intentions for warm and competent political candidates. An experimental study with 687 Turkish participants was conducted. Participants were randomly assigned to mortality salience condition or control condition, and political candidate characteristics were manipulated as one of the candidates has warm-related characteristics and the other has competent-related characteristics. It was found that COVID-19 related mortality salience manipulation had no effect on political candidate preferences, while the personality of political candidate had a significant effect on the political candidate preferences. Specifically, results showed that political candidate that has competent-related personality characteristics was more likely to be preferred by participants. Also, it was found that political orientation did not predict the difference between the voting intentions for warm and competent political candidates, and this finding was discussed in light of the worldview defense hypothesis of Terror Management Theory and conservative shift hypothesis. It was shown that both of the left-oriented and right-oriented participants were more likely to prefer the political candidate who had competent-related personality characteristics, compared to the political candidate with warm-related characteristics. The possible explanations of these findings, limitations of the present study and suggestions for future studies were discussed.
Çözüm Önerisinin İtici Görülüp Görülmemesi Kürt Sorununu Kabul Etmeyi Etkiliyor mu?
(2021) Fatih Bayrak; Sinan Alper; Onurcan Yılmaz; Alper, Sinan; Yılmaz, Onurcan; Bayrak, Fatih
Sonuçları tüm insanları ve çevreyi etkilemesine rağmen bilimsel olarak gerçekliği tespit edilmiş küresel ısınma gibi sorunların varlığı insanların bir kısmı tarafından reddedilmektedir. Bu konudaki alanyazına göre bilimsel sorunların varlığını reddetme ideolojik değerlendirmelerin etkisiyle şekillenebilmektedir. Cambpell ve Kay (2014) tarafından gerçekleştirilen yeni bir araştırmaya göre ise bir sorunun çözümüne yönelik öne sürülen çözüm önerilerinin bireyler tarafından itici olarak görülmesi o sorunun varlığını reddetmelerinin gerekçesi olabilir. Bu çalışmada küresel ısınma gibi bilimsel gerçeklerin reddedilmesi çerçevesinde yapılan çalışmalarda ortaya çıkan çözüm hoşnutsuzluğu (solution aversion) hipotezi tanımı ve nasıl çözüleceği Türkiye’de hâlen tartışmalı bir konu olan Kürt sorunu bağlamında ele alınmıştır. Katılımcılara Kürt sorununa yönelik iki farklı çözüm önerisi sunulmuş ardından Kürt sorununun varlığını kabul etme düzeyleri ölçülmüştür. Analiz sonuçlarına göre itici olarak görülen çözüm önerisine maruz kalmak Kürt sorununun varlığını reddetmeyi etkilememiştir. Ayrıca daha solcu bireylerin Kürt sorununun varlığını daha fazla kabul ettikleri ancak milliyetçilik ve dindarlık düzeylerinin sorunu kabul etme ile ilişkisinin olmadığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlar Kürt sorununun dinamikleri ve ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış gelecekte yapılacak bilimsel çalışmalar ve politikalar için öneriler sunulmuştur.
Dışadönük veya psikopati biri nasıl görünür? Yüz özelliklerinin insanların kişilik izlenimleri üzerindeki etkisi
(2022) Yelbuz, Büşra Elif; Alper, Sinan
Araştırmalar, belirli yüz özelliklerinin, güvenilirlik ve baskınlık gibi temel özelliklere işaret ettiğini göstermektedir. Ancak, yüz algısının daha spesifik kişilik özellikleri, yani Büyük Beş ve Karanlık üçlü özellikleri, ile ilgili yargılarını nasıl etkilediğine çok daha az odaklanılmıştır. Mevcut çalışma, yüze dayalı kişilik izlenimlerinin önemli sosyal sonuçları olabildiğini göz önünde bulundurarak, yüzün pürüzsüzlüğü, bebeksiliği ve maskülenliğinin; bireylerin, yabancıların Büyük Beş ve Karanlık Üçlü hakkındaki izlenimlerini nasıl etkilediğini araştırarak, literatürdeki bu boşluğa katkıda bulunmayı amaçlamıştır. Karanlık Üçlü. Beş yüz beş Türk katılımcıyla yapılan deneysel bir çalışmada, katılımcılardan pürüzsüzlük, bebeksilik ve maskülenlik seviyelerinde farklılık gösteren 16 yüzün kişilik özelliklerini derecelendirmeleri istendi. Yüzler, üç özellik için de (cilt pürüzsüzlüğü, bebeksilik ve maskülenlik) iki koşul olacak şekilde (düşük ve yüksek) manipüle edildi ve bireylerin, yüz özelliklerinin bu iki koşula bağlı olarak (örn: düşük pürüzsüzlük vs yüksek pürüksüzlük), Büyük Beş ve Karanlık Üçlü kişilik özelliklerine ilişkin izlenimlerinin, farklı olup olmadığı araştırıldı. Ek olarak, pürüzsüzlük ve maskülenlik etkisinin yüzün cinsiyetine göre değişip değişmediği de araştırıldı. Sonuçlar, yüz pürüzsüzlüğü, bebek yüzlülük ve maskülenliğin, yüksek ve düşük koşullar arasında Büyük Beş ve Karanlık Üçlü kişilik izlemilerinde gerçekten fark olduğunu gösterdi. Pürüzsüzleştirilmiş yüzlere, sivilceli yüzlere kıyasla, daha yüksek Karanlık Üçlü ve Dışadönüklük ve daha düşük Uyumluluk puanları verildi. Bebeksi yüzlere, olgun yüzlere kıyasla daha yüksek Uyumluluk ve daha düşük Karanlık Üçlü özellik derecelendirmeleri atfedildi. Feminen yüzlere, maskülen yüzlere kıyasla daha yüksek Uyumluluk, Açıklık, Sorumluluk ve daha düşük Nevrotizm ve Karanlık Üçlü özellik derecelendirmeleri atfedildi. Son olarak, cinsiyet ile, cilt pürüzsüzlüğü ve yüz maskülenliği arasında bir etkileşim bulundu; cilt pürüzsüzlüğü ve maskülenlik etkisi, kişilik özelliklerinin çoğu için erkek ve kadın yüzlerinde farklılık gösterdi. Genel olarak, bu bulgular bireylerin, Büyük Beş ve Karanlık Üçlü özelliklerinin bir kişinin yüzünde nasıl göründüğüne ilişkin belirli inançlara ve stereotiplere sahip olduklarına dair daha geniş varsayımı desteklemektedir. Sonuçların olası açıklamaları, sınırlılıkları ve gelecek araştırmalar için öneriler tartışıldı.
Citation - WoS: 12
Citation - Scopus: 14
Do changes in threat salience predict the moral content of sermons? The case of Friday Khutbas in Turkey
(John Wiley and Sons Ltd vgorayska@wiley.com Southern Gate Chichester West Sussex PO19 8SQ, 2020) Sinan Alper; Fatih Bayrak; Elif Öykü Us; Onurcan Yilmaz; Alper, Sinan; Yilmaz, Onurcan; Bayrak, Fatih; Us, Elif Oyku
We analyzed the content of “Friday Khutbas” delivered in Turkish mosques between January 2001 and December 2018 to test the prediction of moral foundations theory (MFT) literature that threat salience would lead to an increased endorsement of binding moral foundations. As societal-level indicators of threat we examined (a) historical data on the proportion of terrorism-related news published in a Turkish newspaper (b) the geopolitical risk score of Turkey as measured by Geopolitical Risk Index and (c) Google Trends data on the search frequency of words “terror” “terrorism” or “terrorist”. To measure the endorsement of moral foundations we built a Turkish Moral Foundations Dictionary and counted the relative frequency of morality-related words in the khutbas delivered in Istanbul Turkey. Time series analyses showed that risk salience in a certain month was positively related to endorsement of the loyalty/betrayal foundation in that month’s Friday Khutbas. There were mixed results for the other moral foundations. © 2020 Elsevier B.V. All rights reserved.
Citation - WoS: 5
Citation - Scopus: 5
Does Abstract Mindset Decrease or Increase Deception?
(HOGREFE & HUBER PUBLISHERS, 2019) Sinan Alper; Alper, Sinan
Past research produced mixed results regarding the effect of abstract/concrete mindset on the moral judgment of hypothetical scenarios. I argued that an abstract mindset could decrease or increase deception as different Lines of research suggested that the effect could be in both directions. In four experiments three different paradigms were used to manipulate mindset and its effect on participants' own deceptive behavior was examined. Abstract mindset manipulation increased the level of deception in Study 1 and 2 but not in Study 3. Study 4 provided an opposite result as abstractness decreased deception. The results suggested that mindset manipulation might trigger multiple mechanisms having contradictory effects. I argued that future research should account for these mechanisms and individual differences in understanding the effect of abstract mindset on moral decision-making.
Citation - WoS: 9
Citation - Scopus: 9
Does an Abstract Mind-Set Increase the Internal Consistency of Moral Attitudes and Strengthen Individualizing Foundations?
(SAGE Publications Inc. claims@sagepub.com, 2020) Sinan Alper; Onurcan Yilmaz; Alper, Sinan; Yilmaz, Onurcan
Recent research suggests that experimentally inducing an abstract (vs. a concrete) mind-set enhances political sophistication by increasing the consistency in political attitudes, it also enhances individualizing moral foundations and decreases binding moral foundations. However the evidence is mixed regarding whether abstract mind-set increases or decreases the strength of moral convictions in general. In this context the aim of this study was 2-fold. In two preregistered studies on U.S. American and Turkish samples (aggregate N = 694) we tested (1) whether abstract mind-set increases the consistency in moral convictions similar to the case of political attitudes and (2) whether inducing an abstract mind-set increases individualizing and decreases binding foundations. The results did not provide support for any of the hypotheses and the past findings were not reproduced. Potential implications of these findings for construal level theory literature are discussed. © 2020 Elsevier B.V. All rights reserved.
Citation - WoS: 6
Citation - Scopus: 6
Does the Association Between Illness-Related and Religious Searches on the Internet Depend on the Level of Religiosity?
(SAGE PUBLICATIONS INC, 2021) Sinan Alper; Alper, Sinan
Recent research suggested that illness-related search predicts religious search on Google. In the current research I aimed to replicate this finding and investigate whether such association depends on the existing level of religiosity. In Study 1 I reanalyze an existing data set on search behavior for 630 consecutive weeks and show that although illness-related search predicts religious search in 16 different countries this association does not depend on the religiosity level of the countries. The same finding was replicated in within-nation comparisons of the U.S. states (Study 2) and Turkish provinces (Study 3). In all studies during a period of 235 consecutive weeks illness-related search predicted religious search but the differences in religiosity among regions did not influence this association which arguably might not be consistent with the terror management theory. I argue that such a finding shows the necessity of considering all alternative theories when interpreting the effects of mortality salience.
Citation - WoS: 2
Effective health communication depends on the interaction of message source and content: two experiments on adherence to COVID-19 measures in Türkiye
(TAYLOR & FRANCIS LTD, 2024) Fatih Bayrak; Bengi Aktar; Berke Aydas; Onurcan Yilmaz; Sinan Alper; Ozan Isler; Aydas, Berke; Isler, Ozan; Aktar, Bengi; Yilmaz, Onurcan; Alper, Sinan; Bayrak, Fatih
ObjectiveFollowing the COVID-19 outbreak authorities recommended preventive measures to reduce infection rates. However adherence to calls varied between individuals and across cultures. To determine the characteristics of effective health communication we investigated three key features: message source content and audience.MethodsUsing a pre-test and two experiments we tested how message content (emphasizing personal or social benefit) audience (individual differences) message source (scientists or state officials) and their interaction influence adherence to preventive measures. Using fliers advocating preventive measures Experiment 1 investigated the effects of message content and examined the moderator role of individual differences. Experiment 2 presented the messages using news articles and manipulated sources.ResultsStudy 1 found decreasing adherence over time with no significant impact from message content or individual differences. Study 2 found messages emphasizing 'protect yourself' and 'protect your country' to increase intentions for adherence to preventive measures. It also revealed an interaction between message source and content whereby messages emphasizing personal benefit were more effective when they came from healthcare professionals than from state officials. However message source and content did not affect vaccination intentions or donations for vaccine research.ConclusionEffective health communication requires simultaneous consideration of message source and content.
Citation - WoS: 17
Citation - Scopus: 19
Explaining the Complex Effect of Construal Level on Moral and Political Attitudes
(SAGE Publications Inc. claims@sagepub.com, 2020) Sinan Alper; Alper, Sinan
The literature on construal-level theory has provided a rich but complex set of findings regarding how abstract and concrete construals affect moral and political attitudes. One set of findings suggests that abstractness sharpens and polarizes moral and political judgments whereas other findings suggest the opposite. In this article I first review and explain both sets of findings. Second I argue that it is possible to reconcile seemingly contradictory results by considering (a) the interpersonal variation in core values (b) the confounding effects of utilitarian and deontological thinking styles and (c) potentially different effects of different manipulations of abstractness. I conclude by arguing that consideration of these factors would resolve the complexity in the relationship between construal levels and moral and political attitudes. © 2020 Elsevier B.V. All rights reserved.
Citation - WoS: 1
Citation - Scopus: 2
Fictitious conspiracy- paranormal- and pseudoscience beliefs are closely related to their regular counterparts
(SPRINGER, 2025) Sinan Alper; Tugcenaz Elcil; Nazif Karaca; Fatih Bayrak; Onurcan Yilmaz; Elcil, Tugcenaz; Karaca, Nazif; Alper, Sinan; Yilmaz, Onurcan; Bayrak, Fatih
Belief in various types of Epistemically Suspect Beliefs (ESBs) such as conspiracy theories paranormal phenomena and pseudoscientific claims tends to strongly correlate. However the use of ESB scales in the literature which often include phenomena frequently encountered in daily life with familiar content challenges the clarity of inferences about this relationship. To address this issue we developed a scale for Fictitious Epistemically Suspect Beliefs (FESBs) composed entirely of novel and fabricated statements related to conspiracy paranormal activity and pseudoscience. In Study 1 with a Turkish sample of 448 participants we found that FESBs positively correlated with ESBs despite consisting of less familiar claims. Moreover both FESBs and ESBs showed similar associations with individual differences in worldview and cognition. These findings were replicated in a larger Turkish sample (N = 786) in Study 2 and a UK sample (N = 746) in Study 3. The results indicate that individuals with higher ESBs are more likely to endorse FESBs despite having never encountered these claims before.
Güven ve şüphe: Bilgi kaynaklarının güvenirliği komplo teorilerine olan inancı nasıl şekillendiriyor?
(2025) Yener, Ceyhun; Alper, Sinan
Bu tez, bireysel bilgi kaynaklarının (örneğin bilim insanları ve gazeteciler) algılanan güvenilirliğinin, komplo teorilerine olan inancı etkileyip etkilemediğini araştırmaktadır. Önceki araştırmalar genellikle kurumsal güvensizlik üzerine odaklanırken, bu çalışma kamuoyunda görünür bireylerin geçmişteki doğruluklarının, onların daha sonra dile getirdiği komplo iddialarının inandırıcılığı üzerindeki etkisine odaklanmaktadır. Türkiye, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yürütülen üç ön kayıtlı deneysel çalışmada (toplam N = 909), katılımcılara bilgi kaynağının önceki iddialarının doğrulandığı (güven artırıcı) veya çürütüldüğü (güven azaltıcı) kurgu senaryolar sunulmuştur. Sonuçlar, bilgi kaynağı güvenilir olarak sunulduğunda katılımcıların komplo teorisine inanma olasılığının arttığını; güvenilirlik azaldığında ise bu inancın azaldığını göstermiştir. Üçüncü çalışmada kullanılan ön test/son test tasarımı, zaman içindeki inanç değişimini de doğrulamıştır. Bireysel düşünme tarzlarına ilişkin yapılan keşifsel analizlerde (ör. açık veya kapalı fikirli düşünme), anlamlı bir etkileşim gözlemlenmemiştir.
Citation - WoS: 2
Citation - Scopus: 3
How do beliefs in free will and determinism correlate with beliefs in conspiracy paranormal and pseudoscience beliefs?
(Elsevier Ltd, 2024) Sinan Alper; Kivanc Konukoglu; Eylul Deran Atalay; Aysenur Duzgun; Onurcan Yilmaz; Duzgun, Aysenur; Alper, Sinan; Yilmaz, Onurcan; Atalay, Eylul Deran; Konukoglu, Kivanc
In this study we tested the relationship between personal agency beliefs represented by free will scientific and fatalistic determinism and unpredictability and epistemically suspect beliefs (ESBs) including conspiracy paranormal and pseudoscience beliefs across two different cultures (Türkiye and the UK). In two preregistered studies (NStudy 1 = 682 NStudy 2 = 532) we proposed and found correlational evidence for the idea that although seemingly contradictory both forms of determinism—scientific and fatalistic—might lead individuals to feel a reduced control over their actions prompting them towards simpler explanations offered by ESBs thereby compensating for a diminished sense of agency. The relationship between free will unpredictability and ESBs varied by culture likely influenced by the cultural interpretation of those beliefs. Our results underscore the link between personal agency and ESBs suggesting that ESBs may act as a safeguard against eroding personal agency. © 2024 Elsevier B.V. All rights reserved.
Citation - WoS: 20
Citation - Scopus: 25
How is the Big Five related to moral and political convictions: The moderating role of the WEIRDness of the culture
(PERGAMON-ELSEVIER SCIENCE LTD, 2019) Sinan Alper; Onurcan Yilmaz; Alper, Sinan; Yilmaz, Onurcan
There has been extensive research on how the Big Five personality traits are related to political orientation and endorsement of moral foundations. However recent findings suggest that these relationships may not be cross culturally stable. We argue that how much a culture is WEIRD (Western educated industrialized rich and democratic) could moderate how the Big Five is related to political and moral convictions. In a sample of 7263 participants from 30 countries our results showed that the level of WEIRDness of the culture moderated (1) the associations of agreeableness and openness with ideology, (2) the associations of extraversion emotional stability agreeableness and conscientiousness with individualizing foundations, and (3) the association of extraversion with binding moral foundations. The results were mixed and some of the interactions were small in magnitude. However they clearly indicate that the Big Five traits' relationship with moral and political convictions are not cross-culturally stable.
Citation - WoS: 2
Citation - Scopus: 4
Inferring political and religious attitudes from composite faces perceived to be related to the dark triad personality traits
(Elsevier Ltd, 2021) Sinan Alper; Fatih Bayrak; Onurcan Yilmaz; Alper, Sinan; Yilmaz, Onurcan; Bayrak, Fatih
We used composite face images perceived to have different levels of Dark Triad personality traits (narcissism psychopathy and Machiavellianism) and asked participants to predict these target individuals' religious and political identities. In Study 1 (N = 550) Turkish participants rated faces with higher levels of perceived Dark Triad traits as less likely to be religious to believe in God and more likely to be left-winger and to vote for a left-leaning party in all categories except for male narcissism. In a pre-registered follow-up study (N = 1001) we recruited a nationally representative US sample and replicated the same results with minor differences regarding male and female narcissism and voting preferences. Participants' own political and ideological identities and their stereotypical evaluation of the target groups were mostly ineffective in explaining their predictions. The results suggest that people can perceive faces with higher levels of Dark Triad traits as less religious and less conservative. © 2021 Elsevier B.V. All rights reserved.
Kolektif nostaljinin rakip siyasi parti hakkındaki komplo inançlarına etkisinin araştırılması
(2024) Atalay, Eylül Deran; Alper, Sinan
Komplo inançları, dış grupları komplocu olarak göstererek iç grubu koruma ihtiyacından kaynaklanabileceği için bir tür gruplar arası önyargı olarak ele alınabilir. Benzer şekilde, siyasi parti destekçileri de rakip partiler yani dış gruplar hakkındaki komplocu anlatılara inanabilir. Bunun yanında, belirli psikolojik güdüler (güvenlik, kontrol ve bilgi) bu inançları tetikler. Kolektif nostalji, hem dış gruplara yönelik olumsuz tutumları artıran grup düzeyinde bir duygu olarak hem de komplo inançlarının psikolojik güdülerini tetikleyerek, insanların dış gruplar hakkındaki komplo inançlarını artırabilir. Bu tezde, iki deneysel çalışma ile Türkiye'deki iki büyük siyasi parti destekçilerinin birbirleri hakkındaki komplo inançlarında kolektif nostaljinin rolü araştırılmıştır. Çalışma 1 Kemalist nostaljinin Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) destekçilerinin rakip muhafazakâr Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) hakkındaki komplo inançlarını artırıp artırmayacağını araştırmıştır. Çalışma 2 Osmanlı nostaljisinin AKP destekçilerinin CHP'ye yönelik komplo inançlarını artırıp artırmayacağını araştırmıştır. Sonuçlar manipülasyonların her iki çalışmada da işe yaramadığını göstermiştir. Ancak manipülasyon üzerinde ideolojinin düzenleyici rolü incelendiğinde, sol ideolojiye daha yakın katılımcılar sadece Çalışma 1'de kontrol koşuluna kıyasla daha fazla kolektif nostalji deneyimlemiştir. Dindarlığın her iki çalışmada da koşulun kolektif nostalji üzerinde düzenleyici etkisi olmamıştır. Demografik değişkenler kontrol edildikten sonra da her iki çalışmada da koşullar arasında komplo inançları açısından bir fark bulunmamıştır. Çalışma 1'de ideolojinin Kemalist nostalji manipülasyonunun AKP hakkındaki komplo inançlarını daha sağ görüşlüler arasında azaltacak şekilde deneysel koşul ve komplo inançları arasındaki ilişkiyi düzenleyici etkisi bulunmuştur. Çalışma 2'de ne ideolojinin ne de dindarlığın düzenleyici bir etkisi olmuştur. Komplo inançları, kolektif nostalji ve diğer grup düzeyindeki duygular (suçluluk, öfke, gurur, gelecek korkusu ve umut) arasındaki korelasyon sonuçları, komplo inançları ve kolektif nostaljinin her iki çalışmada da pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Özellikle ideolojinin etkisi göz önünde bulundurularak, kolektif nostaljiyi manipüle etmeye ve katılımcıları kategorize etmeye yönelik farklı yaklaşımlarla daha fazla araştırma yapılması gerektiği tartışılmıştır.
Komplo teorilerinin tanımlayıcı özelliklerinin genel halk tarafından algılanma biçimi
(2024) Düzgün, Ayşenur; Alper, Sinan
Komplo teorilerinin öncülleri, sonuçları ve yayılmasına ilişkin literatürde pek çok çalışma bulunmaktadır. Komplo teorileri üzerine çalışmalar artarken literatürde komplo teorisi tanımının önemli bir eksiklik olduğu tespit edilmiştir. Bir iddiayı komplo teorisi haline getiren şeyin ne olduğu konusundaki belirsizlik, gelecekteki çalışmalar için önemli bir boşluktur. Bu tezde, komplo teorilerinin dört özelliği olan karşıtlık, kötü niyet, faillik ve epistemik riskliliğin genel halk tarafından nasıl algılandığı ve bunların komplo teorilerinin temel özellikleri olarak görülüp görülmediği araştırılmıştır. Çalışma 1'de dört özelliğin her birine ilişkin komplo teorileri oluşturulmuş ve bu özelliklere yapılan vurgu daha az ve daha çok olarak yapılarak 80 maddelik Komplo Teorilerinin Özellikleri Ölçeği geliştirilmiştir. Çalışmanın hipotezleri, ilgili özelliğe daha fazla vurgu yapan komplo teorilerinin, daha az vurgulanan versiyonlarına göre anlamlı olarak daha fazla komplo teorisi olarak algılanacağı yönündedir. Ölçeğin güvenirliği her alt ölçek için yüksek olmasına rağmen, manipülasyonlar ve hipotezler yeterince çalışmamış ve desteklenmemiştir. Bu sonuçların nedeninin soru sayısının fazlalığı ve yeterince açık yönergelerin olmayışı olduğu düşünülerek Çalışma 2 tasarlanmıştır. Çalışma 2'de madde sayısı yarı yarıya azaltılmış, daha açık yönergeler yazılmış ve katılımcılara komplo teorisinin tanımına ilişkin açık uçlu soru sorulmuştur. Çalışma 2'nin sonuçları hipotezleri kısmen desteklese de ölçeğin güvenirliği oldukça düşük bulunmuştur. Açık uçlu soruların yanıtı olan komplo teorisi tanımlarının dört özelliğin kaçını karşıladığını analiz etmek için ChatGPT kullanılmıştır. Analiz sonucunda yaklaşık %60 oranında bir eşleşme gözlemlenmiştir. Bu bulgudan yola çıkarak Çalışma 3, bu teze dayanan dört özellikten ne kadarının jenerik komplo teorileri tarafından karşılandığını araştırmak üzere tasarlanmıştır. Çalışma 3'te çeşitli veri tabanlarından jenerik komplo teorileri toplanmış ve dört özellikten kaç tanesini karşıladığı araştırılmıştır. Sonuçlar %80'den yüksek bir eşleşme oranını ortaya çıkarmıştır. Gelecekte yapılacak çalışmalarda bu ölçeğin geliştirilip daha geniş bir örneklem üzerinde ve daha farklı kültürlerde test edilmesi gerektiği tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: komplo teorisi, tanım, komplo inançları, özellikler