Browsing by Author "Hiçsönmezler, İlke"

Now showing 1 - 5 of 5

Citation - Scopus: 1
Examining the Ex(Im)plicit Qualities in Japanese Spatial Atmosphere through Haiku DD and Haiga DD Examples: The Layer of Narration
(UNIV HAWAII PRESS, 2024) Ilke Hicsonmezler; Hiçsönmezler, İlke
Geleneksel ve Modern Camilerde Estetik Bağlamda Mekan Atmosferi Algısı
(2023) FATMA IPEK EK; ARZU CILASUN; İLKE HİÇSÖNMEZLER; Ek, Fatma Ipek; Kunduracı, Arzu Cılasun; Hiçsönmezler, İlke
Resim heykel müzik şiir ve mimarlık olmak üzere beş ana sanattan oluşan güzel sanatların modern çekirdeği 18.yüzyılda estetik disiplininin ortaya çıkışından önemli ölçüde etkilenmiş ve bu disiplinle sonraki yüzyıllar boyunca da yakın ilişkiler sürdürmüş bu yüzden de bu ilişki problematik bir ilişki olmuştur: Estetik kavramı mimarlık disiplininde istikrarlı bir yer bulmak için birbirini izleyen yüzyıllar boyunca dönüştürülmüş yeniden formüle edilmiş ve yeniden bağlamlaştırılmıştır. Bu alanda bir istikrarın genellikle deneyimcilerini duyusal algı yoluyla etkileme gücüne sahip mekanlar tarafından sağlandığını söyleyebiliriz. Olgubilim disiplini yoğun özneler-arası özelliklere sahip tarihi sosyal ve dini bağlamlarda analiz edilebilen mimari mekanlarda bu tür bir deneyimin niteliği için kuramsal ve deneysel sahneyi hazırlar. Bu eleştirel çerçevede makale Türkiye’deki estetik ve mimarlık disiplinleri arasındaki ilişkinin önemini estetik deneyimcilerin geleneksel ve modern üsluplardaki camilere dair değerlendirmeleri aracılığıyla ve mekansal atmosferin estetik imgesi üzerinden vurgulamayı amaçlamaktadır. Yöntemsel olarak analiz çevrimiçi bir anketin değerlendirilmesini kapsamakta anket katılımcılarının algısal farklılıklarını bu iki tür cami üslubuna dair estetik deneyimlerinin imgesine bağlı olarak olgubilim çerçevesinde anlamayı amaçlamaktadır. Bu nedenle arka planda öznelerin veya algılayıcıların nesneler veya mekanlarla ilgili önceki deneyimleri hakkındaki düşüncelerini anlamaya odaklanılmış kullanıcının algısı (özne) ile algılanan mekân/mekansal temsil (nesne) arasındaki ilişkiyle şekillenen dini mekânlardaki mekânsal atmosferin estetik imgesinin olgu bilimsel nitelikleri incelenmiştir. Çalışma boyunca algılayıcıların doğrudan (mekânda) veya dolaylı (mekânın temsili yoluyla) deneyimlerinden sonra ortaya çıkan estetik imge analizin ana odaklarından birine karşılık gelmiş araştırmanın temelini şu sorular oluşturmuştur: (1) Bir caminin estetik imgesinin deneyimdeki atmosferin özne temelli bileşenleri (duyum biliş duygu) ile nasıl bir ilişkisi vardır? (2) Geleneksel ve modern tasarımdaki camilerin estetik imgeye bağlı farklılıkları atmosferleri aracılığıyla deneyimleyenlere nasıl aktarılmaktadır? Anket sonuçlarına göre estetiğin doğrudan (duyusal algı yoluyla) ya da dolaylı olarak mekansal temsillerle deneyimleyen bireylerin duy(g)usal tepkileri göz önüne alındığında mimarlık disiplini içindeki istikrarlı yerinin cami mimarisindeki geleneksel ve modern dillerinin estetik imgelerinin incelenerek bir kez daha kanıtlandığını söyleyebiliriz. Çalışma küreselliğin etkilerine kıyasla yerellik etkilerinin kültürel sosyal ve dini anlayışlar temelinde dini mekanların imgesi açısından estetik algıda önemli olduğu sonucuna varmaktadır. Bu bağlamda mevcut camilerin tasarımlarında mimari dilde ortaya çıkan modern eğilimler gözlemlenebilse de yerellikler genellikle cami tasarımındaki geleneksel eğilimlerden gelen estetik bir bağlam oluşturmuş bu da Sancaklar ve Selimiye camilerinin karşılaştırılmasında da görüldüğü gibi modern ve geleneksel dillerin algılanmasında bazı karışıklıklara neden olmuştur. İki örneklem de göstermektedir ki deneyimcilerin çağdaş cami tasarımlarında yeni kavramlara açık olmalarına rağmen gelenekçi arka plana sahip dini öğretiler genellikle modern dildeki Sancaklar Camii’nin dini bağlamda benimsenmesini engellemektedir. Dolayısıyla kullanım eğilimleri açısından araştırmaya katılan deneyimcilerin büyük çoğunluğu Osmanlı Camii üslubunun en önemli eserlerinden olan Selimiye Camii’ni ziyaret ederek burada ibadet etmeyi tercih etmiştir. Bunun temel nedeni deneyimleyenlerin duy(g)ularını tetikleyen çok katmanlı bir ürün olan mekân atmosferidir. Bunların bir sonucu olarak gelenekseli yansıtan Selimiye Camii ankete katılanlar tarafından ibadet için seçilen cami olmuştur çünkü Sancaklar Camii modern yaklaşımını tasarım dilinde başarıyla yansıtsa da soyut bir yorumdur ve bu mimari dil nedeniyle İslam felsefesinin gelenekçi dili tarafından şekillendirilen estetik imgeyi yansıtmada yetersiz kalabilmektedir. Deneyimcilerin dinin gelenekçi bir altyapısı olduğu için yoğun bir şekilde hissetmeye alışkın oldukları gibi İslami yansımaların olağan bağlamını cami atmosferinde hissetmeyi tercih ettikleri söylenebilir. Cami mekanlarındaki ruhun (genius loci) ve algılayanların ruh hallerinin etkisinin yanı sıra algılayanların mimarlık/tasarım eğitimine ilişkin durumları da tercihleri üzerinde çeşitlilik göstermektedir. Bu durum deneyimin yorumlanırken ya da deneyimleme esnasında mekâna dair tutumu değiştirebilmesi nedeniyle eğitimle de şekillenebilen bir bileşen olduğunu gösterebilir.
Memorial in the Closet: A Cognitive Reading of the Kordon Platform Through Camera Lucida
(SAGE PUBLICATIONS INC, 2025) Ilke Hicsonmezler; Ahenk Yilmaz; Umut Altintas; Yılmaz, Ahenk; Hiçsönmezler, İlke; Altıntaş, Umut
This article examines how urban installations oscillate between being perceived as ordinary furniture and as memorials depending on the observer's cognitive engagement. Focusing on the Kordon Platform in & Idot,zmir the study draws on Roland Barthes's Camera Lucida particularly the concepts of punctum and studium to explore how memory is activated through visual and cognitive interaction with design. Although grounded in theoretical frameworks the argument is developed through a practice-based analysis of a single case. Adopting an observer-centered phenomenological approach the study combines in-depth field observations with a semi-structured interview with the designer. It investigates how commemorative meaning arises not solely from form but through processes of perception and cultural association. The marble blocks often perceived as urban fixtures gain mnemonic significance when viewers reinterpret their spatial and narrative cues. Integrating theories of cultural memory photography and cognition the article shows how abstract memorials resist fixed narratives and enable individualized remembrance.
Picturesque Atmosphere: A Method to Read Spatiality and Aesthetics in Verbal and Visual Artworks
(2023) Hiçsönmezler, İlke; Ek, Fatma İpek
Bu tez on sekizinci yüzyılın güzel ve yüce kavramlarını, pitoresk ve on dokuzuncu yüzyıl yorumları da dâhil olmak üzere, mimari/çevresel mekânda atmosferik algı tartışmalarından türeyen kavramlarla ve çağdaş mekân atmosferi kuramlarıyla birlikte okumayı amaçlamaktadır. On sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıl estetik kavramlarını günümüz atmosfer kavramlarıyla ilişkilendiren bu simbiyotik okuma yolu, çalışmayı hem geçmişte hem de günümüzde estetik veya atmosferik tartışmalar için tanımlanan çerçevelerin dışına çıkarır. Bu oluşumdan hareketle bu tez, çerçevenin içine ve dışına aynı anda bakarak geçmişle günümüz kuramları arasındaki estetik benzerlikleri ortaya çıkarmayı ve pitoresk atmosfer terimi aracılığıyla atmosferik çözümlemeler için bir okuma modeli önererek pitoresk kuram ve tasarımı bir köprü olarak kullanmayı amaçlamaktadır. Ancak çoğu İngiltere'de bulunan pitoresk bahçeleri ziyaret etmek ve estetik analizini yapmak bu tezin zamansal kapsamı açısından oldukça zor olduğundan, pitoresk atmosfer kavramını bu bahçelerin yazılı ve görsel sanatlarda (çoğunlukla şiir ve resim) on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyılda üretilmiş temsilleri üzerinden inceledim. Dolayısıyla pitoresk ile atmosfer arasındaki bu kuramsal köprü, söz konusu sanat dalları için mekânsallık ve mimarlık merceğinden disiplinler arası bir okuma modeli de sağlamıştır.
To Look or Not To Look: Reading User Behavior in the Spatial Atmosphere of the City Skyline of Izmir
(University of Minnesota Press, 2024) İlke Hiçsönmezler; Arzu Cilasun Kunduraci; Ahenk Yılmaz; Yilmaz, Ahenk; Kunduraci, Arzu Cilasun; Hiçsönmezler, İlke
This study focuses on the effects of spatial qualities of the viewing location on the behavior of citizens towards the observation of the skylines. The majority of the existing literature on skyline studies revolves around the discussions of the aesthetic qualities of the skyline per se and ignores the observation space. Nevertheless the differences in citizens' behavior towards viewing the skyline stem not only from their diverse personal characteristics and daily emotional states but also from the spatial qualities of the viewing space. This study addresses this gap in the literature with its concentration on the qualities of the urban spaces from which the city skyline is viewed. The objective of this study therefore is to fill this gap by discussing the ultimate behavioral decisions of experiencers in viewing the Izmir skyline from the perspective of the spatial characteristics of the Karşıyaka coastline as an observation location. In doing so the study first focuses on the atmosphere theories where the reciprocal relationship between the qualities of experienced space and its experiencers become dominant. Through observations in the Karşıyaka coastline the reciprocal relationship leads to the definition of the spatial factors as layers of analysis which are based on the transformation of the spatial layers of the experienced space and the behavioral decisions of the experiencers. Then to better comprehend their relationships Analytical Hierarchy Process (AHP) is utilized to analyze the observational data. The study by merging the spatial atmosphere and contemplative neuroaesthetic theories provides a new framework for the upcoming skyline-based studies. Moreover the outcomes of the analysis demonstrate that the contrast between day and night city skyline viewing in the Karşıyaka coastline emerges as a point of reference for lighting proving to be the most impactful factor among all layers. © 2025 Elsevier B.V. All rights reserved.