Çeviri öğrencileri Türkçe ve İngilizce kelimeleri görsel olarak algılarken ortaya çıkan semantik erişim: Semantik Simon yaklaşımı

Abstract

Bu çalışmanın amacı semantik Simon etkisini kullanarak büyük harf/küçük harf olarak karar vermeyi içeren bir test ile kelimelerin beyinde alt düzeyde işlem görmesi sırasında birinci dil (anadil) ve ikinci dilde (yabancı dil) görülen semantik anlam aktivasyonunu incelemektir. Türkçe-İngilizce dil çiftine sahip katılımcılar çevirmenler ve çift dilliler olmak üzere iki gruba ayrılıp katılımcılardan deney sırasında gösterilen kelimelere büyük harfle yazıldıysa “hayvan” küçük harfle yazıldıysa “meslek” şeklinde cevap vermeleri istenmiştir. Çalışmanın bulguları bu konudaki önceki çalışmaları desteklemektedir. Bu da kelime için verilmesi gereken cevap kelimenin anlamıyla örtüştüğünde hem anadilde hem de yabancı dilde verilen cevapların daha hızlı olduğudur. Deney tasarımında ekranda gösterilen kelimelerin anlamlarının önemli olmamasına rağmen kelimenin yazılış biçimiyle anlamı uyuşan durumlarda (büyük harfle yazılan KÖPEK kelimesine “hayvan” cevabı) verilen cevaplar uyuşmayan durumlarda (büyük harfle yazılan ASKER kelimesine “hayvan” cevabı) verilen cevaplara göre daha hızlı olmuştur. Hem cevaplama süreleri hem de doğru cevap yüzdesi açısından iki grup arasında belirgin bir fark gözlemlenmemiştir. Her iki grubun da ortalama cevaplama süresi anadilde ya da yabancı dilde farklılık göstermemiştir. Bunların ışığında çalışmanın sonuçları beyinde kelimelerin anlamsal boyutuna erişimin ve biçim-anlam örtüşmesinin yabancı dilde de anadilde olduğu gibi otomatik ve hızlı olabileceğini desteklemektedir. Buna göre çeviri öğrencileri kelimeleri görsel olarak algılarken ve işlerken bu kelimelerin her iki dildeki sözcüksel gösterimleri doğrudan semantik erişimine imkân sağlayabilir.