Masumiyet Müzesi’nde Yazınsal Mekânı Henri Lefebvre’in ‘Mekân Üçlemesi’ Üzerinden İncelemek

Abstract

Bu çalışmanın amacı bir edebiyat eserinde hikâyenin geçtiği temsili mekân olan yazınsal mekân kavramına Henri Lefebvre’in mekân üçlemesi üzerinden farklı bir yaklaşım sunmaktır. Orhan Pamuk’un geniş ölçüde takdir gören romanı Masumiyet Müzesi ve buna bağlı olarak mevcut müzesi, anlatının mimari bir forma dönüştüğü özgün bir temsil olması nedeniyle örnek alan çalışması olarak ele alınacaktır. Lefebvre’in mekâna sosyal bir ürün olarak bakan üçlemesi –algılanan tasarlanan ve yaşanan mekân– yazınsal mekân kavramını anlamlandırmak adına inceleme niteliğinde bir araç olarak kullanılacaktır. Mekânın anlatı içerisinde kendiliğinden bağımsız bir anlatı oluşturabileceği gerçeğine dayanarak Orhan Pamuk’un tasarımı gündelik yaşam nesneleri için –ki olmadıkları takdirde tüm roman boyunca ve mevcut müzede eksiklik hissi ortaya çıkacaktır– zengin bir tasarım mekânı haline gelir. Yazınsal mekân ve tasarlanan mekânı bir araya getirmek mekân kavramını çok yönlü tartışabilmek adına özgün bir örnek oluşturmaktadır. Sonuç olarak mekân üzerine kurgulanmış olan pek çok mevcut teori arasından Lefebvre’in üçlemesinin seçimi Lefebvre’in de yazınsal mekânların mimari olarak temsil edilebilmesinin daha iyi olacağını kabul etmesiyle yazınsal bir mekânın mimari bir mekâna dönüşümünü açıklamada gerekli olan zemini ve esnekliği sağlamıştır