Toplumsal Dönüşümün Mekânsal Yansıması: Taksim Belediye Gazinosu 1939
Loading...
Date
2024
Authors
BEGÜM SENA ÖNAL
HAVVA MELTEM GÜREL
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Open Access Color
GOLD
Green Open Access
No
OpenAIRE Downloads
OpenAIRE Views
Publicly Funded
No
BIP! Indicators
Impulse
Average
Influence
Average
Popularity
Average
Abstract
1939 ile 1967 yılları arasında ziyaretçilerini İnönü Gezisi içinde ağırlayan Taksim Belediye Gazinosu Türkiye’de Erken Cumhuriyet Dönemi’nde devlet desteğiyle inşa edilen gazinoların önde gelen örneklerinden biridir. Fransız şehir plancısı Henri Prost’un tasarladığı İstanbul Nazım Planı kapsamında belediye mimarı Rüknettin Güney tarafından projelendirilen yapı sunduğu mekânsal program ile devletin Batılılaşma ideolojisini topluma örneklemiştir. Gazino yapısını toplumsal dönüşümün mekânsal bir yansıması olarak inceleyen bu makale sosyalleşme pratikleri üzerinden Taksim Belediye Gazinosu’nun tarihî ve mekânsal bir okumasını sunmaktadır. Gazinoyu seküler kimlikler üreten bir iktidar mekanizması olarak analiz eden çalışma yapı içinde yer alan mekânlar ile ziyaretçilerin deneyimleri arasındaki diyalektiğe odaklanmaktadır. Bu kapsamda gazinoya ilişkin mimari çizimleri fotoğrafları ve gazinodan bahsedilen çalışmaları ele alan arşiv analizi mimarın kültürel lider rolünü üstlenerek mekânsal temsiller aracılığıyla Batılı yaşam stilini topluma nasıl tanıttığını ortaya koymaktadır. Makalenin temel önermesi olduğu üzere modern mimarinin seçkin bir örneği olan Taksim Belediye Gazinosu bireylerin modernitelerini sergilemeleri için bir platform işlevi görmüştür. Bu bağlamda gazino yapısı yeni ulus-devletin modernleşme sürecine katkıda bulunmuş, özellikle kadın ziyaretçilerin kamusal alandaki konumunu güçlendiren bir mekân olarak hizmet etmiştir.
Description
Keywords
Tarih-Sanat-Kentsel Çalışmalar
Fields of Science
Citation
Akçura Gökhan. İstanbul Şarkıları: Şehrin Müzikli Tarihinde Kazı Çalışmaları. İstanbul: Oğlak Yayıncılık 2019.Altan Ergut Elvan İpek Yada Akpınar ve Zafer Akay. “Cumhuriyet Döneminde İstanbul’da Mimarlık” Antik Çağ’dan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi. 8. cilt. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi (Kültür A.Ş.) Yayınları 2016 558-597.Bantmag. “Arşivden: İstanbul Eğlence Hayatı ve Caz.” Erişim 20 Ağustos 2022. https://bantmag. com/arsivden-istanbul-eglence-hayati-ve-caz/.Batur Afife. “Modern Olmak: Bir Cumhuriyet Mimarlığı Arayışı” Modern Türk Mimarlığı. Ed. Renata Holod Ahmet Evin ve Suha Özkan. Ankara: TMMOB Mimarlar Odası 2007 71-96.Bozdoğan Sibel. Modernism and Nation Building: Turkish Architectural Culture in the Early Republic. Seattle: Washington Üniversitesi Yayınları 2001.Cimcoz Adalet. “Taksim Pavyonu.” Salon 15 Aralık 1947.Daver Abidin Sefa Günay ve Mazhar N. Resmor. Güzelleşen İstanbul XX. Yıl. İstanbul: İstanbul Maarif Matbaası 1944.Esat Celâl. Yeni Mimari. İstanbul: Agâh - Sabri Kütüphanesi 1931.Fonds Prost. Académie d’architecture/Cité de l’architecture et du patrimoine/Archives d’architecture contemporaine. HP-PHO-027-01-33. Erişim 21 Aralık 2023. https://archiwebture. citedelarchitecture.fr/ark:/43435/1003404.Fonds Prost. Académie d’architecture/Cité de l’architecture et du patrimoine/Archives d’architecture contemporaine. HP-PHO-027-01-54. Erişim 21 Aralık 2023. https://archiwebture. citedelarchitecture.fr/ark:/43435/1003366.Foucault Michel. Discipline and Punish: The Birth of the Prison. Londra: Penguin 1991. Gaste Arşivi. “Taksim Belediye Gazinosu.” Erişim 24 Mayıs 2023. https://www.gastearsivi.com/ ara/taksim%20belediye%20gazinosu.Gül Murat. Architecture and the Turkish City: An Urban History of İstanbul Since the Ottomans. Londra ve New York: I.B. Tauris 2017.Güney Rüknettin. “Taksim Belediye Gazinosu.” Arkitekt 7-8 (1943): 145-150. Erişim 13 Mayıs 2022. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/2/115/1299.pdf.Gürel Meltem Ö. “Architectural Mimicry Spaces of Modernity: The Island Casino Izmir Turkey.” The Journal of Architecture 16(2) (2011): 165-190. Erişim 13 Mayıs 2022. https://doi.org/10.1 080/13602365.2011.570059.Gürel Meltem Ö. “The Transformation of Seaside Practices: From Sea Baths to Mid-Century Beaches in İstanbul.” Mid-Century Modernism in Turkey: Architecture Across Cultures in the 1950s. Ed. Meltem Ö. Gürel. Londra ve New York: Routledge 2016.Gürel Meltem Ö. “Architectural Traces of Social Transformation Along the Coasts of İstanbul: From Sea Baths to Modern Beaches.” İstanbul’s Seaside Leisure: Nostalgia from Sea Baths to Beaches. Ed. Zafer Toprak Gökhan Akçura ve Meltem Ö. Gürel. İstanbul: Pera Müzesi 2018.Hasol Doğan. 20. Yüzyıl Türkiye Mimarlığı. İstanbul: YEM Yayınları 2017.İstanbul Belediyesi. Yenileşen İstanbul: 1939 Başından 1947 Sonuna Kadar İstanbul’da Neler Yapıldı?. İstanbul: Belediye Matbaası 1947.İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Varlıkları Dairesi Başkanlığı Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü. Atatürk Kitaplığı Krt_014573. Erişim 21 Aralık 2023. https://katalog.ibb. gov.tr/yordam/?p=1&dil=0&alan=tum_txt&tm=&q=taksim%20gazinosu&demirbas=K rt_014573_014573.Karay Refik Halid. Bugünün Saraylısı. İstanbul: Çağlayan Yayınevi 1954.Keser Fatma. “1923-1950 Yılları Arası Türk Kadını Kimliği ve Moda.” Cumhuriyet İstanbul’unda Kadın. Ed. Ayla Duru Karadağ ve Bülent Ulus. İstanbul: Kültür A.Ş. Yayınları 2021.Küçükerman Önder. “1939-1945 Yılları Arasında Güzel Sanatlar Akademisi’nde Dahili Mimari Şubesi Şefi: Çok Yönlü Art Deco Sanatçısı Marie-Louis Süe.” Tombak 24 (1999): 3-11.Lefebvre Henri. Mekânın Üretimi. İstanbul: Sel Yayıncılık 2014.“Ne Görülür? Ne Yapılır?.” Milliyet Turizm İlavesi. Erişim 13 Mayıs 2022. https://openaccess. marmara.edu.tr/handle/11424/133929.Özsoy İskender. “Adalet Cimcoz’un Fitne Fücurundan.” Popüler Tarih (Ocak 2001): 82-85. Erişim 22 Mayıs 2023. https://dokumen.tips/documents/popueler-tarih-dergisi-sayi-08-ocak-2001.html. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu. CFA_008337. Erişim 21 Aralık 2023. https:// katalog.iae.org.tr/yordam/?dil=0&p=1&q=taksim+belediye+gazinosu&alan=tum_txt&demirbas=CFA_008337_008337_008337&demirbas=CFA_008337_008337.Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu. CFA_008345. Erişim 21 Aralık 2023. https://katalog.iae.org.tr/yordam/?dil=0&p=1&q=CFA_008345&alan=tum_ txt&demirbas=CFA_008345_008345.Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu. CFA_008477. Erişim 21 Aralık 2023. https://katalog. iae.org.tr/yordam/?dil=0&p=1&q=CFA_008477&alan=tum_txt&demirbas=CFA_008477. Sururi Gülriz. Kıldan İnce Kılıçtan Keskince. İstanbul: Doğan Kitap 2002.Tapan Mete. İstanbul’un İmar Sorunları. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası 1994.Tekeli İlhan. “Türkiye’de Mimarlığın Gelişiminin Toplumsal Bağlamı.” Modern Türk Mimarlığı. Ed. Renata Holod Ahmet Evin ve Suha Özkan. Ankara: TMMOB Mimarlar Odası 2007 13-36.Tekeli İlhan. Cumhuriyetin Belediyecilik Öyküsü: 1923-1990. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları 2009.Vanlı Şevki. 20. Yüzyıl Türk Mimarlığı. 1. cilt. Ankara: Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı Yayınları 2006.Yapar Sena. Modernleşme Projesinin Mekânı: Taksim Belediye Gazinosu (1939-1967). İstanbul: Libra Kitap 2018.
WoS Q
Scopus Q
OpenCitations Citation Count
N/A
Source
Art-Sanat
Volume
0
Issue
Start Page
503
End Page
527
Collections
PlumX Metrics
Citations
Scopus : 0
Captures
Mendeley Readers : 1
Google Scholar™
