Üniversite Öğrencilerinin Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentilerinin Kariyer Arzusu ve Kariyer Denetim Odağı açısından İncelenmesi
| dc.contributor.author | Diğdem Siyez | |
| dc.contributor.author | ÖZGE AKKOÇ | |
| dc.contributor.author | Başak Kılınç | |
| dc.contributor.author | Bahar Mete Otlu | |
| dc.contributor.author | Akkoç, Özge | |
| dc.contributor.author | Siyez, Diğdem | |
| dc.contributor.author | Otlu, Bahar Mete | |
| dc.contributor.author | Kılınç, Başak | |
| dc.date.accessioned | 2025-10-22T16:05:09Z | |
| dc.date.issued | 2023 | |
| dc.description.abstract | : Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin kariyer arzusu ve kariyer denetim odağının kariyer kararı yetkinlik beklentilerini yordama gücünün incelenmesidir. Araştırmaya bir devlet üniversitesinde lisans eğitimine devam eden 472 öğrenci (282 kız 190 erkek) katılmıştır. Veriler Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi Ölçeği-Kısa Formu Kariyer Arzusu Ölçeği Kariyer Denetim Odağı Ölçeği ve araştırmacılar tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ile çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Verilerin analizinde aşamalı regresyon analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçları doğrultusunda kariyer kararı yetkinlik beklentisini ilk sırada yordayan değişkenin “kariyer arzusu” olduğu bunu sırasıyla Kariyer Denetim Odağı Ölçeği’nin alt boyutlarından olan “iç denetim odağı” ve “çaresizlik” değişkenlerinin takip ettiği belirlenmiştir. Kariyer Denetim Odağı Ölçeği’nin diğer alt boyutları olan ve kariyere ilişkin çıktıların şans faktörüne ve önemli diğer kişilere atfedildiği “şans” ve “güçlü diğerleri” değişkenlerinin ise anlamlı yordayıcılar olmadığı görülmüştür. Çalışmanın bulguları kariyer arzusu yüksek kariyerine ilişkin iç denetim odağına sahip ve çaresizlik düzeyi düşük olan üniversite öğrencilerinin bir kariyer kararı verme konusunda kendilerini daha yetkin hissettiklerini göstermiştir. Elde edilen bu bulgular literatür ışığında tartışılmış ve gelecekte yapılacak araştırmalar için öneriler sunulmuştur. | |
| dc.identifier.citation | Akıman H. (2018). Kariyerde Planlanmış Rastlantı Envanteri'nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması [Yüksek lisans tezi Dokuz Eylül Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/Arıkan R. (2005). Araştırma teknikleri ve rapor hazırlama. Asil Yayınları.Arnett J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist 55(5) 469-480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469Balcı A. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma. Pegem Akademi.Bandura A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review 84(2) 191-215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191Baş T. (2005). Anket nasıl hazırlanır? Nasıl seçilir? Nasıl uygulanır? Seçkin Yayınları.Betz N. E. (2000). Self-efficacy theory as a basis for career assessment. Journal of Career Assessment 8(3)205-222. https://doi.org/10.1177/106907270000800301Betz N. E. Klein K. L. & Taylor K. M. (1996). Evaluation of a short-form of career decision making self-efficacy scale. Journal of Career Assessment 4(1) 47-57. https://doi.org/10.1177/106907279600400103Blaxter L. Hugles C. & Tight M. (2003). How to research. Open University Press.Blustein D. L. (1989). The role of goal instability and career self-efficacy in the career exploration process. Journal of Vocational Behavior 35(2) 194-203. https://doi.org/10.1016/0001-8791(89)90040-7Bowerman B. L. & O’Connell R. T. (1990). Linear statistical models: An applied approach (2nd ed.). Duxbury.Burns G. N. Jasinski D. Dunn S. & Fletcher D. (2013). Academic support services and career decision making self efficacy in student athletes. The Career Development Quarterly 61(2) 161-167. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2013.00044.xBüyüköztürk Ş. Kılıç Çakmak E. Akgün Ö. E. Karadeniz Ş. & Demirel F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.Cardador M.T. Dane E. & Pratt M.G. Linking calling orientations to organizational attachment via organizational instrumentality. Journal of Vocational Behavior 79(2) 367–378. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2011.03.009Cihan A. (2019). Bir danışmanlık ön-görüşme formunun genişletilmesi ve üniversite öğrencilerinin psiko-sosyal sorunlarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi Boğaziçi Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/Crites J. O. (1976). A comprehensive model of career development in early adulthood. Journal of Vocational Behavior 9(1) 105-118. https://doi.org/10.1016/0001-8791(76)90012-9Dik B. J. Sargent A. M. & Steger M. F. (2008). Assessing goals and motivation in career decision-making and planning. Journal of Career Assessment 16(3) 360-369 https://doi.org/10.1177/0894845308317934Dik B. J. Sargent A. M. & Steger M. F. (2008). Career development strivings: Assessing goals and motivation in career decision-making and planning. Journal of Career Development 35(1) 23–41. http://dx.doi.org/10.1177/0894845308317934.Dobrow S.R. & Tosti-Kharas J. (2011). Calling: The development of a scale measure. Personnel Psychology 64(4) 1001–1049. http://dx.doi.org/10.1111/j.1744-6570. 2011.01234.x.Domene J.F. (2012). Calling and career outcome expectations: The mediating role of self-efficacy. Journal of Career Assessment 20(3) 281–292. http://dx.doi.org/10.1177/1069072711434413.Duffy R. D. Allan B. A. & Bott E. M. (2012). Calling and life satisfaction among undergraduatestudents: Investigating mediators and moderators. Journal of Happiness Studies 13(3) 69-479. https://doi.org/10.1007/s10902-011-9274-6Duffy R. D. Allan B. A. & Dik B. J. (2011). The presence of a calling and academic satisfaction: Examining potential mediators. Journal of Vocational Behavior 79(1) 74-80. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2010.11.001Duffy R.D. & Sedlacek W.E. (2007) The presence of and search for a calling: Connections to career development.Journal of Vocational Behavior 70(3) 590–601. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2007.03.007Field A. (2013). Discovering statistics using SPSS (4th ed.). Sage.Gizir C. A. (2005). Orta Doğu Teknik Üniversitesi son sınıf öğrencilerinin problemleri üzerine bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1(2) 196-213.Guan Y. Wang Z. Dong Z. Liu Y. Yue Y. Liu H. Zhang Y. Zhou W & Liu H. (2013). Career locus of control and career success among Chinese employees: A multidimensionalapproach. Journal of Career Assessment 21(2) 295-310. https://doi.org/10.1177/1069072712471324Guay F. Senécal C. Gauthier L. & Fernet C. (2003). Predicting career indecision: A self-determination theory perspective. Journal of Counseling Psychology 50(2) 1-26. https://doi.org/10.1037/0022-0167.50.2.165 Gushue G. V. (2006). The relationship of ethnic identity career decision-making selfefficacy and outcome expectations among Latino/a high school students. Journal of Vocational Behavior 68(1) 85-95. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2005.03.002 Hackett G. & Betz N. E. (1981). A self-efficacy approach to the career development of women. Journal of Vocational Behavior 18(3) 326-339. https://doi.org/10.1016/0001-8791(81)90019-1Haslam S. A. & McGarty C. (2014). Research methods and statistics in psychology. Sage.Heppner P. P. Wampold B. E. & Kivlinghan D. M. (2013) Psikolojik danışmada araştırma yöntemleri (Çev. D. M. Siyez). Mentis Yayıncılık.Hirschi A. & Herrmann A. (2013). Calling and career preparation: Investigating developmental patterns and temporal precedence. Journal of Vocational Behavior 83(1) 51–60. http://dx.doi.org/10.1016/j.jvb.2013.02.008.Hofstede G. (2001). Culture's consequences: Comparing values behaviors institutions and organizations across nations. Sage.Işık E. (2010). Sosyal bilişsel kariyer teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisi [Doktora tezi Çukurova Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/Lease S. H. (2004). Effect of locus control work knowledge and mentoring on career decision- making difficulties: Testing the role of race and academic institution. Journal of Career Assessment 12(3) 239-254. https://doi.org/10.1177/1069072703261537Lent R. W. Brown S. D. & Hackett G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest choice and performance. Journal of Vocational Behavior 45(1) 79-122. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1027Lent R. W. Hackett G. & Brown S. D. (1999). A social cognitive view of school to work transition. The Career Development Quarterly 47(4) 297-311. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.1999.tb00739.xLopez F. G. & Ann-Yi S. (2006). Predictors of career indecision in three racial/ethnic groups of college women. Journal of Career Development 33(1) 29-46. https://doi.org/10.1177/0894845306287341Luzzo D. A. & Ward B. E. (1995). The relative contributions of self-efficacy and locus of control to the prediction of vocational congruence. Journal of Career Development 21(4) 307-317. https://doi.org/10.1177/089484539502100404Mau W. C. (2000). Cultural differences in career decision-making styles and self-efficacy. Journal of Vocational Behavior 57(3) 365-378. https://doi.org/10.1006/jvbe.1999.1745Millar R. & Shevlin M. (2007). The development and factor structure of a career locus of control scale for use with school pupils. Journal of Career Development 33(3) 224-249. https://doi.org/10.1006/jvbe.1999.1745Mutlu T. (2011). Lise öğrencilerinde kariyer kararı verme güçlükleri [Yüksek lisans tezi Hacettepe Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/Özyürek R. (2011). Sosyal bilişsel yaklaşımlar. B. Yeşilyaprak (Ed.) Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığı: Kuramdan uygulamaya içinde (ss. 220- 268). Pegem Akademi.Patton W. & Creed P. A. (2001). Developmental issues in career maturity and career decision status. The Career Development Quarterly 49(4) 336-351.https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2001.tb00961.x Paulhus D. L. & Vazire S. (2009). The self-report method. R. W. Robins. R. C. Fraley & R. F. Krueger (Ed.) Handbook of research methods in personality psychology içinde (ss. 224-239). Guilford Press.Praskova A. Creed P. A. & Hood M. (2015). The development and initial validation of a career calling scale for emerging adults. Journal of Career Assessment 23(1) 91-106. http://doi.org/10.1177/1069072714523089Rodriguez M. & Blocher D. (1988). A comparison of two approaches to enhancing career maturity in Puerto Rican college women. Journal of Counseling Psychology 35(3) 275-280. https://doi.org/10.1037/0022-0167.35.3.275Rotter J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs: General and Applied 80(1) 1-28. https://doi.org/10.1037/h0092976Rotter J. B. (1990). Internal versus external control of reinforcement: A case history of a variable. American Psychologist 45(4) 489-493. https://doi.org/10.1037/0003-066X.45.4.489Salman N. & Kan A. (2021). Predicting career decision-making difficulties: The role of barriers self-efficacy and decision status. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal 11(60) 49-66.Sarı S. V. & Şahin M. (2013). Lise son sınıf öğrencilerinin mesleğe karar verme öz-yeterliliklerini yordamada umut ve kontrol odağının rolü. Kastamonu Eğitim Dergisi 21(1) 97-110.Seymenler S. Küçü E. & Siyez D. M. (2015 Ekim 07-09). Beliren yetişkinler için kariyer arzusu ölçeğinin Türkçe uyarlaması geçerlik ve güvenirlik çalışmaları [Sözlü bildiri]. 13. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi Mersin.Seymenler S. & Siyez D. M. (2016). Lise öğrencilerinde kariyer denetim odağını yordayıcı değişkenler olarak toplumsal cinsiyet ve ebeveyne bağlanma. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi 5(4) 286-300.Shin Y. J. & Lee J. Y. (2018). Predictors of career decision self-efficacy: Sex socioeconomic status (SES) classism modern sexism and locus of control. Journal of CareerAssessment 26(2) 322-337. https://doi.org/10.1177/1069072717692981Siyez D. M. (2015). Validity and reliability of Turkish version of career locus of control scale. Journal of Career Development 42(4) 281- 293. https://doi.org/10.1177/0894845314557814Şeker G. Y. (2013). Lise öğrencilerinde meslek kararı verme yetkinliği ve kariyer denetim odağının incelenmesi [Doktora tezi Ankara Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/Tabachnick B. G. & Fidell L. S. (2012). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.Taylor K. M. & Betz N. E. (1983). Application of self-efficacy theory to the understanding and treatment of career indecision. Journal of Vocational Behavior 22 (1) 63–81. https://doi.org/10.1016/0001-8791(83)90006-4Taylor K. M. & Popma J. (1990). An examination of the relationships among career decision-making self-efficacy career salience locus of control and vocational indecision. Journal of Vocational Behavior 37(1) 17-31. https://doi.org/10.1016/0001-8791(90)90004-LÜltanır E. (1998). Üniversite öğrencileri için geliştirilen problem tarama envanterinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi 2(10) 32-23.Woitowicz L. A. & Domene J. F. (2013). Relationships between calling and academic motivation in post-secondary students. Canadian Journal of Counselling and Psychotherapy 47(4) 460-479.Woodbury C. A. J. (1999). The relationship of anxiety locus of control and hope to career indecision of African American college students. [Doktora tezi Howard Üniversitesi]. https://www.proquest.com/docview/304349722?pqorigsite=gscholar&fromopenview=trueWrzesniewski A. (2012). Callings. K. S. Cameron & G. M. Spreitzer (Eds.) The Oxford handbook of positive organizational scholarship içinde (ss. 45–55). Oxford University Press.Yerin Güneri O. & Çapa Aydın Y. (2010 Ekim 21-22). ODTÜ öğrencilerinin psikolojik danışma ve rehberlik ihtiyaçları analizi çalışması [Sözlü Bildiri]. V. Üniversiteler Psikolojik Danışma ve Rehberlik Sempozyumu Mersin.Yeşilyaprak B. (2016). Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığına giriş. B. Yeşilyaprak (Ed). Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığı: Kuramdan uygulamaya içinde (ss. 2-39). Pegem Akademi.Zhang C.Y. Wei J. & Zhang J.F. (2012). Calling and mission: The definition and developmentof psychology in Chinese and Western cultures. J. East China Norm. Univ. 30 72–77.Zhou W. Guan Y. Xin L. Mak M. C. K. & Deng Y. (2016). Career success criteria and locus of control as indicators of adaptive readiness in the career adaptation model. Journal of Vocational Behavior 94 124-130. http://dx.doi.org/10.1016/j.jvb.2016.02.015 | |
| dc.identifier.doi | 10.17240/aibuefd.2023..-1134045 | |
| dc.identifier.issn | 1303-0493 | |
| dc.identifier.issn | 2148-4929 | |
| dc.identifier.uri | https://gcris.yasar.edu.tr/handle/123456789/10517 | |
| dc.identifier.uri | https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/1198285 | |
| dc.language.iso | Türkçe | |
| dc.relation.ispartof | Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.source | Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi | |
| dc.subject | Eğitim- Eğitim Araştırmaları-İşletme | |
| dc.subject | İşletme | |
| dc.subject | Eğitim, Eğitim Araştırmaları | |
| dc.title | Üniversite Öğrencilerinin Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentilerinin Kariyer Arzusu ve Kariyer Denetim Odağı açısından İncelenmesi | |
| dc.type | Article | |
| dc.type | Article | |
| dspace.entity.type | Publication | |
| gdc.author.id | 0000-0002-4489-5497 | |
| gdc.author.id | 0000-0002-8425-0968 | |
| gdc.author.id | 0000-0003-0870-9383 | |
| gdc.author.id | 0000-0003-4724-3387 | |
| gdc.bip.impulseclass | C5 | |
| gdc.bip.influenceclass | C5 | |
| gdc.bip.popularityclass | C5 | |
| gdc.coar.type | text::journal::journal article | |
| gdc.collaboration.industrial | false | |
| gdc.description.department | ||
| gdc.description.departmenttemp | [Akkoç, Özge] Yaşar Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, İzmir, Türkiye; [Otlu, Bahar Mete; Siyez, Diğdem; Kılınç, Başak] Dokuz Eylül Üniversitesi, Rehberlik Ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü, İzmir, Türkiye | |
| gdc.description.endpage | 1070 | |
| gdc.description.issue | 3 | |
| gdc.description.publicationcategory | Makale - Uluslararası Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı | |
| gdc.description.startpage | 1053 | |
| gdc.description.volume | 23 | |
| gdc.identifier.openalex | W4383560080 | |
| gdc.identifier.trdizinid | 1198285 | |
| gdc.index.type | TR-Dizin | |
| gdc.oaire.accesstype | GOLD | |
| gdc.oaire.diamondjournal | false | |
| gdc.oaire.impulse | 2.0 | |
| gdc.oaire.influence | 2.4512279E-9 | |
| gdc.oaire.isgreen | false | |
| gdc.oaire.popularity | 3.3748204E-9 | |
| gdc.oaire.publicfunded | false | |
| gdc.openalex.collaboration | National | |
| gdc.openalex.fwci | 0.5272 | |
| gdc.openalex.normalizedpercentile | 0.71 | |
| gdc.opencitations.count | 0 | |
| gdc.plumx.mendeley | 1 | |
| oaire.citation.endPage | 1070 | |
| oaire.citation.startPage | 1053 | |
| publicationissue.issueNumber | 3 | |
| publicationvolume.volumeNumber | 23 | |
| relation.isOrgUnitOfPublication | ac5ddece-c76d-476d-ab30-e4d3029dee37 | |
| relation.isOrgUnitOfPublication.latestForDiscovery | ac5ddece-c76d-476d-ab30-e4d3029dee37 |