İLK TUNÇ ÇAĞLARI BOYUNCA BATI ANADOLU’DA TOPLUMSAL DEĞİŞİM
Loading...
Date
2018
Authors
SİNAN ÜNLÜSOY
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Open Access Color
OpenAIRE Downloads
OpenAIRE Views
Abstract
Bu makalede Batı Anadolu’da İlk Tunç Çağı (MÖ III. binyıl) dönemini kapsayan binyıllık süreçte gerçekleşen toplumsal dönüşümler tartışılmaktadır. Bu bağlamda özellikle İlk Tunç Çağı’nın tüm gelişim aşamalarının izlenebildiği Batı Anadolu’daki merkezi yerleşmelerde gözlemlenen değişikliklerin nasıl bir toplumsal düzene ve dönüşüme işaret ettiği üzerinde durulacaktır. MÖ III. binyılın ilk yarısında istikrarlı ve ağır ilerleyen bir gelişim gösteren İTÇ Batı Anadolu toplumu özellikle binyılın ortalarından itibaren ani ve hızlı bir değişime uğrar. Bu durum özellikle Batı Anadolu İTÇ yerleşmelerinde anıtsal mimari aşağı-yukarı kent ayrımı gibi mekân kullanımına ve tasarımına ilişkin yeniliklerin ortaya çıkmasının yanı sıra uzun mesafeli ticaret ilişkilerinin yoğunlaşmasına ve gösteriş amaçlı tüketime işaret eden bazı ekzotik nesnelerin varlığı ile kendisini belli eder. Yaklaşık MÖ 2200’lere gelindiğinde ise bu gelişmelerin sekteye uğradığı görülmektedir. İTÇ’de gözlemlenen toplumsal dönüşümler her biri bir diğerinin devamı olan üç ana dönem altında incelenecektir. Bunlardan ilki İlk Tunç Çağı’nı şekillendiren gelişmelerin temellerinin atıldığı “Başlangıç” dönemi ikincisi anıtsal mimari kalaylı tunç ve çömlekçi çarkı gibi tüm bu gelişmelerin ani ve hızlı bir toplumsal dönüşümle gerçekleştiği “Olgunlaşma ve Dönüşüm” dönemi üçüncüsü ise Anadolu’nun birçok yerinde yıkım ve yangın tabakalarıyla kendini belli eden “Buhran ve Çöküş” dönemi olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca tüm bu aşamaların İTÇ toplumunun ekonomik ve siyasi yapısını nasıl etkilemiş olabileceği üzerinde durulmaktadır.
Description
Keywords
Arkeoloji-Tarih, Tarih, Arkeoloji
Fields of Science
Citation
Begemann et al. 2003 F. Begemann S. Scmitt-Stecker – E. Pernicka “The Metal Finds From Thermi III-V: A Chemical and Lead Isotope Study”. Studia Troica 2 (1992) 219-239. Bilgen et al. 2015 A. N. Bilgen Z. Bilgen – S. Çırakoğlu “Erken Tunç Çağ Yerleşimi (V. Tabaka)”. Ed. A. N. Bilgen Seyitömer Höyük I. İstanbul (2015) 119-186. Blegen et al. 1951 C. W. Blegen J. L. Caskey M. Rawson – J. Sperling Troy I. The First and the Second Settlements. Princeton 1950. D’Altroy – Earle 1985 T. D’Altroy – T. Earle “Staple Finance Wealth Finance and Storage in the Inca Political Economy”. Current Anthropology 26/2 (1985) 187-206.Dörpfeld 1902 W. Dörpfeld Troja und Ilion. Ergebnisse der Ausgrabungen in den vorhistorischen und historischen Schichten von Ilion 1870-1894. Athens 1902. Duru 2008 R. Duru MÖ 8000’den MÖ 2000’e Burdur-Antalya Bölgesi’nin Altıbin Yılı. Antalya 2008. Earle 2002 T. Earle Bronze Age Economics. The Beginnings of Political Economies. Colorado 2002. Easton 1997 D. F. Easton “The Excavation of the Trojan Treasures and Their History up to the Death of Schliemann in 1890”. Ed. E. Simpson The Spoils of War. World War II and its Aftermath: The Loss Reappearence and Recovery of Cultural Property. New York (1997) 194-199. Easton 2002 D. F. Easton Schliemann’s Excavations at Troia 1870-1873. Mainz am Rhein 2002. Efe – Fidan 2008 T. Efe – E. Fidan “Complex Two in the Early Bronze Age II Upper Town of Küllüoba Near Eskişehir”. Anatolica XXXIV (2008) 67-102. Efe 2007 T. Efe “The Theories of the ‘Great Caravan Route’ Between Cilicia and Troy: the Early Bronze Age III Period in Inland Western Anatolia”. Anatolian Studies LVII (2007) 47-64. Efe et al. 1995 T. Efe A. İlaslı – A. Topbaş “Salvage Excavations of the Afyon Archaeological Museum Part 1: Kaklık Mevkii A Site Transitional to the Early Bronze Age”. Studia Troica V (1995) 357-399. Erkanal – Şahoğlu 2016 H. Erkanal – V. Şahoğlu “Liman Tepe An Early Bronze Age Trade Center in Western Anatolia: Recent Investigations”. Eds. E. Pernicka S. Ünlüsoy – S. W. E. Blum Early Bronze Age Troy. Chronology Cultural Development and Interregional Contacts. Bonn (2016) 157-166. Erkanal 2008 H. Erkanal “Liman Tepe: New Light on Prehistoric Aegean Cultures”. Eds. H. Erkanal H. Hauptmann V. Şahoğlu – R. Tuncel Proocedings of the International Symposium The Aegean in the Neolithic Chalcolithic and the Early Bronze Age. Ankara (2008) 179-190. Erkanal et al. 2003 H. Erkanal M. Artzy – O. Kouka “2001 Yılı Liman Tepe Kazıları”. Kazı Sonuçları Toplantısı XXIV/1 (2003) 423-436. Fidan 2012 E. Fidan “Küllüoba İlk Tunç Çağı Mimarisi”. Mimarlar Arkeologlar Sanat Tarihçileri Restoratörler Ortak Platformu 7 (2012) 1-44. Fidan 2015 E. Fidan “Batı Anadolu’da Sosyal Sınıf Farklılıklarının Ortaya Çıkması: Aşağı ve Yukarı Yerleşme Sistemi”. Ed. A. Baysal İletişim Ağları ve Sosyal Organizasyon. İstanbul (2015) 175-184.Fidan et al. 2015 E. Fidan D. Sarı – Murat Türkteki “An Overview of the Western Anato lian Early Bronze Age”. European Journal of Archaeology XVIII/1 (2015) 60-89. Horejs 2009 B. Horejs “Metalworkers at the Çukuriçi Höyük? An Early Bronze Age Mould and a “Near Eastern Weight” from Western Anatolia”. Eds. T. L. Kienlin – B. Roberts Metals and Societies. Studies in Honour of Barbara S. Ottoway. Bonn (2009) 358-368. Ivanova 2008 M. Ivanova Befestigte Siedlungen auf dem Balkan in der Ägäis und in Westanatolien ca. 5000-2000 v. Chr. Münster 2008. Ivanova 2013 M. Ivanova “Domestic Architecture in the Early Bronze Age of Western Anatolia: The Row-Houses of Troy I”. Anatolian Studies 63 (2013) 17-33. Jablonka 2016 P. Jablonka “Beyond the Citadel: A Map of Greater Bronze Age Troy”. Eds. E. Pernicka S. Ünlüsoy – S. W. E. Blum Early Bronze Age Troy. Chronology Cultural Development and Interregional Contacts. Bonn (2016) 61-74. Keskin 2011 L. Keskin “Metalworking in Western Anaolian Coastal Region during the 3rd Millennium BC”. Eds. V. Şahoğlu – P. Sotirakopoulou Across. The Cyclades and Western Anatolia during the 3rd Millennium BC. İstanbul (2011) 144-152. Korfmann 1983 M. Korfmann Demircihüyük. Die Ergebnisse der Ausgrabungen 19751978: Architektur Stratigraphie und Befunde. Mainz am Rhein 1983. Korfmann 1993 M. Korfmann “Troia-Ausgrabungen 1992”. Studia Troica 3 (1993) 1-38. Korfmann 2011 M. Korfmann “Neue Aspekte zum “Schatz des Priamos”. Der Scatz A von Troia sein Auffindungsort und seine Datierung”. Troia-Düş ve Gerçek. Sergi Kataloğu. Stuttgart 2011. Kristiansen 1998 K. Kristiansen “Chiefdoms States and Systems of Social Evolution”. Eds. K. Kristiansen – M. Rowlands Social Transformations in Archaeology. Global and Local Perspectives. London (1998) 243-267. Lamb 1936 W. Lamb Excavations at Thermi on Lesbos. London 1936. M. Rowlands – S. Frankenstein “The Internal Structure and Regional Context of Early Iron Age Society in South-Western Germany”. Eds. K. Kristiansen – M. Rowlands Social Transformations in Archaeology. Global and Local Perspectives. London (1998) 334-374. Massa – Şahoğlu 2015 M. Massa – V. Şahoğlu “The 4. 2 ka BP Climatic Event in West and Central Anatolia: Combining Paleo-Climatic Proxies and Archaeological Data”. Eds. H. Meller H. W. Arz R. Jung – R. Risch A Climatic Breakdown as a Cause of the Collapse of the Old World?Halle (2015) 61-78. Massa 2014 M. Massa “Destructions Abandonments Social Reorganisation and Climatic Change in West and Central Anatolia at the End of the Third Millennium BC”. Eds. B. Erciyas – E. Sökmen Arkeolojide Bölgesel Çalışmalar Sempozyum Bildirileri/Regional Studies in Archaeology Symposium Proceedings. İstanbul (2014) 89-123. Massa 2017 M. Massa “Madenlerden Mezarlara: MÖ 3700-1600 Yıllarında Kuzeybatı Anadolu’da Metalürji ve Metal Ürünlerin Değiş Tokuşu”. Arkeoloji ve Sanat 154 (2017) 166-169. Mehofer 2014 M. Mehofer “Metallurgy During the Chalcolithic and the Beginning of the Early Bronze Age in Western Anatolia”. Eds. B. Horejs – M. Mehofer Western Anatolia Before Troy-Proto-Urbanisation in the 4th Millennium BC. Vienna (2014) 463-490. Peebles – Kus 1977 C. Peebles – S. Kus “Some Archaeological Correlates of Ranked Societies”. American Antiquity 42 (1977) 421-448. Pernicka et al. 2003 E. Pernicka C. Eibner Ö. Öztunalı – G. A. Wagner “Early Bronze Age Metallurgy in the North-East Aegean”. Eds. G. A. Wagner E. Pernicka – H. P. Uerpmann Troia and the Troad. Scientific Approaches. Berlin (2003) 143-172. Renfrew 1972 C. Renfrew The Emergence of Civilisation. The Cyclades and the Aegean in the Third Millennium B.C. London 1972. Renfrew 1973 C. Renfrew “Monuments Mobilisation and Social Organisation in Neolithic Wessex”. Ed. C. Renfrew The Exploration of Cultural Change. London (1973) 539-558. Rowlands – Frankenstein 1998 Şahoğlu 2005 V. Şahoğlu “The Anatolian Trade Network and the İzmir Region During the Early Bronze Age”. Oxford Journal of Archaeology 24 (1985) 339-360. Şahoğlu 2008 V. Şahoğlu “Liman Tepe and Bakla Tepe: New Evidence for the Relations Between the Izmir Region The Cyclades and the Greek Mainland during the Late Fourth and Third Millennia BC”. Eds. H. Erkanal H. Hauptmann V. Şahoğlu – R. Tuncel Proocedings of the International Symposium The Aegean in the Neolithic Chalcolithic and the Early Bronze Age. Ankara (2008) 483-501. Şahoğlu 2011 V. Şahoğlu “MÖ 3. Bin’de Anadolu ile Kikladlar Arasında Ticaret ve Karşılıklı İlişkiler”. Eds. V. Şahoğlu – P. Sotirakopoulou Karşıdan Karşıya. MÖ. 3. Bin’de Kiklad Adaları ve Batı Anadolu. İstanbul (2011) 172177.Sarı 2012 D. Sarı “İlk Tunç Çağı ve Orta Tunç Çağı’nda Batı Anadolu’nun Kültürel ve Siyasal Gelişimi”. Mimarlar Arkeologlar Sanat Tarihçileri Restoratörler Ortak Platformu 7 (2012) 112-249. Sazcı – Korfmann 2000 G. Sazcı – M. Korfmann “Metallfunde des 3. Jahrtausends v. u. Z. Aus Troia – Eine Studie in Verbindung mit den Ergebnissen der neuen Ausgrabungen”. Ed. Ü. Yalçın Anatolien Metal I. Der Anschnitt Beiheft 13. Bochum (2000) 93-100. Service 1962 E. R. Service Primitive Social Organization. New York 1962. Sevinç – Takaoğlu 2004 N. Sevinç – T. Takaoğlu “The Early Bronze Age on Tenedos/Bozcaada”. Studia Troica 14 (2004) 135-140. Topbaş et al. 1998 A. Topbaş T. Efe – A. İlaslı “Salvage Excavations of the Afyon Archaeological Museum Part 2: The Settlement of Karaoğlan Mevkii and the Early Bronze Age Cemetery of Kaklık Mevkii”. Anatolia Antiqua VI (1998) 21-94. Türkteki 2012 M. Türkteki “Batı ve Orta Anadolu’da Çark Yapımı Çanak Çömleğin Ortaya Çıkışı ve Yayılımı”. Mimarlar Arkeologlar Sanat Tarihçileri Restoratörler Ortak Platformu VII (2012) 45-111. Ünlüsoy 2010 S. Ünlüsoy “Die Stratigraphie der Burg von Troia II”. Kaynak: http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bsz:21-opus-45097. Ünlüsoy 2016 S. Ünlüsoy “Troy and the Aegean During the Third Millennium BC”. Eds. E. Pernicka S. Ünlüsoy – S. W. E. Blum Early Bronze Age Troy. Chronology Cultural Development and Interregional Contacts. Bonn (2016) 397-405. Weiss et al. 1993 H. Weiss M. A. Courty W. Wellerstrom F. Guichard L. Senior R. Meadow – A. Currow “The Genesis and Collapse of Third Millennium North Mesopotamian Civilization”. Science 291 (1993) 995-1088.
WoS Q
Scopus Q
OpenCitations Citation Count
N/A
Source
Cedrus: Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Dergisi
Volume
6
Issue
0
Start Page
105
End Page
124
Collections
