Yok Edici isimli kitaptaki çevirmenin önsözü üzerine bir çalışma

Abstract

Yabancı edebi eserlerin çevirisi ve yayımı Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanından beri zaman zaman Türk çevirmenler ve yayıncılara açılan müstehcenlik davalarına (örneğin Afrodit [1940] ve Yengeç Dönencesi [1988] davaları) yol açmıştır. William S. Burroughs’un Yumuşak Makine ve Chuck Palahniuk’uk Ölüm Pornosu isimli eserlerinin Türk çevirmenlerine ve yayıncılarına yakın zamanda açılan davalar (2011) sansür örnekleri olarak yorumlanmıştır. Bu makale bu davaları başlangıç noktası alarak çevirmen Ahmet Ergenç’in Burroughs tarafından yazılmış sözü geçen davalardan sonra basılmış müstehcen kelimeler içeren bir kitap olan Yok Edici için yazdığı önsözü incelemektedir. Bu çalışmanın amacı Ergenç’in önsözünün amaçlarını ve nedenlerini incelemek ve sözü geçen davalar ve Türk çevirmenlerin maruz kaldığı sansür koşullarının bu önsözü etkileyip etkilemediğini araştırmaktır. Bunu gerçekleştirmek için Ergenç’in önsözü Genette’nin (1997) “allographic” (kitabın yazarı haricinde biri tarafından yazılan) ve “authorial” (kitabın yazarı tarafından yazılan) önsöz kavramları ışığında incelenmiştir ve Ergenç ile bir röportaj yapılmıştır. Sonuç olarak Ergenç’in amacının Burroughs’u tanımayan okurlara onun üslubuna özgü ögeler olan parçalı anlatım ve müstehcenlikle ilgili bilgi vermek ve böylelikle okuyucuların bu ögeleri çeviri yanlışı olarak değerlendirmesini engellemek olduğu tartışılmıştır. Sansür koşullarının Ergenç’in önsözü üzerine olan etkileriyle ilgili olarak metin incelemesi ve röportaj sonuçları birbirleriyle çelişmiştir. Bu çalışma Ergenç’in Yok Edici’deki parçalı anlatım ve müstehcenlik için herhangi bir yazar sorumluluğunu reddettiği ve çevirmenlere görünürlük sağlayan önsözü bir çevirmen olarak görünmezliğinin altını çizmek için kullanıp aynı zamanda kendini görünür kıldığı sonucuna varmıştır.