Medyada tüketim öznesi olarak çocuk: Harf Devrimi'nden günümüze çocuk dergilerindeki reklamlar üzerine bir inceleme

Abstract

Tarihsel süreçte birey olarak algılanmasının ardından çok geçmeden tüketici olarak konumlandırılan çocuğun, günümüzde kitle iletişim araçlarının gelişim ve yaygınlaşmasının da bir sonucu olarak tüketim öznesine dönüştüğü gözlenmektedir. Bu dönüşümde kitle iletişim araçlarının payının oldukça büyük olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı çocuk dergilerinde yayınlanan reklamlar üzerinden çocuğun tüketim öznesi konumuna gelme süreci araştırmaktır. Bu bağlamda çalışmanın evreni Türkiye'de geçmişten günümüze yayımlamış çocuk dergileridir. Çalışmada nicel ve nitel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Harf Devrimi'nden önce çocuk dergilerinin eski alfabe ile yazılması nedeniyle araştırma kapsamında Harf Devrimi'nden günümüze kadar yayımlanan çocuk dergileri arasından her bir onar yıllık periyod için ikişer derginin ilk ve son sayıları olmak üzere toplam otuz altı dergide bulunan tüm reklamlar (yüz on iki) incelenmiştir. Çocuk dergilerindeki reklamlarda çocukların tüketici olarak nasıl konumlandırıldığı araştırılmıştır. Elde edilen veriler Türkiye'de yaşanan toplumsal dönüşümler ve değişen çocukluk kavramı ile yorumlanmıştır.

In the historical process, the child has been positioned as a consumer after being perceived as an individual. Today, the child has turned into a consumption subject as a result of the development and spread of mass media. It is seen that the share of mass media in this transformation is quite large. The aim of this study is to research the process of the child becoming a consumption subject through advertisements published in children's magazines. In this context, the universe of the study is children's magazines published in Turkey from past to present. Quantitative and qualitative content analysis methods were used in the study. Before the Alphabet Revolution, children's magazines were written in the old alphabet. For this reason, within the scope of the research, all advertisements (one hundred and twelve) in a total of thirty-six magazines, including the first and last issues of two magazines selected in ten-year periods from among the children's magazines published since the Alphabet Revolution until today, were examined. It has been researched how children are positioned as consumers in advertisements in children's magazines. The data obtained were interpreted with the social transformations experienced in Turkey and the changing concept of childhood.