Yaşar Kemal Elif Şafak ve Orhan Pamuk Örneklerinde Kültürel Temsil Aracı Olarak Edebiyat Çevirisi ve Süreç Normları

Abstract

Günümüz çeviribilim yaklaşımları çeviriyi sosyal kültürel ve siyasal etkenlerin kuşattığı bir eylem olarak tanımlamaktadır. Dolayısıyla çeviri ediminin kültür bağımlı iletişimsel bir aktarım süreci olduğu söylenebilir. Bu sürecin sonucunda bir kültüre ait ürünler başka bir kültür ortamında konumlanır. Ürünün alımlanması erek okuyucunun beklentisi doğrultusunda şekillenirken kaynak kültüre ait öğeler de bir şekilde erek kutba ulaşır. Diğer bir deyişle çeviri kültürel bir temsil aracı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir topluma özgü kültürel değerleri içinde barındıran edebiyat alanındaki eserler çeviri yoluyla farklı bir dilde yeniden var olur ve üretildiği kültürü orada temsil eder. Her eserin çeviri süreci kendine özgüdür ve söz konusu süreçte farklı aktörler farklı yönlendirici roller üstlenebilir. Bu süreç edebiyat çevirisi için düşünüldüğünde yönlendiren kimi zaman yazarın kendisi kimi zaman da eserin çevirmeni olabilmektedir. Öte yandan gerek kaynak metnin ait olduğu gerekse erek metin olarak içinde yer alacağı sosyal ve kültürel ortam da süreci yönlendiren unsurlar arasındadır. Bu çalışmanın amacı Türk kültürünün edebiyat çevirisi yoluyla farklı bir kültürde temsil eden yurtdışında çeviri eserleri en çok tanınan Türk yazarları olmaları açısından Yaşar Kemal Elif Şafak ve Orhan Pamuk'un eserlerinin üretim ve çeviri süreçlerini çeviriyi kültürel kimlik alımlama sosyal güç unsurları ve ideoloji gibi metin dışı unsurlar çerçevesinde ele alan yaklaşımlar doğrultusunda değerlendirmektir. Çalışmanın ilk bölümünde edebiyat çevirisinin bir kültürü temsil etme rolü irdelenecek ve çalışma kapsamında belirlenen yazarların kaynak kültür edebiyat dizgesindeki konumları ele alınacaktır. Daha sonra sözü edilen yazarların ve eserlerinin farklı kültürlerde tanınırlığının altında yatan olası nedenler çeviri süreçleri bağlamında ele alınarak bu süreçleri kuşatan farklı aktörler ve normlar incelenecektir. Sonuç olarak çevirinin bir kültürü temsil etme rolü sosyal ve kültürel bağlamda irdelenecektir