İLETİŞİMİN KİTLESEL GÖZETİMİNDE USULİ GÜVENCELERİN SAĞLANMASI: AİHM’NİN İKİ KARARI ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRME
Loading...
Date
2024
Authors
Deniz Kızılsümer Özer
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Open Access Color
Green Open Access
No
OpenAIRE Downloads
OpenAIRE Views
Publicly Funded
No
BIP! Indicators
Impulse
Average
Influence
Average
Popularity
Average
Abstract
25 Mayıs 2021 tarihinde AİHM Büyük Dairesi In Centrum för Rattvisa v. İsveç ve Big Brother Watch ve Diğerleri v. İngiltere davasında Birleşik Krallık ve İsveç hükümetlerinin kitle iletişiminin gözetimi (KİG) hakkındaki ulusal mevzuatlarının gizliliğin korunması için yeterli usul güvenceleri içermemesi nedeniyle AİHS Madde 8'i ihlal ettiğine hükmetti. Mahkemenin bu kararlardaki yaklaşımı özellikler gösterdiği için çeşitli yönlerden incelenmelidir. Öncelikle Mahkeme KİG'nin özelliğini göz önünde bulundurarak mağduriyeti kanıtlamanın neredeyse imkansız olması nedeniyle mağduriyet gerekliliğini ortadan kaldırarak davalının iç başvuru yollarını tüketmesini aramadan davayı soyut olarak karara bağladı. İkinci olarak Mahkeme KİG ile ilgili mevzuatın “kanunun kalitesi” koşulunu karşılayıp karşılamadığını değerlendirdi. Mahkeme hedefli gözetim konusundaki önceki davalarında bazı usulî güvenceleri belirlemiş olsa da bu kararlarında özel hayatın gizliliğinin korunması için KİG ile ilgili mevzuatın içermesi gereken minimum güvenceleri belirledi. Mahkeme “toplu gözetim rejiminin per se Sözleşmeyi ihlal etmediğine” karar verdi, ancak Mahkemeye göre KİG ile ilgili mevzuat özel hayatın korunmasını sağlamak üzere “baştan sona güvenceler” sağlamalıdır. Özetle gizli gözetimi düzenleyen kanunların Mahkemenin önüne gelmesi halinde yapılan denetim sırasında müdahalenin hukuka uygunluğu “kanuna uygunluk” ve “gereklilik” koşullarının birlikte değerlendirilmesi suretiyle yapılmaktadır. Burada “kanunun kalitesi” koşulu ilgili kanunların hem “erişilebilir ve öngörülebilir” olmasını hem de gizli gözetim önlemlerinin yalnızca “demokratik bir toplumda gerekli” olduğunda uygulanmasını özellikle kanunlarda özel hayatın korumasını sağlamak üzere yeterli ve etkili güvencelerin ve garantilerin bulunmasını ifade eder. Son olarak Mahkemenin bu davalarda benimsediği “kanunun kalitesi” ve “usuli güvenceler” yaklaşımının gelecekte önüne gelecek benzeri türdeki toplu gözetim ve yapay zeka ile ilgili davalar için ne ölçüde geçerli olacağını zaman gösterecektir.
Description
ORCID
Keywords
Bilgisayar Bilimleri, Sibernitik, Hukuk, Bilgisayar Bilimleri, Yapay Zeka, International Humanitarian and Human Rights Law, özel hayatın korunması hakkı;usuli güvenceler;Kitle iletişim gözetimi;Gözetim hukuku;AİHS 8. Madde, Bulk Mass Surveillance;Law of (Mass) Surveillance;Art. 8 ECHR;Protection of privacy;procedural safeduards, Uluslararası İnsani ve İnsan Hakları Hukuku
Fields of Science
Citation
Centrum för Rättvisa (2022). Centrum för Rattvisa v. Sweden. https://globalfreedomofexpression.columbia.edu/cases/centrum-rattvisa-v-sweden/ erişim tarihi: 10.11.2022Domazet Siniza ve Dinic Slavica (2022). ‘‘International Legal Aspects of Mass Surveillance and Implications of Privacy’’ Kultura Polisa C. 19 S. 1 s. 79-97.Friedrich Hannah (2021). ‘‘Protecting Privacy or Enabling Invasion?: Safeguards for Mass Surveillance in Europe’’ Human Rights Brief C. 25 S. 1 s. 68-69.Frigo Massimo (2021). ‘‘Big Brother Watch v. UK: A Landmark Judgment Missing the Mark’’ International Commission of Jurists. https://opiniojuris.org/2021/06/04/big-brother-watch-v-uk-a-landmark-judgment-missing-the-mark/ Erişim: 04/06/2021Gerards Janneke (2019). General Principles of European Court of Human Rights Cambridge University Press Cambridge.Güzey Emre (2020). ‘‘AİHM Kararları Çerçevesinde Kitlelerin İstihbarat Maksatlı Gözetimi’’ SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi C. 30 S. 2 s. 197-208.Kaplan Onur (2018). “‘Hukuk Devleti’ Bağlamında Kanun Kalitesi” Hukuk ve Adalet Eleştirel Hukuk Dergisi C. 10 S. 23 s. 83-118.Kosta Eleni (2020). ‘‘Algorithmic State Surveillance: Challenging the Notion of Agency in Human Rights’’ Regulation & Governance C. 16 S. 1 s. 212-224.Lubin Asaf (2022). ‘‘Introductory Note to Big Brother Watch v. UK (Eur. Ct. H. R. Grand Chamber)’’ International Legal Materials C. 61 S. 4 s. 605-653.Milanovic Marko (2021). ‘‘Intelligence Sharing in Multinational Military Operations and Complicity under International Law’’ International Law Studies C. 97 s. 1269-1403.Milanovic Marko (2021). ‘‘The Grand Normalization of Mass Surveillance: ECtHR Grand Chamber Judgments in Big Brother Watch and Centrum för Rättvisa’’ https://www.ejiltalk.org/the-grand-normalization-of-mass-surveillance-ecthr-grand-chamber-judgments-in-big-brother-watch-and-centrum-for-rattvisa/ Erişim: 26/05/2021Molu Benan (2021). ‘‘İHAM Büyük Dairesi’nin Big Brother Watch v. Birleşik Krallık Kararlarının Özet Çevirisi: Kitlesel Dinleme ve İletişim Hizmeti Sağlayıcılarından İletişim Verilerinin Alınması Rejimi Özel Hayatı ve İfade Özgürlüğünü İhlal Eder.’’ Anayasa Gündemi. https://anayasagundemi.com/2021/06/25/iham-buyuk-dairesinin-big-brother-watch-ve-digerleri-v-birlesik-krallik-kararinin-ozet-cevirisi-kitlesel-dinleme-ve-iletisim-hizmeti-saglayicilarindan-iletisim-verilerinin-alinmasi/ Erişim Tarihi: 25/06/2021Rusinova Vera (2019). “European Perspective on Privacy and Mass Surveillance at the Crossroads” Basic Research Program Working Papers National Research University Higher School of Economics Series: LAW WP BRP 87/LAW/2019. https://www.hse.ru/data/2019/03/06/1198896570/87LAW2019.pdf Erişim: 05.04.2023Sloot Bart van der ve Kosta Eleni (2019). ‘‘Big Brother Watch and Others v UK: Lessons from the Latest Strasbourg Ruling on Bulk Surveillance’’ European Data Protection Law Review C. 5 S. 2 s. 252-261.Sloot Bart van der (2021). ‘‘Big Brother Watch and Others v. the United Kingdom & Centrum för Rättvisa v. Sweden: Does the Grand Chamber Set Back the Clock in Mass Surveillance Cases?’’ European Data Protection Law Review C. 7 S. 2 s. 319-326.Sloot Bart van der (2020). ‘‘The Quality of Law: How the European Court of Human Rights Gradually Became a European Constitutional Court for Privacy Cases’’ Journal of Intellectual Property Information Technology and E-Commerce Law (JIPITEC) C. 11 S. 2 s. 160-185.Turanjanin Veljko (2023). ‘‘When Does Bulk Interception of Communications Violate the Right to Privacy? The Limits of the State’s Power and European Court of Human Rights Approach’’ International Cybersecurity Law Review C. 4 S. 1 s. 115-136.Yokuş Sevük Handan (2006). ‘‘Kolluk Tarafından Suçun Önlenmesine Yönelik Yapılan İletişimin Denetlenmesine İlişkin Değerlendirmeler’’ Türkiye Barolar Birliği Dergisi S. 67 s. 41-56.Zalnieriute Monika (2022). ‘‘Big Brother Watch and Others v. the UK International Decisions’’ American Journal of International Law C. 116 S. 2 s. 585-592.Berrehab v. Hollanda (1988). BN. 10730/84 21 Haziran 1988 Series A no. 138.Big Brother Watch and Others v. the United Kingdom (2021). BN. 58170/13 62322/14 ve 24960/15 (ECtHR 25 Mayıs 2021).Centrum för Rättvisa v. Sweden (2021). BN. 35252/08 (ECtHR 25 Mayıs 2021).Dragojević v. Hırvatistan (2015). BN. 68955/11 15 Ocak 2015.Dudgeon v. Birleşik Krallık (1981). 22 Ekim 1981 Series A no. 45.European Court of Human Rights (2021). Big Brother Watch and Others v. The UK (GC) - BN. 58170/13 62322/14 ve 24960/15 Information Note on the Court’s Case-law No. 251.European Court of Human Rights (2021). Centrum för Rättvisa v. Sweden (GC) - BN. 35252/08 Information Note on the Court’s Case-law.Fernández Martínez v. İspanya (2014). [BD] BN. 56030/07.Halford v. Birleşik Krallık (1997). BN. 22009/93 25 Haziran 1997.Hatton ve Diğerleri v. Birleşik Krallık (2003). [BD] BN. 36022/97 2003-VIII.Huvig v. Fransa (1990). 24 Nisan 1990 Series A no. 176-B.Kennedy v. Birleşik Krallık (2010). BN. 26839/05 18 Mayıs 2010.Klass and Others v. Almanya (1978). BN. 5029/71 6 Eylül 1978 Series A no. 28.Kruslin v. Fransa (1990). 24 Nisan 1990 Series A no. 176-A.Mozer v. Moldova Cumhuriyeti ve Rusya (2016). [BD] BN. 11138/10.Piechowicz v. Polonya (2012). BN. 20071/07 17 Nisan 2012.Roman Zakharov v. Rusya (2015). [BD] BN. 47143/06.S.A.S. v. Fransa (2014). [BD] BN. 43835/11 1 Temmuz 2014.Shimovolos v. Rusya (2011). BN. 30194/09 21 Haziran 2011.Silver ve Diğerleri v. Birleşik Krallık (1983). 25 Mart 1983 Series A no. 61.Slivenko v. Letonya (2003). [BD] BN. 48312/99 9 Ekim 2003.Szabó and Vissy v. Macaristan (2016). BN. 37138/14 12 Ocak 2016.Weber and Saravia v. Almanya (2006). BN. 54934/00 29 Haziran 2006.Z v. Finlandiya (1997). BN. 22009/93 25 Şubat 1997.
WoS Q
Scopus Q
OpenCitations Citation Count
N/A
Source
İnsan Hakları Yıllığı
Volume
42
Issue
2
Start Page
1
End Page
44
Collections
PlumX Metrics
Captures
Mendeley Readers : 1
Google Scholar™
