“OSTRACISM” ANTİK ATİNA‟DA HALKIN DEMOKRASİYİ TİRANLARDAN KORUMA YÖNTEMİ

Abstract

Demokrasinin doğduğu antik Atina‟da Kleisthenes döneminde MÖ 487-416 arasında demokrasi rejiminin korunması için ostracism adı verilen bir tür sürgün sistemi uygulanmaya başlanmıştı. Bu uygulama tiranların keyfi ve baskıcı rejimlerine tepki gösteren Atinalıların demokratik yönetime sahip çıkma refleksiydi aslında. Atinalılar tirana dönüşmesinden ve güç kullanarak zorla demokrasiyi ortadan kaldırmasından endişe duyduğu yöneticilerin isimlerini ostrakon adı verilen oy pusulası işlevi gören çanak çömlek parçalarına yazıyorlardı. Bu şekilde gerçekleştirilen oylamanın sonucunda en çok ismi yazılan kişi on yıl süreliğine Atina dışına sürgüne gönderiyordu. Sürgüne yollanan kişinin statüsü değişmiyordu. Mal varlığına da el konmuyordu. Ostracism ile Atina dışına gönderilen kişi on yıllık sürgünün ardından Atina'ya geri dönüyor önceki unvan ve avantajlarıyla yaşamına devam ediyordu. Ostracism ilk uygulanmaya başlandığında demokrasinin sigortası sistemin garantisi gibi görülse de sonradan gerçek amacından uzaklaşmıştır. Gücünü arttırmak isteyen bazı Atinalı yöneticilerin rakiplerini zayıflatmak ya da ortadan kaldırmak için halkın görüşlerini etkileyerek ostracismi adeta bir silah gibi kullandığı da görülmüştür. Atinalı yöneticilerden Hemistokles Kimon ve Alkibiades gibi isimler Atina‟nın ostracism uygulamasıyla sürgüne gönderilmiş ünlü yöneticilerindendir. İlk olarak Hipparchus‟un 10 yıllığına Atina dışına sürgün edilmesiyle başlayan ostracism son olarak MÖ 417 yılında Hyperbolos için uygulanmış ve sonra bu uygulama tarihe karışmıştır.