DENİZ TİCARETİ HUKUKUNDA KONTEYNERİN TAŞIYANA İADESİ VE KONTEYNER DEMURAJI

Abstract

Makalenin konusunu konteynerin taşıyana iadesi ve konteyner demurajı oluşturmaktadır. Deniz taşımalarında konteyner taşıyan tarafından tedarik edilmişse konteynerin tesellüm edildiği gibi süresinde ve boş olarak taşıyana iadesi gerekir. Şayet konteyner süresinde iade edilmezse taşıyan konişmentodaki tarifeye göre gönderilen veya taşıtandan konteyner demurajı adı altında gecikme bedeli talep edebilir.Konteynerin tarifedeki serbest süre içerisinde taşıyana iadesi şarttır. Serbest süre eşyayı kabul eden gönderilen bakımından konteynerin gemiden tahliye edildiği gün, gönderilene ulaşılamaması ya da gönderilenin eşyayı kabul etmemesi halinde taşıtan bakımından durumun taşıtana ihbarından itibaren başlar.Gönderilen eşyanın kendisine teslimini talep etmiş ise taşıyan konteyner demurajının ödenmesini sadece gönderilenden talep edebilir. Bununla birlikte gönderilene ulaşılamaması ya da gönderilenin eşyayı kabul etmemesi durumunda ise taşıyan taşıtana başvuru hakkına sahiptir.Konteyner demurajı esasında yolculuk çarteri sözleşmelerindeki sürastarya parası gibi gecikme zararına bağlı götürü tazminat şeklinde ortaya çıkmıştır. Ancak günümüzde talep olunan miktarlar taşıyanın muhtemel zararından yüksektir. Zira konteyner taşımalarında yolculuk çarteri sözleşmelerindeki gibi geminin beklemesi değil taşıyanın konteyneri beklemesi söz konusudur. Bu nedenle Türk hukukunda müessese götürü tazminattan ziyade ceza koşuluna benzer. Kaldı ki İngiliz hukukunun aksine Türk hukukunda ceza koşulları yok hükmünde değildir ayrıca ifaya zorlamanın yanı sıra tazminat fonksiyonuna da sahiptir.