Estetik Etki Olarak Zıtlıkların Simbiyozu ve Japon Mekân Atmosferi Tasarımındaki Rolü

Abstract

Günümüz mimari tasarım eğiliminde estetik duyusal deneyim ve duyum temelinde ilerlerken bu deneyim ve duyumun ardında beliren duygulanım kavramını da içermektedir. Böylelikle mekân atmosferi mimarlığın estetik nesnesi haline gelirken karşılık geldiği olgunun çok katmanlı mimari bileşenlerden oluşan bir yapıya ve bu yapıdan fazlası denebilecek deneyimciyi ve geçmişini de kapsayan ve dolayısıyla sürekli değişen bir organizmaya karşılık geldiği söylenebilir. Mekânlaşan/anlatılaşan mekânın deneyimsel devinimi amaçlayan doğasına ait izler tarih içinde kültürler temelinde takip edildiğinde karşımıza derin bir etki olarak Japon mekân estetiği çıkmaktadır. Japon kültürüne ait özellikle din ve coğrafya temelli olgular gerek mekânda gerekse sözde yer edinmiş kültürün tarihsel aktarımını sağlayan genetik kodları haline gelmiştir. Dolayısıyla Japon kültüründe bir mekân ile bir şiir karşılaştırıldığında bu iki aracı şekillendiren yaratım niyetleri aktarılan olgular ve sunulan mesajların birbirine koşut olduğu görülebilir. Mekân tasarımını şekillendiren söz ve şiir üzerinden aktarılan mekânsal deneyim Japon kültürünün genlerinde yer alan farklı estetik kodlarla okunabilir. Bu kodlardan biri birbirine zıt kavramların simbiyotik ilişkisine işaret eden ve literatüre Kurokawa Kisho’nun kazandırdığı hanasuki estetik etkisidir. Mekânı yaratan kavramlar/dil ile dilde/söz’de yaratılan mekân hanasuki estetik etki temelinde ele alındığında her iki bağlamda da okunabilirlik kazanır. Bu çalışma mekânı kodlayan / var eden estetik etkiyi öncelikle Japon mimarların mekân tasarımında estetiğe odaklanan açıklamaları üzerinden ardından Japon şairlerin eserlerinde karşımıza çıkan mekânsal tarifleri/göndermeleri aracılığıyla okumayı planlamaktadır. Mekândaki söz olan Japon mimarlığı ile söz’de mekânlaşan Japon mimarlığında zıt kavramların simbiyotik bir aradalığından doğan estetik etkinin deneyimleyen ve deneyimlenen arasında özel köprülerle bağladığı mekânsal yapı incelenecek yer yer Batılı izlekte bulduğu karşılıklara değinilecektir.