İmar planları aracılığı ile mülkiyet hakkının sınırlandırılması / Restriction of property right by means of construction plans

Abstract

Anayasal bir hak olan mülkiyet hakkı, taşınmaz mülkiyeti bağlamında değerlendirildiğinde, imar planlarından doğrudan etkilenen bir temel haktır. Mülkiyet hakkının kanunlar ile sınırlanması dahi belirli kurallara bağlıyken kanuni bir yetkiye dayanarak imar düzenlemesi yapan idare mülkiyet hakkını keyfi olarak kısıtlayamaz. Mülkiyet hakkını tamamen kısıtlayan bir olgu olan hukuki el atma bile hukukumuzda çok yakın bir tarihte hukuki düzenlemeye kavuşmuşken imar planlarının yapımı ve uygulanmasında mülkiyet hakkını da dikkate alan bir bakış açısı geliştirmek gerekliliğinin önemi ortadadır. İmar planlarında elbette öncelik kamu yararı ve şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarıdır. Ancak planların kamusal niteliği göz önüne alınarak mülkiyet hakkına verilen zararları tamamen göz ardı eden bir anlayış da doğru olmayacaktır. Çalışmamızın ilk bölümünde mülkiyet hakkı, sınırlandırılması, şehir planlama, imar hukuku, imar planları ve bunların birbirleri ile olan ilişkisi incelenmiştir. İkinci bölümde ise imar planları aracılığı ile mülkiyet hakkının sınırlandırılması hususu ele alınarak hukuki el atma ve bunun dışında da meydana gelebilecek sınırlandırmalar bazen uygulamadan örnekler ve mahkeme kararları ile kategorize edilmeye ve imar planlarına mülkiyet hakkının sınırlandırılması bakımından da bir yaklaşım getirilmeye çalışılmıştır. As a constitutional right, the property right is a main right that is directly effected by construction plans when evaluated as an immovable estate property. While it is bound to some specific rules to restrict the right of property even by law, the administrations which make construction arrangements by law cannot restrict the right of property arbitrarily. It is clearly significant to improve a point of view that cares for the property right while arranging and implementing the construction plans. The priviliges should be ofcourse public benefits and city planning principles for the construction plans. However it cannot be absolutely right to have a conception that ignores the right of property. At the first and second parts of my study I tried to analyse the property right, the restriction of it, construction planning, zoning law, city planning and also the relationship between all of them. At the third part I tried to discuss the restriction of property right via construction plans and categorize the restrictions of the property right by giving examples like retaining by law or other enforcements and court decisions. As a result I tried to form an approach to construction plans in terms of restriction of property right.