Tarihi Yapıda Çağdaş Müdahale, Yeniden İşlevlendirmede Tasarım Stratejisi Olarak ̃Ekleme’

Abstract

Tarihi yapıların işlevsel dönüşüme yönelik yeniden tasarlanması uzun bir süredir mimarlık pratiğinin gündeminde olan bir konudur. Tarihi yapılara uygulanacak müdahalelerin tarihi bağlamı koruyarak öne çıkarması ve bağlamdan ilham alarak kendi dönemini yansıtması beklenmektedir. Diğer bir deyişle özgün niteliklerin yeni tasarımı biçimlendirmesi benzer şekilde yeni tasarımın da özgün yapılara yeni anlamlar kazandırarak niteliğini arttırması istenmektedir. Fakat tarihsel/bağlamsal verilerle kurulacak uyum ve karşıtlık gibi ilişkilerin karmaşıklığı tarihi yapıların yeniden tasarlanmasını oldukça problemli bir süreç durumuna getirmekte mimarın eski- yeni arasında iki yönlü bir etkileşim ve bağ kurmak için tasarımını yönlendiren mimari bir strateji kullanması gerekmektedir. Ev sahibi yapının somut ve somut olmayan özgün nitelikleri ile yeni işlevin gereksinimlerini barındıran unsurlar arasında kurulan ilişkiye göre belirlenen bu stratejilerden birisi ekleme (insertion) stratejisidir. Çağdaş müdahalelerde en dikkat çeken yaklaşımlardan birisi olan bu yaklaşımda ev sahibi yapı büyük ölçüde değişmeden kalmakta ondan esinlenen yeni öge(ler)in eklenmesiyle mekanın niteliği farklılaşmaktadır. Yeni ek özgün tasarıma uyum sağlama ve tamamen farklılaşma arasında geniş bir yelpazede ele alınabilmekte tarihsel bağlama zarar vermemesi koşulu ile her iki yaklaşım da kabul görmektedir. Bu sebeple çalışmanın amacı ekleme stratejisinde özgün niteliklerin ve bağlamsal verilerin tasarım sürecinde nasıl kullanılması gerektiğini araştırmaktır. Bu kapsamda önce tarihi yapılara yapılan müdahalelere ilişkin ilkeler içeren uluslararası metinlerdeki açılımlar kronolojik bir sırayla gözden geçirilmekte dikkat çeken kuramcıların görüşleri incelenmektedir. Ardından seçilen müdahale tasarımı örnekleri incelenerek müdahale yaklaşımlarındaki çeşitlilik sunulmakta ve koruma kuramı açısından değerlendirilmekte seçilen örneklerin başarısı koruma ve tasarıma ilişkin parametreler çerçevesinde analiz edilmektedir. Bu tür bir çalışmanın tarihi yapıların yeniden tasarlanmasına ilişkin yaklaşımların geliştirilmesine katkıda bulunacağı düşünülmektedir.