İntifa Hakkının Haczi ve Paraya Çevrilmesinin (İİK 121) Uygulamada Yarattığı Sorunlar

Abstract

İntifa hakkı “konusu olan şey üzerinde sahibine tam bir yararlanma hakkı veren sahibinin kişiliğine bağlı bir irtifak hakkı”dır (TMK 794). İntifa hakkının konusu taşınır taşınmaz alacak hakları hatta bir malvarlığının tamamı da olabilir. İntifa hakkı sahibinin kişiliğine bağlıdır ondan ayrılmaz başkasına devri mümkün değildir. İntifa hakkı konusu şeyin intifa süresi içinde doğan doğal ve medeni ürünleri (semereleri) intifa hakkı sahibine aittir (TMK 804 805). İntifa hakkı sahibi intifa hakkını başkasına devredemeyeceği gibi intifa hakkının haczi de kural olarak mümkün değildir. İntifa hakkı sahibine tasarruf yetkisi hariç mülkiyet hakkının tanıdığı (TMK 683) bütün yetkileri tanır. Yine belirtelim ki intifa hakkının sağladığı ürünler intifa hakkı sahibine ait olduğundan intifa hakkı sahibi bunları başkasına devir edebilir ve bunlar alacaklılar tarafından haczedilebilirler. İntifa hakkı sahibinin intifa hakkı ve konusu üzerinde tasarruf yetkisi olmamakla birlikte TMK 806. m.sine göre “durum ve koşullardan hak sahibince şahsen kullanılması gerektiği anlaşılmıyorsa intifa hakkının kullanılması başkasına devir edilebilir.” İntifa hakkı haczinin konusu, intifa olunan şeyin gelirleri (hasılatı) kâr payı (temettü) ürünleri ve vadesi gelmiş kiralarıdır. Yani, intifa hakkı haczedilince haczin konusu, o şeyin kuru mülkiyeti değildir. Diğer bir deyişle bir mal üzerindeki intifa hakkı haciz edildiğinde sadece bu hakkın sahibine sağladığı kullanma faydalanma imkanları haciz edilmiş demektir. Yoksa intifa hakkının haczi ile üzerinde intifa hakkının kurulduğu mal haczedilmiş olmaz. İİK m.121’de ‘intifa hakkının satışı’ndan söz ediliyorsa da kast edilen “başkasına devri mümkün olan intifa hakkının bizzat sağladığı semereler” dir veya bu “semerlere ilişkin 3. kişilere karşı sahip olduğu İİK 89. m.de zikredilmiş olan alacak talep hakları”dır.