Şiirde Domestik Mekânlara İlişkin Yansımalar: Behçet Necatigil ve İlhan Berk Şiirleri

Abstract

Bu çalışma ev içi mekânların edebi bir tür olan şiirsel anlatım üzerinden analizini yaparak sosyal ve kültürel olarak değişime neden olmuş modernleşme sürecinin iç mekânlara etkilerini ve ortaya çıkan değişimlerin şiirlerde betimlenen ev içi mekânlar üzerindeki yansımalarını incelemektedir. Modern şiir anlayışının hiçbir harekete ya da şiir topluluğuna dahil edilemeyen nadir şairlerinden biri olan Behçet Necatigil ve İkinci Yeni şiir hareketinin önde gelen ismi ve en güçlü savunucusu olarak anılan İlhan Berk’in şiirleri ve ev içi mekânlara ilişkin sahip oldukları tutumlar her ne kadar farklı şiir anlayışlarına sahip olan şairler olsalar da önemli ölçüde benzerlik taşımaktadırlar. Dolayısıyla ev içi mekânları ele alan bu iki şairin eserleri bu çalışma için önemli edebi kaynaklar olarak referans sağlamaktadır. Eserlerinde ev içi mekânlara ilişkin betimlemeler incelendiğinde evler huzursuzluk ya da mutluluk mekânları olarak olumlu ve olumsuz yönleriyle yer bulmuşlardır. Evin şairler üzerinde uyandırdığı bu çelişkili durumlar aynı zamanda ev-sokak çatışması modernleşme döneminden önceki yaşam alanlarına özlem gibi durumları ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda şiirler “Ev Kavramına Olumlu Yaklaşımlar” “Ev Kavramına Olumsuz Yaklaşımlar” ve “Evi Oluşturan Unsurlara Yaklaşımlar” başlıkları altında sınıflandırılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, edebiyat-mimarlık ilişkisi bağlamında incelendiğinde şiirlerde betimlenen mekânların bireylerin mekânla kurdukları ilişkileri toplumdaki değişimlerin birey üstündeki etkileri gibi konularda yazınsal kaynak olarak görülebildiği ortaya konmaktadır. Şiirlerde belli bir dönemin betimlemesi olarak ev içi mekânlar modernizmin ve değişimlerin kullanıcılar üzerindeki etkisini incelemek için faydalı kaynaklar olarak değerlendirilmişlerdir.