İYİ YÖNETİŞİM İLKESİ PERSPEKTİFİNDEN TÜRK VERGİ HUKUKU UYGULAMALARI

Abstract

Verginin, devletin sahip olduğu egemenlik gücüne dayalı olarak mü-kelleflerin mal varlıklarından karşılıksız ve cebren alınması nedeniy-le mükellefler ile devlet arasında kurulan ilişkide daima potansiyel bir çatışma hali söz konusu olmaktadır. Verginin kanuniliği ilkesi uyarınca vergilerin, milletin temsilcilerinden oluşan yasama organı tarafından kanunlarla konulup, değiştirilmesi veya kaldırılması söz konuşu olduğundan bunların millet iradesi olduğu kabulü dahi bu durumu değiştirmemektedir. Özellikle giderek artan idarenin düzen-leyici işlemler yapabilme imkanının vergi hukukunda da çok sayıda ve yoğun olarak kullanılması yanında devletin topladığı vergileri harcama yöntem ve hedefleri de mükellefin vergi ödeme isteksizliği konusunda bir etmen olarak değerlendirilebilir. Bu çerçevede aslında ilk olarak ekonomik alanda ortaya atılan “yönetişim” kavramı giderek idare hukuku ve elbette vergi hukuku alanında da etkili olmaya baş-lamış, idareden mükellefe doğru olan tek yönlü yöneten-yönetilen ilişkisi farklılaşmaya başlamıştır. Temel olarak yönetişim, yönetim-den evrilen bir kavram olduğundan, öncelikle her iki kavram ve yö-netim kavramından yönetişime evrilmede farklılaşmaya neden olan unsurlar ele alınacak ve sonrasında ise yönetişim kavramının Türk vergi hukuku alanında yansımaları ve vergi idaresinin konumu de-ğerlendirilecektir.

The relationship between taxpayers and the state is inherently fraught with potential conflict, as taxes are compulsorily and without com-pensation extracted from taxpayers' assets by virtue of the state's so-vereign authority. According to the principle of legality of taxes, taxes are imposed, altered, or abolished by laws enacted by the legislative body, which is composed of representatives of the people. Even the acceptance that these taxes represent the will of the people does not alter this situation. In particular, the growing capacity of the admi-nistration to enact regulatory measures, which is extensively utilized in tax law, coupled with the methods and objectives of the state's expenditure of collected taxes, can be regarded as factors contributing to the taxpayer's reluctance to pay taxes. In this context, the concept of “governance,” originally introduced in the economic sphere, has increasingly begun to exert influence in the fields of administrative law and, naturally, tax law, leading to a transformation in the unidi-rectional relationship from the tax administration to the taxpayer, characterized by the governor-governed dynamic. Fundamentally, as governance is a concept that has evolved from administration, initi-ally, both concepts and the elements that have led to the differentia-tion in the evolution from administration to governance will be examined. Subsequently, the implications of the governance concept in the realm of Turkish tax law and the position of the tax administra-tion will be assessed.