Çağdaş baskı resim uygulamalarında ekslibris / Ex libris in contemporary printmaking applications

Abstract

Gerçek bir entellektüelin en değer verdiği taşınabilir mülkiyeti kitaplarıdır. Kitapta genel bir uygulama olarak, ilk sayfaya ya da kapak içine kitabın sahibinin adı ve tarih yazılmaktadır. Eski kitaplara bakıldığında iç kapakta sahibinin adını taşıyan küçük boyutlu grafik çalışmaların olduğu görülmektedir. Farklı konularda resim ve sembollerin, kaligrafik oyunların yer aldığı bu resimler, özgün birer sanat eserleridir. Sayılı olarak çoğaltılan bu baskılar "kitabın tapusu" olarak nitelendirilen ekslibrislerdir (Kahramankaptan, 1997). Bu uygulamanın sebebi ise sahip olunan kitabı korumak, sahip çıkmak, 'benim kitabım' ifadesini, kitabı eline alan kişiye iletmektir. Bu ifadeyi iletirken, kitabın sahibiyle kitabı bulan kişi arasında kitap üzerinden bir iletişim kurulmuş olmaktadır. İlk amaç kitabı korumak olsada, hangi kültürde olursa olsun toplumsal olarak kitabın üzerine isim yazmak okuyucuyla kitap arasında bir iletişim kurarken, kitap sahibi ve toplum arasında da bir köprü olmaktadır. Bu köprüyü sağlayan ekslibris ise iki ayrı işleve sahiptir. İlk işlevi, kitabın aidiyetini, mülkiyetini simgelemektir. Bir tüketim ve ihtiyaç malzemesi olarak kitabın ait olduğu kamu alanını belirtmek ve güvenlik önlemi olarak hizmet etmektir. Diğer işlevi ise içinde olduğu kitabın ait olduğu kişinin kimliğine, karakterine ve iletişim kurduğu kişilere kendisine dair iletmek istediği mesaja hizmet etmektedir. Books are the most precious movable assets upheld by a true intellectual. As part of the general practice, it is the first or the cover page where the book owner's name and the date are written. As per the practice seen in the old books, the owner's name appears in small graphics in the inner cover of the book. These images embodying pictures and symbols of various themes and calligraphies are indeed authentic pieces of art. These prints copied only for a limited number are the ex librises, which are defined as "the title deed of the book" (Kahramankaptan, 1997). The aim of this practice is to protect, to completely own the book, and to relay to the reader the phrase that 'this book belongs to me'. Through this message via the book, a form of communication is established between the owner and the finder of the book. Although writing name on the book in any socio-cultural context, initially aims at protecting book, this not only achieves the communication between the reader and the book, but also builds a bridge between the owner and the society. Ex libris, which ensures this bridge, presents two distinct functions. The first one is to symbolize the ownership, which indicates to whom the book belongs to. This is to ensure that the public domain to which the book -as the requirement and consumption item- belongs to is indicated and to ensure that protection measure is served to. The other function ex libris has is to serve to the content of the message - such as the owner's identity, characteristics to be disclosed - which will be communicated to the others to hold the book.