SÖZLEŞMEYİ FESHEDEN ACENTENİN DENKLEŞTİRME İSTEMİNE HAK KAZANMASI
| dc.contributor.author | Sevilay UZUNALLI | |
| dc.contributor.author | Uzunallı, Sevilay | |
| dc.date.accessioned | 2025-10-22T16:05:53Z | |
| dc.date.issued | 2019 | |
| dc.description.abstract | Acentelik sözleşmesi sona erdikten sonra acentenin en önemli haklarından biri denkleştirme istemidir. TTK m. 122’de acentenin denkleştirme istemine hak kazanmasının koşulları düzenlenmiştir. Buna göre müvekkilin acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde etmesi acentenin ise sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak ücret isteme hakkını kaybetmesi ve acenteye denkleştirme ödemesinin hakkaniyete uygun düşmesi gerekir. Bu olumlu koşulların yanında olumsuz koşullara da yer verilmiştir. Buna göre acente müvekkilin feshi haklı gösterecek eylemi olmadan sözleşmeyi feshetmişse veya acentenin kusuru sebebiyle sözleşme müvekkil tarafından haklı sebeple feshedilmişse acente denkleştirme isteminde bulunamaz. TTK m. 122.3’de öngörülen “müvekkilin feshi haklı gösterecek bir eylemi olmadan” sözleşmeyi sona erdiren acentenin denkleştirme isteminde bulunamayacağı koşulu TTK m. 122.1 bend 3’de öngörülen hakkaniyet koşulunu somutlaştıran bir düzenlemedir. Bu nedenle acentenin sözleşmeyi feshini haklı kılan sebebin “müvekkilin feshi haklı gösterecek eylemi” ile sınırlı olduğu sonucuna varılmamalıdır. Zira müvekkilin eyleminden kaynaklanmasa da müvekkilin hakimiyet alanından kaynaklanan hatta acentenin kendisiyle ilgili olan ve dürüstlük kuralı gereği acenteden sözleşmeyle bağlı kalmasının beklenebilir olmadığı durumlarda da hakkaniyet sözleşmeyi fesheden acentenin denkleştirme isteminin korunmasını gerektirebilir. Bu nedenle sözleşmeyi fesheden acentenin denkleştirme istemini koruması için gerekli koşul olan “müvekkilin feshi haklı gösterecek eylemi” ifadesinin geniş olarak yorumlanması gerekir. Makalede yargı kararlarından örnekler vererek sözleşmeyi fesheden acentenin hangi durumlarda denkleştirme istemine hak kazanabileceği incelenmiştir. | |
| dc.identifier.citation | Akın İrfan (2013) “Acentenin Denkleştirme Hakkı ve Alman Hukukundaki Gelişmeler” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 62 S. 3 s. 613-641.Arkan Sabih (2018) Ticari İşletme Hukuku 24. Bası Ankara Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü.Ayan Özge (2008) Acentenin Denkleştirme Talep Etme Hakkı Ankara Seçkin.Balke Michaela&Groot Simone Evke de (2010) “Der Handelsvertreterausgleich nach § 89 b HGB im Umbruch” NJOZ s. 1551-1556.Baumbach Adolf&Hopt Klaus J. (2016) Handelsgesetzbuch 37. Aufl. München C.H. Beck.Busche Jan (Oetker Hartmut) (2017) Kommentar zum Handelsgesetzbuch 5. Aufl. München C.H. Beck.Haas Ulrich (1991) “Wegfall des Handelsvertreter-Ausgleichsanspruchs gemäß § 89 b Abs. 3 Nr. 1 HGB bei Eigenkündigung ohne besonderen Anlaß verfassungswidrig?” BB s. 1441-1442.Hoyningen-Huene & Gerrick Freiherr v. (2016) Münchener Kommentar zum HGB Band I Erstes Buch Handelsstand §§ 1-104 4. Aufl. München C.H. Beck.Karamanlıoğlu Argun (2017) “Acentenin Hastalık Veya Yaşlılık Gerekçesiyle Acentelik Sözleşmesini Feshetmesi Halinde Denkleştirme İsteminin Durumu” İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Prof. Dr. iur. Merih Kemal Omağ’a Armağan C. II Ankara s. 141-172.Karasu Rauf (2008)“Türk Ticaret Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’na Göre Acentenin Denkleştirme Talebi” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Y. 57 S. 4 s. 283-317.Kaya Arslan (Ülgen Hüseyin&Helvacı Mehmet& Kendigelen Abuzer&Nomer Ertan N. Füsun) (2017) Ticari İşletme Hukuku 5. Bası İstanbul On İki Levha Yayıncılık.Kaya Arslan (2016) Türk Ticaret Kanunu Şerhi Birinci Kitap Ticari İşletme Yedinci Kısım Acentelik (TTK m. 102-123) 2. Bası İstanbul Beta. (Anılış: Kaya A.)Kaya Mustafa İsmail (2014) Acentelik Hukuku Ankara Adalet. (Anılış: Kaya)Koller Ingo & Kindler Peter & Roth Wulf-Henning & Morck Winfried (2015) Handelsgesetzbuch: HGB Kommentar 8. Aufl. C.H. Beck.Löwisch Gottfried (Ebenroth&Boujong& Joost&Strohn) (2014) Handelsgesetzbuch 3. Aufl. München C.H. Beck.Moritz Peter (1987) “Zum Wegfall des Ausgleichsanspruchs bei Kündigung durch den Handelsvertreter. Unbilligkeit der “Billigkeitssregelung” des § 89 b Abs. 3 S. 1 HGB?” DB 1987 s.875-881.Noetzel Ludwig (1993) “Die eigene Kündigung eines Handelsvertreters und sein gesetzlicher Ausgleichsanspruch” DB s. 1557-1559.Ormancı Pınar Altınok (2011) Sürekli Borç İlişkilerinin Haklı Sebeple Feshi İstanbul Vedat Kitapçılık.Retzer Konrad (1993) “Verfassungsmäßigkeit des § 89 b Abs. 3 Nr. 1 HGB? Ausschluß des Ausgleichsanspruchs bei Eigenkündigung des Handelsvertreters?” BB s. 668-672.Saenger Ingo (1997) Der Ausgleichsanspruch des Handelsvertreters bei Eigenkündigung Stuttgart München Hannover Berlin Weimar Dresden Richard Boorberg.Şener Oruç Hami (2016) Ticari İşletme Hukuku Ankara Seçkin.Thume Karl-Heinz (2009) “Die Bedeutung des Kundenstammes im Vertriebsrecht” BB s. 1026-1031. | |
| dc.identifier.issn | 2149-4576 | |
| dc.identifier.uri | https://gcris.yasar.edu.tr/handle/123456789/10827 | |
| dc.identifier.uri | https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/362871 | |
| dc.language.iso | Türkçe | |
| dc.relation.ispartof | Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.source | Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi | |
| dc.subject | Hukuk-İktisat | |
| dc.subject | Hukuk | |
| dc.subject | İktisat | |
| dc.title | SÖZLEŞMEYİ FESHEDEN ACENTENİN DENKLEŞTİRME İSTEMİNE HAK KAZANMASI | |
| dc.type | Article | |
| dc.type | Article | |
| dspace.entity.type | Publication | |
| gdc.author.institutional | Uzunallı, Sevilay | |
| gdc.coar.type | text::journal::journal article | |
| gdc.description.department | ||
| gdc.description.departmenttemp | [Uzunallı, Sevilay] Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ticaret Hukuku Anabilim Dalı, İzmir, Türkiye | |
| gdc.description.endpage | 130 | |
| gdc.description.issue | 1 | |
| gdc.description.publicationcategory | Makale - Uluslararası Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı | |
| gdc.description.startpage | 115 | |
| gdc.description.volume | 5 | |
| gdc.identifier.trdizinid | 362871 | |
| gdc.index.type | TR-Dizin | |
| oaire.citation.endPage | 130 | |
| oaire.citation.startPage | 115 | |
| publicationissue.issueNumber | 1 | |
| publicationvolume.volumeNumber | 5 | |
| relation.isOrgUnitOfPublication | ac5ddece-c76d-476d-ab30-e4d3029dee37 | |
| relation.isOrgUnitOfPublication.latestForDiscovery | ac5ddece-c76d-476d-ab30-e4d3029dee37 |