Kültür nesneleri üzerinden kentlerin markalaşması ve İzmir uygulaması / City branding through cultural objects and application of İzmir

Abstract

Kentlerin kültürlerini oluşturan yaşam biçimleri, mimari, gastronomi, sosyal yaşam gibi özellikler, aynı zamanda kentin kültürel yapısını da oluşturmaktadır. Bu yapıyı oluşturan kültürler de, bir kenti farklılaştıran en önemli unsurdur. Ancak küreselleşme sürecinde kentlerin giderek tek bir yapıya sahip olmaya ve özlerini kaybetmeye başlaması, o kenti farklılaştıran kültürlerin de giderek kaybolduğunu göstermiş, zaman içerisinde fark yaratmak amacıyla, "marka kent" terimi hayatımıza girmiştir. Son yıllarda kentleri bir marka haline getirmek amacıyla, gerek turizm, gerek ticari faaliyetler için tercih edilme isteği ile hazırlanan imaj çalışmaları, sportif faaliyetlerden mutfak kültürüne, yaşam tarzından mimariye kadar geniş bir çerçevede yapılmaktadır. Bu çalışmada; 8500 yıllık tarihi ile kültür turizmi açısından büyük önem teşkil eden İzmir'in sahip olduğu, ayrıştıran özelliklerinin kültür ürünleri tasarımı ile anlatılması amaçlanmıştır. Yapılan araştırmalarda "anı" ve "imaj" çerçevesinde bakıldığında ortaya çıkan ürünlerin, tek tip, kent özelliklerini yansıtmadığı ve özgün olmadığı olduğu görülmüş, özellikle tasarım anlamında zayıf örneklere rastlanmıştır. İzmir'e gelen ziyaretçilerin kendi şehirlerine götürebilecekleri, zengin tasarım anlayışı ile hazırlanmış ürünler, kent imajına ve estetik anlayışına dair bir fikir vermektedir. İzmir'in kültürel özelliklerinden ve tarihinden yola çıkılarak hazırlanan bu çalışma, zengin kültürün işlenmesi ve marka olabilmesi için izlenmesi gereken yöntemleri ve işlenebilecek öğeleri kapsamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, kentin tarihi ve kenti oluşturan özellikler incelenmiş, kentleşmenin hızlanmasındaki etken olarak I. ve II. Sanayi Devrimi'nin yol açtığı gelişmeler ve üretim teknikleri anlatılmıştır. III. ve IV. Sanayi Devrimi olarak adlandırılan dönemlerin yapısı ve bu gelişmelerle popüler kültür ve tüketim toplumu ilişkilendirilerek, kent kültürlerinin ve davranışların kentli olma yapısına etkilerine değinilmiştir. Bu davranışlardan yola çıkarak, bir kent olarak İzmir'in tarihi ve kozmopolit yapısı incelenerek kültür derinliği araştırılmış, Türkiye'de farklı bir öneme sahip olmasına ithafen "İzmirli Olma" kavramına değinilmiş, ayrıcalıklı olan özelliklerin marka olmak için gerekli alt yapıya sahip olduğu belirtilmiştir. İkinci bölümde, markanın ve markalaşmanın, imaja etkisi araştırılmış, çeşitli örnek ve tasarımlar üzerinden markalar ve marka kentler anlatılmıştır. Marka olan kentlerin alanları ve yöntemleri incelenmiş, buradan yönelimle İzmir'in kültür ürünleri üzeriden "Tasarım Kenti" girişimlerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde kültür tanımı ve hediye kavramı incelenerek, Türk kültüründe hediyenin önemi ve kültür ürünleri arasındaki bağ ile marka kentlerin ürünleri incelenmiştir. Bu incelemelere bağlı olarak İzmir'in şu anki tasarım anlayışı değerlendirilerek, estetik anlamda yapılması gereken çalışmalar, uygulaması ile örneklendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Marka Kent, İzmir, Kültür Ürünleri, Hediyelik Eşya Life styles, architecture, gastronomy and social life which forms the cultures of the cities, also forms the cultural structure of a city, which clearly differentiates a city from the others. But, with the globalization process, losing their essence and becoming monotype signifies that losing the features which make it different. This stuation, in order to make a difference among, the term "brand city" has come into life. In order to make cities "a brand", the image which is prepared to be preferred by either tourism or commercial activities, done as part of sporting activites, culinary culture, life style and architecture. In this study, it's aimed to be told that the enhancer features of İzmir via cultural artifacts design. It's seen in research conducted that, when examined as part of "memory" and "image", artifacts are sold which are not unique and not reflecting the properties. Artifacts, which are designed high-valued, would give an ideas about the city, to whom came to İzmir. This study, which's prepared based on İzmir's cultural properties and history, contains the ways of branding a city and the importance of graphic design on city branding. In the first chapter, history and properties of a city, the effects and production techniques of I. and II. Industrial Revolution to urbanisation, the structure of III. and IV. Industrial Revolution, related to popular culture and consumer society, effects of being a citizen were told. Based on this attitudes, history of İzmir and the cosmopolitan structure were investigated, and mentioned "Being İzmirian." With this investigation, privileged specialities are emphasized to be a brand city. In the second chapter, The effect of branding to the image is investigated and supported with the examples. Fields and managements of the cities which are branded investigated and from this point of view, it's mentioned of İzmir's being "City of Design" over cultural artifacts. In the third chapter, being the definition of culture and the concept of gift, importance of gift giving in Turkey and the connection between cultural artifacts and city branding, excamining the cultural artifact excamples of brand cities. Based on these studies, considering the preception of design, the studies in the field of graphic design esthetically and exemplified by the application. Keywords: City Branding, İzmir, Cultural Objects, Souvenir