Yok Olan Bir Tipolojinin Arkeolojisi: Türkiye Coğrafyasında Moteller

Abstract

Bu çalışmanın odağı günümüz Türkiye coğrafyasında yok olan bir tipoloji olarak karşımıza çıkan motellerdir. Bu odak kapsamında yüzyılbaşında Amerika bağlamında ve yüzyıl ortasında Avrupa’da ortaya çıkan öncülleri üzerinden çerçevesi çizilecek çalışmada Türkiye turizmmimarlığı kesitindeki motel tipolojisi yarım yüzyılı aşan tarihçeleriyle mekânsal ekonomik ve sosyo-kültürel açılardan irdelenecektir. Her ikiölçekte yaşanan dönüşüm süreçleri ve onları doğuran tarihsel koşullar içerisinde yorum ve anlam kaymaları göz önünde bulundurularak tipolojinin küresel ölçekte geçirdiği dönüşümün Türkiye bağlamındaki izleri aranacaktır. Turizm konaklama yapıları arasında önemli bir yeriolan moteller üzerinden mimarlık ve turizm alanlarına ait kavram ve niteliklerin açığa çıkarılması için yapılacak olan bu arkeolojide konum ölçek biçim gibi mimari özellikler ile tüketim kültürü içinde motel işletmelerinin popülerliklerini yitirerek yok olmaya yüz tutan dönüşümleri görsellerle desteklenen literatür taraması yöntemiyle incelenecektir. Kentteki konumu ve küçük ölçeği biçimsel ve işlevsel yalınlığı vesunduğu mekansal konfor anlamında özgün bir tipoloji olarak turizm mimarlığı tarihi ve literatüründe karşımıza çıkan motel tipolojisinin özgün anlamıyla kullanıcılarına “yeni yaşam biçimi” sunduğunu söylemek mümkündür. Ancak tarihsel olarak Türkiye’deki örnekler (EmniyetMotel Florya ve Kilyos Tesisleri bünyesinde yer alan A ve B Moteli TUSAN Motel zinciri ve Çizmecioğlu Motel dışında) bu tanıma uymamaktadır. Bir başka deyişle aslında bu tipolojinin Türkiye bağlamında özgün anlamıyla uygulandığından söz etmek güçtür. Motel tipolojisi kıyıturizmine yapılan vurguyla kıyılara yerleşen bir turizm anlayışıyla anlam değiştirmiş dolayısıyla Türkiye’de yerel yorumunu bulmuştur.