Cumhuriyet ile Yaşıt Bir Kültürel Miras: Tarihi Tire Bandosu

Abstract

Tire Bandosu 1923 yılında Tire’de kurulmuş Cumhuriyet tarihinin ilk bandolarından birisidir. Yüzüncü yaşını doldurmuş olan bando her cuma akşamüstü bayrak töreni için Tire meydanında çalmakta resmi bayramlarda ve törenlerde görevlerini yerine getirmektedir. 1923 yılında kurtuluş savaşı sonunda Yunan işgali biter. Tire’deki işgal kuvvetleri hızlı bir şekilde kaçarken kendilerine ait bando enstrümanlarını askeri karargâh olarak kullandıkları Kurtuluş okulda bırakıp giderler. Savaştan yeni dönmüş olan Tireli Ali Başargan İngiliz esiriyken Mısır’da askeri bandoda müzik eğitimi almış olduğundan bu enstrümanları bulduklarında Tire’de bando kurmaya karar verir. Enstrümanları çalmayı bilen üç savaş gazisi Tireli Ali Başargan Demirci Mehmet Çavuş ve Berber Mehmet Ali Efendi bu şekilde bandoyu kurarlar ve ardından birçok kişiyi bandoya dahil ederler. Tire Bandosu kuruluş yılının öneminin yanında Atatürk'ün 1937'de Nazilli Basma Fabrikası'nı ziyareti sırasında kendisini karşılaması ve 1925’den 1943 yılına kadar her 9 Eylül’de İzmir’in kurtuluşu kutlamalarında görev alması ile tarihi bir değere sahiptir. Ağırlıklı olarak Tire'de yaşayan ve farklı meslek gruplarına ait çalışanlardan bununla birlikte askeri bandodan emekli olmuş profesyonellerden de oluşan Tire Bandosu Tire Belediyesinin desteği ile halen aktif bir şekilde hayatına devam etmektedir. Kuruluşunun ilk yıllarından bugüne kadar bandoda yer alan amatör ve profesyonel müzisyenlerin birlikte çalmalarının getirdiği sosyal kültürel manevi değerler aidiyet duygusu kimlik arayışı gibi olguların incelenmesi bu makalenin temel hedefleri arasında yer almaktadır. Bunların yanında Tire Bandosu'nun yıllar içinde devamının nasıl sağlandığı sürekliliğin nasıl oluştuğu ve bunu bir arada tutan sosyolojik faktörlerin neler olduğu da bu araştırmanın önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Bu makale betimsel analiz yöntemiyle yazılan detaylı sözlü ve yazılı tarihi kaynaklara ulaşarak bilginin yayılmasını amaçlamaktadır.