Forum Non Conveniens Doktrini ve Uluslararası Paralel Davalar

Abstract

Her devlet, kendi mahkemelerinin milletlerarası yetkisini belirleme hususundaserbesttir. Bunun bir sonucu olarak, yabancılık unsuru taşıyan bir uyuşmazlıkbakımından birden çok ülke mahkemesinin yetkili olması mümkündür. Forum nonconveniens doktrininin uygulama alanı bulabilmesi için, aynı dava bakımındanbirden çok ülke mahkemesinin milletlerarası yetkiyi haiz olması, diğer bir deyişle,söz konusu uyuşmazlık bakımından farklı devlet mahkemeleri arasında uluslararasıyetki çatışması olması gerekmektedir. Çünkü bu doktrinin esas tartışma konusu, herbiri yetkili bu ülke mahkemelerinden hangisinde davanın görülmesinin en uygunolacağıdır. Forum non conveniens doktrinine benzer olarak, uluslararası paraleldavaların ortaya çıkışı da yabancılık unsuru içeren ve birden fazla ülke ile ilişkisiolan uyuşmazlıklarda, farklı ülke mahkemelerinin kendilerini bu uyuşmazlığınçözümü bakımından yetkili görmesi sonucu gerçekleşmiştir. İşte bu nedenle, forumnon conveniens ile paralel davalar konuları birbiriyle çok yakından ilişkili vebağlantılı konulardır. Aynı davanın yabancı bir ülke mahkemesi önünde derdestolması, mahkemenin forum non conveniens değerlendirmesi sırasında dikkatealacağı hususlardan birisidir. Öte yandan bazı milletlerarası metinlerde, forum nonconveniens ve yabancı derdestlik meselelerinin iç içe geçerek düzenleme altınaalındığı görülmüştür.

Every state determines international jurisdiction of its own courts. As a result of this principle, it is possible that multiple competent courts in different countries have jurisdiction over the same dispute. This leads to the cases of overlapping jurisdiction. The doctrine of forum non conveniens comes into question when more than one court simultaneously have jurisdiction over the same dispute. The main argument of this doctrine is based on the assessment that which one of these competent courts would be more appropriate to resolve the dispute. Similar to the doctrine of forum non conveniens, the problem of international parallel litigation also arises from the issue of multiple competent courts in relation to the same dispute. Therefore, the doctrine of forum non conveniens and international parallel litigation are closely related issues. Parallel litigation pending in another country in relation to the same dispute is one of the elements that the court would take into consideration while evaluating forum non conveniens. Additionally, the doctrine of forum non conveniens and parallel litigation are regulated in some international documents in the way that they mutually affect each other.