Browsing by Author "Taşgetiren, Mehmet Fatih"

Now showing 1 - 13 of 13

Bekleme zamansız permütasyon akış tipi çizelgeleme problemi için sezgisel yöntemler
(2013) Büyükdağlı, Özge; Taşgetiren, Mehmet Fatih
Bu çalışmada, permütasyon akış tipi çizelgeleme probleminin, bekleme zamanlarına izin verilmeyen hali ele alınmıştır. Güçlü bir metasezgisel algoritma olan Genel Değişken Komşu Arama algoritması, dış döngüde ekle ve değiştir operasyonları, iç döngüde ise iteratif açgözlü algoritma ve iteratif bölgesel arama algoritması kullanılmıştır. Sunulan algoritmanın performansı, teknik yazında sunulan 4 farklı algoritmayla sonuçlarının karşılaştırılması ile ölçülmüştür. Karşılaştırma yapılan diğer algoritmalar şunlardır; (1) iteratif açgözlü, (2) değişken iteratif açgözlü, (3) hibrit ayrık farksal evrim algoritması, (4) farksal evrim ile değişken iteratif açgözlü algoritması. Bu algoritmaların performanslarını test etmek için http://soa.iti.es/rruiz sayfasında, Prof. Ruben Ruiz tarafından sunulan örnek problem yapısı kullanılmıştır. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda Genel Değişken Komşu Arama algoritmasının, mevcut bilinen en iyi 250 sonucun 85 tanesini iyileştirdiği gözlenmiştir.
Enerji etkin permütasyon akış tipi çizelgeleme problemi
(2018) Temizceri, Fatma Talya; Örnek, Mustafa Arslan; Taşgetiren, Mehmet Fatih
In this thesis, to solve permutation flowshop scheduling problem (PFSP), a bi-objective mixed integer linear programming model with the objectives of minimizing the total energy consumption (TEC) and makespan is proposed in order to see the trade-off between them. Heuristic algorithms; iterated greedy (IGALL) algorithm, which is recently adapted in literature, and variable block insertion heuristic (VBIH) are presented. To test the performance of the algorithms, extensive experimental evaluations are carried out on the well-known benchmark suite of Taillard (Taillard, 1993). Permutation flowshop scheduling problem is a well-known problem in the literature. The permutation flowshop represents a particular case of the flowshop-scheduling problem, having as a goal of an optimal schedule out of the n! possible sequences for n jobs on m machines on which these n jobs are to be processed. Thus, it is classified as a complex combinatorial optimization problem. Energy consumption consideration in the role of scheduling can be very seldom seen in the literature, even though many service-oriented scheduling articles and studies for PFSP have been adapted. Mostly, maximum completion time is considered as an only criterion. There is a considerable gap between makespan and energy consumption criteria. An effective way to improve energy efficiency in a production plant should address to design scheduling strategies, which aims to reduce the energy consumption of the process. Since there is a multi-objective decision model in this thesis, there is no single optimal solution, which simultaneously optimizes all the objectives. The effort of this thesis is to effectively implement the constraint method for generating the Pareto optimal solutions and the aim of the thesis is to show the trade-off between minimizing makespan and total energy consumption while providing a managerial sense where energy saving may result in reduced service level and vice versa. The augmented-epsilon constraint method is employed for generating the Pareto optimal solution sets for small-sized instances. For larger instances, the augmented epsilon-constraint method with a time limit is used on CPLEX for approximating the Pareto solution sets. As the heuristic methods, a very recent iterated greedy algorithm (IGALL) and an energy-efficient variable block insertion heuristic (VBIH) algorithm are proposed with employing the speed scaling strategy similar to those proposed in (Ding et al., 2016) and (Mansorui et al., 2016) from the literature. First, the performance of VBIH and IGALL algorithms on small sized problems are given, then, it is shown that the VBIH and IGALL algorithms are extremely effective for solving larger instances when compared to the time-limited CPLEX.
ERP: Impact of Alignment on Perceived Business Performance
(2017) Gökçe, Elif Gülfırat; Özdemir, Deniz; Taşgetiren, Mehmet Fatih
İşletmeler, Kurumsal Kaynak Planlaması (ERP) sistemlerini devreye alarak çeşitli kazanımlar sağlamayı hedeflerler. ERP projeleri genelde yüksek maliyetli yatırımlardır ve proje sürecinde bir aksama olması kurumun faaliyetlerini tehlikeye atabilir. ERP kurulumlarının başarıya ulaşmasında etkili olan faktörler uzun bir süreden beri incelenmektedir. Bu çalışmada, ERP kurulumu ile birlikte işletmede gözlenen performans iyileşmelerine etkisi olan faktörler için bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu çerçeve, önceden tanımlanmış Teknoloji-Organizasyon-Çevre yapısı üzerine kurgulanmıştır. Bu çalışmada farklı olarak ERP kullanımının işletme performansına olan etkisi süreç ve sistem uyumu üzerinden incelenmiştir. ERP süreç ve sistem uyumu, ERP uygulamasını devreye alan kurumun iş süreçleri ile kullanılmaya başlanan sistemin sağladığı işlevsellik arasındaki örtüşme olarak tanımlanmıştır. Çeşitli araştırmalar süreç ve sistem uyumu arttıkça, kurumun ERP sisteminden sağladığı performans iyileştirmelerinin arttığını desteklemektedir. Bu nedenle süreç ve sistem uyumuna etkide bulunan faktörlerin anlaşılması, ERP kurulumunun performansa etkisini anlamak açısından önemlidir. Bu araştırmada, süreç ve sistem uyumu ihtiyaç belirleme ve kurulum kalitesi üzerinden kurgulanmıştır. İhtiyaç belirleme ve kurulum kalitesi ERP örgütsel faktörlerine dayandırılmıştır. Türkiye'de ERP projelerine katılmış kişilerden, anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Bu veriler kısmi en küçük kareler (PLS) yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma modelinin değerlendirilmesi sonucunda, sistem ve süreç uyumu ile algılanan iş faydaları arasında pozitif bir ilişki görülmektedir. Kurulum kalitesinin, sistem ve süreç uyumuna olumlu etkisi görülmüştür. İş süreci becerilerinin, kurulum kalitesine olumlu etkisi istatiksel olarak anlamlı iken, diğer değişkenler için anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Araştırmanın sonucunda, ERP kurulum sürecinde etkin iş süreci becerilerinin kullanımının daha yüksek seviyede sistem ve süreç uyumuna, bunun üzerinden de algılanan iş faydalarında artışa yol açtığı sonucuna varılmıştır.
Gerçek parametre optimizasyonu için toplu diferensiyel evrim algoritması ve çok buyutlu sırt çantası problemine uygulanması
(2016) Paldrak, Mert; Taşgetiren, Mehmet Fatih
Bu tez, kısıtlanmış tek amaçlı test fonksiyonları aracılığı ile son dönemlerdeki gerçek parametre optimizasyon metotlarını incelenmiştir. Bu deneyimden esinlenerek, bu tür yöntemlerin aynı zamanda en zor ayrık problemlerden birisi olarak bilinen çok boyutlu sırt çantası problemine uygulanabilirliğini de ortaya koymuştur. Bu çalışmanın ilk bölümünde, CEC 2006'da ortaya konulan kıyaslama problemleri çözülmek üzere ele alınmıştır. Bu kıyaslama problemleri doğrusal olmayan amaç fonksiyonlarına sahip, çok boyutlu ve kısıtlanmış gerçek parametreli optimizasyon problemleridir. Bundan dolayı, sezgisel ve meta sezgisel yaklaşımları kullanmadan bu problemleri çözmek oldukça zordur. En iyi çözümler elde etmek için, önerilen algoritma (EDE-VNS) bu test fonksiyonlarına uygulanmıştır ve literatürdeki en iyi performansı gösteren algoritmalar ile karşılaştırılmış, rekabetçi sonuçlar elde edilmiştir. DE algoritmasının performansı çoğunlukla mutasyon stratejilerine, çaprazlama operatörlerine ve seçilmiş kontrol parametrelerine bağlıdır. Sonuç olarak, birden fazla mutasyon operatörleri ve kontrol parametrelerini kendi VNS döngüleri içerisinde bulundurabilen bir EDE-VNS algoritması çözümün kalitesini arttırabilmek amacıyla geliştirilmiştir. VNS döngüleri içindeki değişken mutasyon stratejilerinin toplu halde çalışmaları sayesinde, DE algoritmasının performansı o kadar olumlu etkilenmiştir ki çoğu kıyaslama problemleri sıfır standart sapma ile optimal olarak çözülmüştür. Mutasyon stratejilerinin toplu halde çalışmalarını etkisi göstermek için, bu test fonksiyonları bütün mutasyon stratejileri teker teker kullanılarak da çözülmüştür. Bireysel mutasyon stratejileri teker teker kullanıldığında, hepsi test fonksiyonlarında optimum çözümler bulma konusunda başarısız olduğu, oysaki bu mutasyon stratejileri toplu halde uygulandığında algoritma mutasyon stratejilerinin farklı özellikleri sayesinde optimal sonuçları kolaylıkla bulabildiği sonucuna varılmıştır. Bunun üzerine, bu algoritma aynı zamanda 240,000 ve 500,000 fonksiyon değerlendirilmesi ile çalıştırılmıştır. . Bu apaçık ortadadır ki, EDE-VNS algoritması ile daha çok optimal çözümler bulmak, daha fazla fonksiyon değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Buna ek olarak, hedef bireylerin evrimini ve popülasyon içinde umut vadeden alanlardan alınan bazı iyi boyutlu değenlerin enjeksiyonunu temel alan çeşitlendirme yöntemi de, iki boyutlu turnuva seçilim yöntemi kullanılarak uygulanmıştır. Gelişmiş popülasyon içerisindeki uygun olmayan çözümlerden faydalanabilmek için, çözümü daha da geliştirmek amacıyla bazı kısıtlama işleme kuralları kullanılmıştır. Hesaplanan sonuçlar göstermektedir ki basit bir EDE-VNS algoritması literatürdeki bazı en iyi performansı gösteren algoritmalarla oldukça rekabetçidir. Bu tezin ikinci bölümünde, gerçek hayat problemlerinde geniş ölçüde uygulamaları olan 0-1 çok boyutlu sırt çantası probleminin, önerilen EDE-VNS algoritması ile çözülebileceği öngörülmüştür. Literatürde, çok boyutlu sırt çantası problemine uygulanan sezgisel yöntemlerin birçoğu, çözümleri geliştirmek için kontrol ve onarım operatörlerini kullanmıştır. Literatürde ortaya çıkan çalışmaların aksine, popülasyon çeşitliliğini zenginleştirmek için bazı gelişmiş kısıtlama işleme yöntemleri kullanılmıştır. Çeşitli toplu mutasyon stratejilerini kullanan değişken komşu aramalı diferansiyel evrim algoritması, deneme popülasyonunu oluşturmak için ortaya atılmıştır. Aslında önerilen bu EDE-VNS algoritması sürekli alanda çalıştığı için, gerçek değer kromozomları S-şeklindeki ve V-şeklindeki transfer fonksiyonlar kullanılarak 0-1 ikili değerlerine dönüştürülmüştür. Çözümleri geliştirmek için, EDE-VNS algoritmasıyla ikili takas yerel arama algoritması birleştirilmiş, önerilen algoritma OR-kütüphanesinden alınan karşılaştırma örnekleri üzerinde test edilmiştir.
İki amaçlı beklemesiz permutasyon akış tipi çizelgeleme problemleri
(2019) Yüksel, Damla; Kandiller, Levent; Taşgetiren, Mehmet Fatih
In the field of permutation flowshop scheduling problems, there is a vast literature covering mathematical models and heuristics approaches. However, less work has been reported in the field of no-wait permutation flowshop scheduling problems, a variant of permutation flow shop scheduling problem where the waiting time for the jobs between the machines is not allowed. This thesis proposes both mixed-integer linear programming and constraint programming model formulations for no-wait permutation flowshop scheduling problem under various objectives such as (i) makespan, (ii) total flow time and (iii) total tardiness. Moreover, energy-efficient scheduling has become very popular recently since energy consumption in high volume manufacturing is the leading essential difficulty in most industries. Both mixed-integer programming and constraint programming model formulations are developed in this thesis on the energy-efficient (bi-objective) no-wait permutation flowshop scheduling problems with the objective of minimizing (i) makespan, (ii) total flow time and (iii) total tardiness, separately. The bi-objective no-wait permutation flowshop scheduling problems treat the total energy consumption as a second objective in this study. Furthermore, due to the NP-hardness nature of the first objective of the problem, a novel multi-objective discrete artificial bee colony algorithm (MO-DABC), a traditional multi-objective genetic algorithm (MO-GA) and a variant of multi-objective genetic algorithm (MO-GALS) are proposed for the bi-objective no-wait permutation flowshop scheduling problems. Consequently, a comprehensive comparative metaheuristic analysis is carried out. Hence, this thesis contributes to the literature of no-wait permutation flowshop scheduling problem for not only single-objective problems but also the bi-objective problems which consider energy efficient scheduling by ensuring various new mathematical models and metaheuristics.
İzmir'de bir şırkette tahminleme ve envanter kontrolü
(2014) Hassan, Aısha Ibrahım; Taşgetiren, Mehmet Fatih
Bu çalışma bir hammadde üreticisi olan Şirketi'nin Ocak 2013- Ocak 2014 tarihleri arasında istatistiksel verilerinin analiz edilmesini, Şirket'in üretim seviyesini tahmin edebilmek için en iyi tahminleme yönteminin bulmasını ve Şirket'in önümüzde ki 52 hafta için tahminlemesinin yapılarak şirketin sipariş vermesi gereken uygun hammadde miktarını bulunmasını amaçlamaktadır. Çalışmada, Trend Analizi, Ayrıştırma Yöntemi, Ağırlıklı Ortalama, Tek Üssel Yöntem (Single Exponential Method), Çift Üssel ve Winter Yöntemi gibi çeşitli tahminleme yöntemleri için MİNİTAB yazılımı kullanılmıştır. En önemli kalemin envanter kontrol seviyesine bakıldığında bu ürünün sürekli kontrol sistemine ihtiyaç duyduğu görülmüştür/ Örnek olarak, eldeki envanter miktarı belli bir seviyeye düştüğünde envanter seviyesini sabit bir miktara çıkarmak amacıyla yeniden sipariş verilmesi, yani yeniden sipariş noktası verilebilir.
Citation - Scopus: 1
Mathematical Models for No-Wait Permutation Flowshop Scheduling Problems
(Springer Science and Business Media Deutschland GmbH, 2023) Damla Yüksel; Levent Kandiller; M. Fatih Tasgetiren; Yüksel, Damla; Taşgetiren, Mehmet Fatih; Kandiller, Levent; N.M. Durakbasa , M.G. Gençyılmaz
In today's complex manufacturing industry no-wait permutation flowshop scheduling problems are one of the most encountered types of scheduling problems. The floor configuration of this type is the one with the restriction over the jobs that cannot wait between successive machines. The problem can be modeled from different points of view on the floor configuration. Hence in this study three mixed-integer programming models and two constraint programming models are studied on the no-wait permutation flowshop scheduling problems for the three objective functions: makespan total flow time and total tardiness. Among five mathematical models two are newly proposed to the literature on no-wait flowshop scheduling problems and three are previously studied for the variants of the no-wait flowshop scheduling problems. Complete experimentation is accomplished on the well-known benchmark set of Taillard. Regarding the computational experiments Model 4 performs best regarding the objective function value and the gap percentage reported in makespan and total flow time minimization. However for total tardiness although Model 3 performs best in terms of the gap percentage reported Model 4 still performs best in terms of the objective value reported. © 2023 Elsevier B.V. All rights reserved.
Metaheuristics for the Permutation Flow Shop Problems
(2016) İnce, Yavuz; Taşgetiren, Mehmet Fatih; Karabulut, Korhan
Bu tezde, sıra bağımlı hazırlık süreli permütasyon akış tipi çizelgeleme probleminin iki tane farklı varyasyonu ele alınmıştır. İlk olarak sıra bağımlı hazırlık süreli permütasyon akış tipi çizelgeleme probleminde tamamlanma süresinin en iyilenmesi çalışılmıştır. Bu problem için yeni bir yenilemeli açgözlü algoritma ve yeni yerel arama algoritması geliştirilmiştir. Yeni yerel arama algoritmasında araya sokma ve karşılıklı yer değiştirme komşulukları kullanılmaktadır. Karşılıklı yer değiştirme komşuluğunun hesaplama zamanını azaltabilmek için Taillard'ın araya sokma komşuluğu hesaplama yönteminden esinlenerek bir hızlandırma yöntemi geliştirilmiştir. Yeni geliştirilen bu hızlandırma yöntemi karşılıklı yer değiştirme komşuluğunun hesaplanma süresini ortalama olarak yüzde elli oranında azaltmaktadır. Geliştirilen hızlandırma yöntemini kullanan yenilemeli açgözlü algoritma literatürde kullanılan bir test kümesindeki problemler için çalıştırılmış ve sonuç olarak bilinen en iyi 480 sonuçtan 250 tanesi için yeni en iyi sonuç bulunmuştur. Tez kapsamında ikinci olarak sıra bağımlı hazırlık süreli permütasyon akış tipi çizelgeleme probleminde akış süresi en iyileme çalışılmıştır. Literatürde bu problem ilk defa çalışılmıştır. Sıra bağımlı hazırlık süresi olmayan NEH_DD ve LR sezgisel algoritmaları ve karşılıklı yer değiştirme ve araya sokma komşulukları için hızlandırma yöntemleri bu probleme uyarlanmıştır. Birden fazla sezgi ötesi algoritma geliştirilmiş ve test kümesindeki problemler için çalıştırılmıştır. Tüm algoritmaların başarım sonuçları karşılaştırılmış ve sonuçlar sunulmuştur.
Mimaride çok amaçlı bilişimsel tasarım
(2015) Uğurlu, Cemre; Taşgetiren, Mehmet Fatih
Bu tezde kısıtlı tek amaçlı ve kısıtlı çok amaçlı reel sayı optimizasyon yöntemleri incelenmiştir. Bu incelemeden elde edilen tecrübe dahilinde bu yöntemler bilişimsel tasarım teknikleri kullanılarak mimariye uygulanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, CEC 2006'da sunulan kıyaslama fonksiyonları dikkate alınmıştır. Önerilen algoritma (EDE algoritması) bu test fonksiyonlarına uygulanmıştır ve rekabet edebilen sonuçlar elde edilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında çok amaçlı reel sayı optimizasyonu ile ilgilenilmiştir. Bu kısımda da EDE algoritması çok amaçlı fonksiyonlarda test edilmiştir. Aynı zamanda, NSGA-II ve DE algoritmaları daha önceki mimari tasarım problemlerinde iyi bir performans gösterdiği için bu algoritmalar literatürde en ünlü olan çok amaçlı test fonksiyonlarına uygulanmıştır. Algoritmaların kapsamlı literatür taramalarından ve kısıtları ele alma yöntemlerinin sunumundan sonra özgün mimari uygulamalar aranmıştır. Çok amaçlı kısıtlı üç örnek mimari çalışma tanımlanmıştır. İlk uygulamada, toplam karı artırmayı ve yatırım maliyetini azaltmayı amaçlayan restoran tasarım probleminin NSGA-II, JDE ve EDE algoritmalarından elde edilen sonuçları sunulmaktadır. Algoritmalar mimarinin aşina olduğu Parametrik Tasarım Ortamına uyarlanmıştır. JDE algoritması NSGA-II ve EDE algoritmalarından daha iyi performans göstermiştir ve Pareto'da çıkan sonuçlar tatminkardır. Elde edilen bilgilere göre, çok amaçlı bakışın restoran tasarımına uygulandığı ilk örnektir. İkinci uygulamada, yüzen mahalle kavramsal tasarımının bilişimsel yöntemlerden faydalanılarak geliştirilmesine odaklanılmıştır. Kavramsal tasarım için uygulama bölgesi İzmir'de bir sahil kasabası olan Urla olarak seçilmiştir. Tasarımın seçilen bölgedeki dört adadan faydalanılarak geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışma iki temel konuyu içermektedir. Birincisi mahallenin içerisindeki her bir fonksiyonun ulaşılabilirlik, rüzgardan korunma ve görünürlük amaçlarına göre ve teknik ya da teknik olmayan kısıtlar doğrultusunda dört ada arasına veya çevresine uygun yerleşim bulmaktır. Diğer konu ise birinci optimizasyon modelinden elde edilen koordinatların üzerine en kısa yürüme algoritmasını kullanarak fonksiyonlar arası yürüme yollarını yaratmak ve uygun bir form oluşturmaktır. Fonksiyonların yerleşimi için rüzgardan korunma ve görünürlük amaçları çatıştığı ve ulaşılabilirlik ile görünürlük amaçları çatıştığı için çok amaçlı evrimsel algoritmalardan faydalanılmıştır. Algoritma karşılaştırmasına göre, NSGA-II, DE algoritmasından daha iyi, EDE algoritması da JDE algoritmasından daha iyi sonuçlar vermiştir. Üçüncü uygulamada sualtı otel odası tasarımı için elde edilen Pareto optimal tasarım sonuçları bulunmaya çalışılmıştır. Problemde, otel odasının sualtı ve suüstü katlarının nasıl bir şekilde olacağına odaklanılmıştır. Çok amaçlı problemin formülleri, maliyet enazlaması ve gölge performası ençoklaması hedeflerine bağlı olarak tasarlanmıştır. Uygulanabilir sonuçlar ve ilgi çekici tasarımlar elde edilmiştir. Mimarinin mükemmelliğe ulaşma ihtiyacı ve karmaşık yapısından dolayı, daha iyi performans gösteren algoritmalar aranmaktadır. Bu durum, bir algoritma bir problemde çok iyi performans gösterirken başka bir problemde güzel sonuçlar vermeyebileceği ile de açıklanabilir. Bu tez, yukarıda bahsedilen konuları içeren 5 üniteden oluşmaktadır. Anahtar sözcükler: Çok Amaçlı Mimari Tasarım, Tasarım Optimizasyonu, Evrimsel Algoritmalar, Restoran Tasarım Optimizasyonu, Yüzen Yapılar, Otel Odası Tasarımı ve Bilişimsel Tasarım.
Multi-Objective Green Hybrid Flowshop Scheduling Problems
(2020) Öztop, Hande; Kandiller, Levent; Taşgetiren, Mehmet Fatih
Literatürde, hibrid akış tipi çizelgeleme problemi çeşitli üretim verimliliği bazlı amaç fonksiyonları düşünülerek yaygın bir şekilde çalışılmıştır. Ancak, hibrid akış tipi çizelgeleme problemi için enerji tüketimi ve çevresel etkileri dikkate alan çalışmalar literatürde oldukça azdır. Bu tez, makinelerin değişen hız seviyelerinde çalışabildiği hibrid akış tipi atölyelerindeki, maksimum tamamlanma zamanı ve toplam enerji tüketimi amaç fonksiyonları arasındaki çelişkiyi ele almaktadır. Bu tezde, enerji-verimli hibrid akış tipi çizelgeleme problemi için, hız ölçeklendirme yöntemi kullanılarak, özgün iki-amaçlı karma-tamsayılı doğrusal programlama ve iki-amaçlı kısıt programlama model formülasyonları önerilmiştir. Bu tezde, hız ölçeklendirme yönteminin hem iş-bazlı hem de iş-tezgah (matris)-bazlı versiyonları çalışılmıştır. Maksimum tamamlanma zamanını ve toplam enerji tüketimini minimize etme amaç fonksiyonları birbirleriyle çeliştiklerinden dolayı, Pareto-optimal çözümleri elde etmek için genişletilmiş epsilon kısıt yöntemi kullanılmıştır. Küçük örnekler için Pareto-optimal eğriye oldukça yakın yaklaşımlar elde edilirken, büyük örnekler için ise önerilen karma-tamsayılı doğrusal programlama ve kısıt programlama model formülasyonları belirli bir süre limiti altında çözülerek baskın olmayan çözüm kümeleri elde edilmiştir. Ayrıca, çalışılan problemin NP-zor sınıfına ait bir problem olmasından dolayı, enerji-verimli hibrid akış tipi çizelgeleme probleminin hem iş-bazlı hem de matris-bazlı versiyonları için özgün iki-amaçlı metasezgisel algoritmalar özgün bir yapıcı sezgisel ile birlikte önerilmiştir. Problemin iş-bazlı versiyonu için iki tip yinelemeli açgözlü algoritma, bir değişken blok yerleştirme sezgiseli ve dört tip bütünleşik-metasezgisel algoritmalar önerilmiştir. Ayrıca, problemin matris-bazlı versiyonu için iki tip yinelemeli açgözlü algoritma, bir değişken blok yerleştirme sezgiseli ve bir bütünleşik-metasezgisel algoritma önerilmiştir. Bunların yanı sıra, bu tez, hibrid akış tipi çizelgeleme problemi için iki özgün sezgisel amaç fonksiyonu değeri hesaplama yöntemi de önermektedir. Literatürde oldukça bilinen hibrid akış tipi çizelgeleme problemi örnekleri kullanılarak, önerilen iki-amaçlı metasezgisellerin performansları birbirleriyle ve karma-tamsayılı doğrusal programlama ve kısıt programlama model formülasyonlarının çözümleri ile; çözümlerin sayısallığı, çeşitliliği ve yakınlığı açılarından kıyaslanmıştır. Öncelikle, metasezgisellerin performansı küçük örnekler üzerinde Pareto-optimal çözümler ile kıyaslanarak test edilmiştir. Ardından, önerilen metasezgisellerin büyük örnekleri çözmek adına hem çözüm kalitesi hem de çözüm süresi açısından oldukça etkin olduğu gösterilmiştir.
Özdeş paralel makinelerde atama ve çizelgeleme problemi
(2013) Kızılay, Damla; Budak, Mehmet Emin; Taşgetiren, Mehmet Fatih; Bulut, Önder
This paper presents a discrete artificial bee colony algorithm to solve the assignment and scheduling problem in DYO painting company. In the DYO Paint Company, there are three types of filling machines groups: automatic, semiautomatic and manual. In each group, there are several numbers of identical machines. The problem is to first assign these filling production orders to machine groups. Then, these filling production orders on each machine groups should be scheduled on identical parallel machines to minimize the sum of makespan and total tardiness. We also develop a traditional genetic algorithm and variable neighborhood search algorithm to solve the same problem. The computational results show that the VNS algorithm slightly outperforms the GA and DABC on set of benchmark problems we generated.
Citation - WoS: 15
Citation - Scopus: 14
Q-learning guided algorithms for bi-criteria minimization of total flow time and makespan in no-wait permutation flowshops
(ELSEVIER, 2024) Damla Yuksel; Levent Kandiller; Mehmet Fatih Tasgetiren; Yüksel, Damla; Taşgetiren, Mehmet Fatih; Kandiller, Levent
Combining Deep Reinforcement Learning and meta-heuristic techniques represents a new research direction for enhancing the search capabilities of meta-heuristic methods in the context of production scheduling. Q-learning is a prominent reinforcement learning in which its utilization aims to direct the selection of actions thus preventing the necessity for a random exploration in the iterative process of the metaheuristics. In this study we provide Q-learning guided algorithms for the Bi-Criteria No-Wait Flowshop Scheduling Problem (NWFSP). The problem is treated as a bi-criteria combinatorial optimization problem where total flow time and makespan are optimized simultaneously. Firstly a deterministic mixed-integer linear programming (MILP) model is provided. Then Q-learning guided algorithms are developed: Bi-Criteria Iterated Greedy Algorithm with Q-Learning (BCIGQL). Bi-Criteria Block Insertion Heuristic Algorithm with Q-Learning (BC-BIHQL). Moreover the performance of the proposed Q-learning guided algorithms is compared over a collection of Bi-Criteria Genetic Local Search Algorithms (BC-GLS) Bi-Criteria Iterated Greedy Algorithm (BC-IG) Bi-Criteria Iterated Greedy Algorithm with a Local Search (BC-IGALL) and Bi-Criteria Variable Block Insertion Heuristic Algorithm (BC-VBIH). The complete computational experiment performed on 480 problem instances of Vallada et al. (2015) which is known as the VRF benchmark set indicates that the BC-BIHQL and the BC-IGQL algorithms outperform the BC-GLS BC-IG BCIGALL and BC-VBIH algorithms in comparative performance metrics. More specifically the proposed BC-BIHQL and BC-IGQL algorithms can yield more non-dominated bi-criteria solutions with the most substantial competitiveness than the remaining algorithms. At the same time both are competitive with each other on the benchmark problems. Moreover the BC-IGQL algorithm dominates almost 97% and 99% of the solutions reached by the BC-IG BC-IGALL and BC-VBIH algorithms in small and large datasets. Similarly The BC-BIHQL algorithm dominates almost 98% and 99% of the solutions reached by the BC-IG BC-IGALL and BC-VBIH algorithms in small and large datasets respectively. This means that among all the features that have been compared the Qlearning-guided algorithms demonstrate the highest level of competitiveness. The outcomes of this study encourage us to discover many more bi-criteria NWFSPs to reveal the trade-off between other conflicting objectives such as makespan & the number of early jobs to overcome various industries' problems.
Yerel aramalı kesikli farksal evrim algoritması ve kesikli parçacık sürü en iyileme algoritması kullanarak gezgin satıcı probleminin çözümü
(2010) Kocaman, Yeliz; Taşgetiren, Mehmet Fatih; Teker, Mehmet Edip
In this paper, traveling salesman problem is solved by differential evolution algorithm and particle swarm optimization algorithm that is generated by the inspiration of the animals that live as a swarm such as bird and fish. Then the performance of these methods are compared.The comparison is iplemented to the well-known 54 test problem with 48 and 1084 cities.Differential evolution algorithm and particle swarm optimization algorithm is designed in order to solve the continuous problems howewer TSP is a discrete problem so that the algorithms are modified to TSP by some local search techniques. NEH, insertion, destructionconstruction,PTL crossover operator and 2-opt techniques are used for local search. Before the algorithms are performed, the factors that impacts the results are determined by design of experiment. According to the conclusion of experimental design, the factors and the levels aredetermined and then they are implemented to the test problems.As a conclusion, discrete differential evolution algorithm and discerete particle swarm algorithm are equivalent while obtaining the optimal solution but DPSO algorithm have betterperformance than DDEA in terms of processing (CPU) time.