İzmir'de Kentsel Dönüşüm Bağlamında İnşa Edilen Toplu Konutlarda Mekân, Tasarım ve Gündelik Yaşam İlişkilerinin Analizi: Örnekköy ve Uzundere Yerleşimleri

Abstract

Proje, İzmir’de kentsel dönüşüm bağlamında inşa edilen toplu konut mekânlarını kapsamaktadır. Kentsel dönüşüm süreçlerinin getirdiği zorunlu göç olgusu, mekânsal değişmeyle birlikte sosyal ve kültürel dönüşümleri de beraberinde getirmektedir. Araştırma kapsamında mekân sadece fiziksel bir olgu olarak ele alınmamakta, getirdiği yaşamsal değişiklikler de değerlendirilmektedir. Projenin kapsamı İzmir’de kentsel dönüşüm bağlamında inşaatı ve yerleşimi tamamlanmış iki toplu konut projesi olan Örnekköy ve Uzundere ile sınırlanmıştır. Henri Lefebvre ve Michel de Certeau gibi kuramcıları izleyerek yapılan mekânsal analizler üç düzlemde ele alınmıştır. İlk olarak incelenen yerleşimlerde alınmış olan tasarım kararları saptanmış; ikinci olarak, gerek planlama, gerek yerleşim sürecinde bu projelerin medyadaki temsilleri araştırılarak sundukları mekânsal öngörülerin nasıl yorumlandıkları araştırılmış; son olarak da, bitmiş ve kullanıma sunulmuş olan mekânların, kullanıcıların pratikleri doğrultusunda nasıl dönüştürüldükleri incelenmiştir. Bu çalışmalar sonucunda bundan sonra yapılacak benzer projeler için somut öneriler geliştirilmiştir. Özetle, modernist planlama ilkelerinin başında gelen ticari/sosyal ve konut işlevlerinin bölgeleme esasında planlanmış olmasının sakıncaları anlaşılmış, karma kullanımın tercih edilmesi; topoğrafyanın yer seçiminde göz önüne alınması; yaşayanların aidiyet duygusu için önemli olduğu anlaşılan açık alanların bakımı için site yönetimi oluşturulması; kamusal yaşamın etkin biçimde sürdürülebilmesi için sosyal aktiviteleri barındıracak mekânların planlanması; kullanıcıların ihtiyaç ve taleplerine dair ön araştırmanın yapılması; farklı kullanıcı profillerine göre yapılabilecek mekânsal düzenlemelere kolay adapte edilebilecek plan şemaları ve yapım sistemlerinin geliştirilmesi ile konut tipi çeşitliliğinin artırılması; daha fazla depo ve balkon mekânı planlanması ve malzeme ve işçilik kalitesinin yükseltilmesi gereklilikleri ortaya çıkmıştır. Projenin sonuç ürünü olan Dijital İnsanbilimleri kapsamındaki internet sitesi aracılığıyla hem proje bulgularının yaygın bir kullanıcı kitlesine ulaşmasını sağlayacak hem de kullanıcıların kendi yorumlarını oluşturmalarına olanak verecek, gelişmeye açık bir dijital ortam oluşturulmuştur