Dijital girişimciliği sürdürülebilir kılmak: Dikkat temelli bir yaklaşım

Abstract

Yeni dijital çağda sürdürülebilirlik ve yenilikçiliğin entegrasyonu, yeni girişimler ve işletmeleri için hem bir odak noktası hem de gerçekleştirmesi zor bir hedef olarak ortaya çıkmıştır. Bu tez, girişimcilik bağlamında dijital hedefler ve sürdürülebilirlik kaygıları arasındaki etkileşimi incelemektedir. Dikkat temelli yaklaşımı temel kuramsal arka plan olarak kullanan bu çalışma, girişimcilerin dikkatlerini dijital olarak gelişme ve yenilikler sunma ile toplumsal katkı sağlama arasında nasıl dengelediklerini ve bu dikkat odağını hangi öznel koşulların belirlediğini sorgulayan bir araştırma modeli sunmaktadır. Nitel ve nicel yöntemleri birleştiren karma-yöntem yaklaşımıyla Türkiye ve Pakistan'dan 15 girişimciyle mülakatlar gerçekleştirilmiş ve iki ülkedeki 146 yeni girişim firmasından anket verileri toplanmıştır. Nitel içerik analizi ve nicel yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre kurumsal baskılara, paydaş memnuniyetine ve dijital yetenek gelişimine gösterilen ilginin, girişimcilerin iş modellerini ve sürdürülebilir dijital sonuçlara ulaşma olasılığını önemli ölçüde etkilediği bulunmuştur. Sürdürülebilirliğin ne şekilde çerçevelendiği ve özerk ve esnek bir çalışma ortamının oluşturulması, düzenleyici faktörler olarak bu ilişkileri daha da güçlendirmektedir. Çalışma, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki araştırmacılara, girişimcilere, politika yapıcılara eyleme geçirilebilir bilgiler sunarak sürdürülebilir dijital girişimcilik konusunda kuram ve uygulama arasındaki boşluğun kapatılmasına katkıda bulunmaktadır.

Integration of sustainability and innovation in the realm of the new digital era has emerged as a focal point yet a challenging goal for today's startups and businesses. This thesis explores the interaction between digital aspirations and sustainability concerns in the entrepreneurship context, in which there is still limited understanding. Utilizing the attention-based view (ABV) of firms as a core theoretical lens, this study suggests a research model that explores how entrepreneurs allocate their attention between improving and innovating digitally and providing social contribution, and what specific conditions determine this focus of attention. Following a mixed-method approach combining qualitative and quantitative techniques, interviews were conducted with 15 entrepreneurs from Turkey and Pakistan, and survey data was collected from 146 startup firms in the two countries. Based on the results of qualitative content analysis and structural equation modelling, it was found that attention to institutional pressures, stakeholder satisfaction, and digital capability development significantly influence entrepreneurs' business models and the likelihood of attaining sustainable digital outcomes. Sustainability framing and an autonomous work structure further strengthen these relationships as moderating factors. The study contributes to bridging the gap between theory and practice in sustainable digitalization by offering actionable insights to researchers, entrepreneurs, and policymakers, especially in developing countries.