Yüksek Lisans Tezleri

Permanent URI for this collectionhttps://gcris.yasar.edu.tr/handle/123456789/13678

Browse

Now showing 1 - 20 of 21

Approximate Formula for the Performance Measures of Bufferless Production Lines
(2014) Yamchı, Shohreh Roshanı; Yeralan, Sencer
Üretim hatlarında güvenilmez makineler ile ilgili literatürde çok çalışma yapilmiştir. Bu araştırma tampon stoksuz üretim hatlarında performansı ölçmek amaçlı yaklaşık formül için analitik bir yöntem sunuyor. Ortalama üretim oranını hat özelliklerin bir fonksiyonu olarak analiz etmek, bu performans ölçüsü sistem davranış göstergelerinin en önemli ve etkili ölçütlerinden birisi olduğu için önemlidir. Yaklaştırma formülü üretim hatlarının üretim oranları ile makine bozulma ve onarım olasılıkları arasındaki ilişkiyi bulmak için yararlıdır. Bu çalışmada, curve-fit yöntemi ile, üç, dört ve beş istasyonları için makine bozulma ve onarım olasılıkları kullanılarak, üretim oranını yaklaşık hesaplamak için kullanışlı formüller oluşturulmuştur. Yaklaşım formülü sunulmadan önce, üretim hatlarında, iki istasyonlu üretim hatları için Markov zinciri analizi, kararlı durum olasılık matrisi kullanılarak sunulmaktadır. Markov zincir yöntemi bu tür hatların tam bir analizini üretir. Bilgisayar ortamında MATLAB aracılığı ile doğrusal olmayan regresyon yöntemi kullanılmıştır. Yapılan sayısal analiz ve hata analizi, önerilen yaklaşım formülünün tampon stoksuz üretim hatlarının üretim oranını tahmin etmek için yararlı olduğunu göstermektedir.
Bekleme zamansız permütasyon akış tipi çizelgeleme problemi için sezgisel yöntemler
(2013) Büyükdağlı, Özge; Taşgetiren, Mehmet Fatih
Bu çalışmada, permütasyon akış tipi çizelgeleme probleminin, bekleme zamanlarına izin verilmeyen hali ele alınmıştır. Güçlü bir metasezgisel algoritma olan Genel Değişken Komşu Arama algoritması, dış döngüde ekle ve değiştir operasyonları, iç döngüde ise iteratif açgözlü algoritma ve iteratif bölgesel arama algoritması kullanılmıştır. Sunulan algoritmanın performansı, teknik yazında sunulan 4 farklı algoritmayla sonuçlarının karşılaştırılması ile ölçülmüştür. Karşılaştırma yapılan diğer algoritmalar şunlardır; (1) iteratif açgözlü, (2) değişken iteratif açgözlü, (3) hibrit ayrık farksal evrim algoritması, (4) farksal evrim ile değişken iteratif açgözlü algoritması. Bu algoritmaların performanslarını test etmek için http://soa.iti.es/rruiz sayfasında, Prof. Ruben Ruiz tarafından sunulan örnek problem yapısı kullanılmıştır. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda Genel Değişken Komşu Arama algoritmasının, mevcut bilinen en iyi 250 sonucun 85 tanesini iyileştirdiği gözlenmiştir.
Benzetimin üretim sistemlerinin Markov modellerinde doğrulama yöntemi olarak uygulanabilirliği
(2016) Durmuş, Deniz; Yeralan, Sencer
Üretim ve servis sistemlerinde kullanılan rassal modellerin analitik çözümleri genellikle benzetim çalışmalarıyla doğrulanmaktadır. Bu çalışma benzetimin ontolojik açıdan doğruluğunu sorgulamaktadır. Paradoksal görünümüne rağmen benzetimin neden ve hangi durumlarda başarılı olduğu ve hangi durumlarda da bir geçerleme yöntemi olarak yetersiz olduğu saptanmıştır.
Elektrikle çalışan sokak süpürücüleri için zaman pencereli ve ara duraklı ayrıt rotalama problemi
(2019) Yurtseven, Cansu; Gökçe, Mahmut Ali
Atık toplama belediye hizmetleri içinde yer alır. Atık toplama problemleri gerçek hayatın içinden ve etkileri yüksek olduğundan, son zamanlarda bu problemler daha fazla çalışılmaya başlanmıştır. Atık toplama hizmetlerinin, karşılığında gelir olmadığından, kamu fonları ile minimum maliyetle gerçekleştirilmesi önemlidir. Sokak süpürme işlemi, belediye hizmetleri arasında atık yönetimi açısından önemli bir yer tutar. Son zamanlarda, elektrikli sokak süpürücüler, enerji verimlilikleri ve çevre koruma nedenleriyle artan bir oranda tercih edilmeye başlanmıştır. Bu çalışmada, atık boşaltım operasyonu, araç şarj planlaması, öğle yemeği ve dinlenme molaları gibi gerçekçi operasyonel kısıtları göz önünde bulundurarak, şehirdeki önceden belirlenmiş bir dizi sokağa hizmet vermek için elektrikle çalışan sokak süpürücülerinin rotalarını belirleme sorunu ele alınmaktadır. Sokak süpürme hizmetini gerçekleştirmek için farklı kapasitelere ve batarya seviyelerine sahip elektrikle çalışan heterojen bir araç filosunu ele alarak, verilen zaman pencereleri içerisinde süpürülme ihtiyacı olan caddelerden atıkları toplamak için, süpürücülerinin optimal rotalarını belirlemek amacıyla, yeni bir matematiksel model önerilmektedir. Kullanılan araçların zaman periyodunun başlangıcında bir depodan çıkması ve gün sonunda tekrar depoya geri dönmesi planlanmaktadır. Enazlanan amaç fonksiyonu, hizmeti kısıtlara göre sağlarken, seyahat ve atık boşaltım işlemlerinde kullanılan enerji tüketimini en aza indirmektir. Matematiksel modelin performansını ölçmek için, gerçek hayat örnekleri ile bir vaka çalışması ve deney tasarımı yapılmış, deney sonuçları incelenmiştir.
En iyi yat kategorisinin analitik hiyerarşi yöntemiyle seçimi
(2014) Altay, Ahter; Öner, Adalet
Bu tezin amacı, turizm endüstrisinde hizmet veren bir acentenin sezon içinde müşterilerinin taleplerine uygun yat seçeneği sunabilmesi için portföyünde kullanacağı en iyi yat kategorisini belirlemektir. Yat kategorilerinin önceliklendirilmesi çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemiyle belirlenmiştir. Analitik hiyerarşi modeli klasik yapıda amaç, ana Kriterler, alt kriterler ve alternatifler olmak üzere dört seviyeli bir hiyerarşi halinde yapılandırılmıştır. Ekonomi, standart, lüks ve delüks olmak üzere toplam dört adet alternatif yat kategorisi belirlenmiştir. Değerlendirme yapabilmek için de çeşitli ana ve alt kriterler belirlenmiştir. Kriterlerin ve hiyerarşik yapılarının belirlenmesinde sektörde tecrübe sahibi operatörler ile müşterilerin görüşlerine başvurulmuştur.
Gerçek parametre optimizasyonu için toplu diferensiyel evrim algoritması ve çok buyutlu sırt çantası problemine uygulanması
(2016) Paldrak, Mert; Taşgetiren, Mehmet Fatih
Bu tez, kısıtlanmış tek amaçlı test fonksiyonları aracılığı ile son dönemlerdeki gerçek parametre optimizasyon metotlarını incelenmiştir. Bu deneyimden esinlenerek, bu tür yöntemlerin aynı zamanda en zor ayrık problemlerden birisi olarak bilinen çok boyutlu sırt çantası problemine uygulanabilirliğini de ortaya koymuştur. Bu çalışmanın ilk bölümünde, CEC 2006'da ortaya konulan kıyaslama problemleri çözülmek üzere ele alınmıştır. Bu kıyaslama problemleri doğrusal olmayan amaç fonksiyonlarına sahip, çok boyutlu ve kısıtlanmış gerçek parametreli optimizasyon problemleridir. Bundan dolayı, sezgisel ve meta sezgisel yaklaşımları kullanmadan bu problemleri çözmek oldukça zordur. En iyi çözümler elde etmek için, önerilen algoritma (EDE-VNS) bu test fonksiyonlarına uygulanmıştır ve literatürdeki en iyi performansı gösteren algoritmalar ile karşılaştırılmış, rekabetçi sonuçlar elde edilmiştir. DE algoritmasının performansı çoğunlukla mutasyon stratejilerine, çaprazlama operatörlerine ve seçilmiş kontrol parametrelerine bağlıdır. Sonuç olarak, birden fazla mutasyon operatörleri ve kontrol parametrelerini kendi VNS döngüleri içerisinde bulundurabilen bir EDE-VNS algoritması çözümün kalitesini arttırabilmek amacıyla geliştirilmiştir. VNS döngüleri içindeki değişken mutasyon stratejilerinin toplu halde çalışmaları sayesinde, DE algoritmasının performansı o kadar olumlu etkilenmiştir ki çoğu kıyaslama problemleri sıfır standart sapma ile optimal olarak çözülmüştür. Mutasyon stratejilerinin toplu halde çalışmalarını etkisi göstermek için, bu test fonksiyonları bütün mutasyon stratejileri teker teker kullanılarak da çözülmüştür. Bireysel mutasyon stratejileri teker teker kullanıldığında, hepsi test fonksiyonlarında optimum çözümler bulma konusunda başarısız olduğu, oysaki bu mutasyon stratejileri toplu halde uygulandığında algoritma mutasyon stratejilerinin farklı özellikleri sayesinde optimal sonuçları kolaylıkla bulabildiği sonucuna varılmıştır. Bunun üzerine, bu algoritma aynı zamanda 240,000 ve 500,000 fonksiyon değerlendirilmesi ile çalıştırılmıştır. . Bu apaçık ortadadır ki, EDE-VNS algoritması ile daha çok optimal çözümler bulmak, daha fazla fonksiyon değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Buna ek olarak, hedef bireylerin evrimini ve popülasyon içinde umut vadeden alanlardan alınan bazı iyi boyutlu değenlerin enjeksiyonunu temel alan çeşitlendirme yöntemi de, iki boyutlu turnuva seçilim yöntemi kullanılarak uygulanmıştır. Gelişmiş popülasyon içerisindeki uygun olmayan çözümlerden faydalanabilmek için, çözümü daha da geliştirmek amacıyla bazı kısıtlama işleme kuralları kullanılmıştır. Hesaplanan sonuçlar göstermektedir ki basit bir EDE-VNS algoritması literatürdeki bazı en iyi performansı gösteren algoritmalarla oldukça rekabetçidir. Bu tezin ikinci bölümünde, gerçek hayat problemlerinde geniş ölçüde uygulamaları olan 0-1 çok boyutlu sırt çantası probleminin, önerilen EDE-VNS algoritması ile çözülebileceği öngörülmüştür. Literatürde, çok boyutlu sırt çantası problemine uygulanan sezgisel yöntemlerin birçoğu, çözümleri geliştirmek için kontrol ve onarım operatörlerini kullanmıştır. Literatürde ortaya çıkan çalışmaların aksine, popülasyon çeşitliliğini zenginleştirmek için bazı gelişmiş kısıtlama işleme yöntemleri kullanılmıştır. Çeşitli toplu mutasyon stratejilerini kullanan değişken komşu aramalı diferansiyel evrim algoritması, deneme popülasyonunu oluşturmak için ortaya atılmıştır. Aslında önerilen bu EDE-VNS algoritması sürekli alanda çalıştığı için, gerçek değer kromozomları S-şeklindeki ve V-şeklindeki transfer fonksiyonlar kullanılarak 0-1 ikili değerlerine dönüştürülmüştür. Çözümleri geliştirmek için, EDE-VNS algoritmasıyla ikili takas yerel arama algoritması birleştirilmiş, önerilen algoritma OR-kütüphanesinden alınan karşılaştırma örnekleri üzerinde test edilmiştir.
Heterojen filolu dağıtım, toplama ve zaman pencereli araç rotalama problemi için adaptif geniş komşuluk arama algoritması
(2016) Özsakallı, Gökberk; Eliiyi, Deniz Türsel
In this thesis, a heterogeneous vehicle routing problem with time windows and simultaneous pick-up and delivery, which has wide application areas, is handled. Three different types of mathematical models are proposed to formulate the problem. The first one is based on Miller-Tucker-Zemlin (1960) constraints. The other two are based on flow decision variables. To the best of our knowledge, the problem has not been studied in the vehicle routing literature. A new set of benchmark instances is also generated to compare lower bounds of mathematical models. The flow variable-based mathematical models provide the best results based on the computational experiments. As the mathematical models can solve only small sized instances, a heuristic algorithm based on Adaptive Large Neighborhood Search is proposed to solve larger real world instances. When the proposed heuristic algorithm and the mathematical models are compared, it is observed that the algorithm finds the optimal solution in most of the test instances. On the average, the algorithm finds better solutions than the mathematical models. The algorithm is also compared with a simple insertion heuristic for large instances, and is found to obtain much better solutions than the simple insertion heuristic. The proposed algorithm is not only stable in terms of solution quality, but also robust in terms of computation time. The proposed heuristic algorithm can be used in everyday logistics operations to obtain very fast and high quality solutions.
Kapalı devre esnek üretim sistem analizi
(2019) Uyan, Remziye Şirin; Öner, Adalet
Bu çalışma, kapalı devre düzene sahip özel bir esnek üretim sistemi ile ilgilidir. Üretim sistemi, kapalı düzende konveyör üzerinde hareket eden, farklı işlem sürelerine sahip farklı parça türlerinden oluşur. Sistemdeki dinamikleri ve etkileşimleri göstermek için analitik bir model önerilmiştir. Model doğrusal olmadığı için ve rasgele makine arızalarını önemsemediğinden, sistemin uygun bir analizini yapabilmek için ayrıntılı bir simülasyon modeli geliştirilmiştir. Amaç, sistemin verimliliğini en üst düzeye çıkarmak için en iyi konfigürasyonu bulmaktır. Farklı konfigürasyon ayarlarını temsil eden bir dizi senaryo değerlendirilmiş ve hedefe göre karşılaştırılmıştır. Simülasyon modelleri ile birlikte kullanılan mevcut optimizasyon yöntemleri ve araçları ele alınmış ve en iyi çözümü bulmak için kullanılmıştır. Sonuçları tartışılmış ve gelecekteki çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Karışamayan ürünler için çok kompartımanlı araç rotalama problemi
(2016) Taşar, Bahar; Kandiller, Levent; Eliiyi, Deniz Türsel
This thesis focuses on a special category of distribution problems for the case of incompatible products. To satisfy different type of demands with minimum logistics costs, incompatible products are carried on the same vehicle but in different compartments. The scope of this study is to explore new mathematical models for the corresponding Multi-Compartment Vehicle Routing Problem (MCVRP) and its variants. While there exists a vast amount of Vehicle Routing Problem (VRP) literature covering several variants, the MCVRP is still open for research. Our study is motivated by a real life instance of a livestock feed distribution system, where each livestock farm demands one type of feed from a single depot. We consider some variants of the MCVRP, as multiple trips of vehicles and the splitting of demand. A taxonomic framework for VRP literature is also suggested. A general mathematical model, and its variants are formulated. A computational experiment is designed for testing the performance of the developed models. Exact solution schemes are evaluated for small sized problem instances, whereas heuristic algorithms are proposed for larger instances. Our results indicate that the proposed methodology is applicable to real life logistics problems such as food, fuel and other chemical distribution.
Kesişen ana kori̇dorlu geleneksel olmayan yeni bir depo tasarımı
(2018) Mağara, Ayşegül; Öztürkoğlu, Ömer
Recent studies of warehouse layout designs show that the travel distance for order-picking operations can be reduced by changing the angle of the cross aisles in the traditional warehouse layout, eventually leading to the emergence of non-traditional layouts. In this thesis, a new design idea is proposed to search for better layouts for order-picking operations than traditional two-block layouts. For this, two angled cross aisles are allowed to intersect in the middle of the storage area, therefore this design idea is called as X-shape warehouse layout. A new constructive aisle model is developed so as to evaluate all possible layout options that can be generated by the new idea. In order to calculate order picking tour length, one of the best known metaheuristics algorithm called Ant Colony Optimization algorithm is used. Next, Differential Evolution algorithm is used to explore the best values of the design variables to minimize average order-picking tour length for a given number of orders. Last, it was shown that the best-found X-shaped designs unfortunately do not provide any savings on tour length over the equivalent two-block traditional designs in many cases. Only best-found designs with 3:1 shape ratios presented 1.5% reduction on average tour length for small picklist sizes in comparison to the equivalent two-block layouts.
M Coxian-2 s stoğa-üretim sistemlerinin kontrolü
(2016) Öztürk, Özgün; Bulut, Önder
In this thesis, we consider a make-to-stock production environment with multiple processing channels, several customer classes, fixed production start-up costs and lost sales. Demands of customer classes are generated from independent Poisson processes. Processing times are assumed to be independent two-phase Coxian random variables. Each phase of Coxian distribution is an exponential random variable corresponding to a specific stage in production and there is a certain visiting probability from phase-one to phase-two. Phase-type processing time assumption allows to model a system with a rework/inspection operation. The problem is to control the production and allocate the on hand inventory among different customer classes. We extend the production-inventory control literature by considering phase-type production times, several customer classes, parallel production channels and start-up cost in a single model. First, the dynamic programming formulation is developed and optimal production and rationing policies are characterized under average system cost criterion. Furthermore, a dynamic rationing policy and several production policies are proposed and their performance analyses are carried out. The final contribution of this thesis is to propose a new method, based on renewal theory, to calculate the long-run average system cost under the optimal production and static rationing policies when there is a single processing channel.
Mimaride çok amaçlı bilişimsel tasarım
(2015) Uğurlu, Cemre; Taşgetiren, Mehmet Fatih
Bu tezde kısıtlı tek amaçlı ve kısıtlı çok amaçlı reel sayı optimizasyon yöntemleri incelenmiştir. Bu incelemeden elde edilen tecrübe dahilinde bu yöntemler bilişimsel tasarım teknikleri kullanılarak mimariye uygulanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, CEC 2006'da sunulan kıyaslama fonksiyonları dikkate alınmıştır. Önerilen algoritma (EDE algoritması) bu test fonksiyonlarına uygulanmıştır ve rekabet edebilen sonuçlar elde edilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında çok amaçlı reel sayı optimizasyonu ile ilgilenilmiştir. Bu kısımda da EDE algoritması çok amaçlı fonksiyonlarda test edilmiştir. Aynı zamanda, NSGA-II ve DE algoritmaları daha önceki mimari tasarım problemlerinde iyi bir performans gösterdiği için bu algoritmalar literatürde en ünlü olan çok amaçlı test fonksiyonlarına uygulanmıştır. Algoritmaların kapsamlı literatür taramalarından ve kısıtları ele alma yöntemlerinin sunumundan sonra özgün mimari uygulamalar aranmıştır. Çok amaçlı kısıtlı üç örnek mimari çalışma tanımlanmıştır. İlk uygulamada, toplam karı artırmayı ve yatırım maliyetini azaltmayı amaçlayan restoran tasarım probleminin NSGA-II, JDE ve EDE algoritmalarından elde edilen sonuçları sunulmaktadır. Algoritmalar mimarinin aşina olduğu Parametrik Tasarım Ortamına uyarlanmıştır. JDE algoritması NSGA-II ve EDE algoritmalarından daha iyi performans göstermiştir ve Pareto'da çıkan sonuçlar tatminkardır. Elde edilen bilgilere göre, çok amaçlı bakışın restoran tasarımına uygulandığı ilk örnektir. İkinci uygulamada, yüzen mahalle kavramsal tasarımının bilişimsel yöntemlerden faydalanılarak geliştirilmesine odaklanılmıştır. Kavramsal tasarım için uygulama bölgesi İzmir'de bir sahil kasabası olan Urla olarak seçilmiştir. Tasarımın seçilen bölgedeki dört adadan faydalanılarak geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışma iki temel konuyu içermektedir. Birincisi mahallenin içerisindeki her bir fonksiyonun ulaşılabilirlik, rüzgardan korunma ve görünürlük amaçlarına göre ve teknik ya da teknik olmayan kısıtlar doğrultusunda dört ada arasına veya çevresine uygun yerleşim bulmaktır. Diğer konu ise birinci optimizasyon modelinden elde edilen koordinatların üzerine en kısa yürüme algoritmasını kullanarak fonksiyonlar arası yürüme yollarını yaratmak ve uygun bir form oluşturmaktır. Fonksiyonların yerleşimi için rüzgardan korunma ve görünürlük amaçları çatıştığı ve ulaşılabilirlik ile görünürlük amaçları çatıştığı için çok amaçlı evrimsel algoritmalardan faydalanılmıştır. Algoritma karşılaştırmasına göre, NSGA-II, DE algoritmasından daha iyi, EDE algoritması da JDE algoritmasından daha iyi sonuçlar vermiştir. Üçüncü uygulamada sualtı otel odası tasarımı için elde edilen Pareto optimal tasarım sonuçları bulunmaya çalışılmıştır. Problemde, otel odasının sualtı ve suüstü katlarının nasıl bir şekilde olacağına odaklanılmıştır. Çok amaçlı problemin formülleri, maliyet enazlaması ve gölge performası ençoklaması hedeflerine bağlı olarak tasarlanmıştır. Uygulanabilir sonuçlar ve ilgi çekici tasarımlar elde edilmiştir. Mimarinin mükemmelliğe ulaşma ihtiyacı ve karmaşık yapısından dolayı, daha iyi performans gösteren algoritmalar aranmaktadır. Bu durum, bir algoritma bir problemde çok iyi performans gösterirken başka bir problemde güzel sonuçlar vermeyebileceği ile de açıklanabilir. Bu tez, yukarıda bahsedilen konuları içeren 5 üniteden oluşmaktadır. Anahtar sözcükler: Çok Amaçlı Mimari Tasarım, Tasarım Optimizasyonu, Evrimsel Algoritmalar, Restoran Tasarım Optimizasyonu, Yüzen Yapılar, Otel Odası Tasarımı ve Bilişimsel Tasarım.
Mürekkep üretiminde esnek akış tipi çizelgeleme problemi
(2016) Akçalı, Aylin; Öner, Adalet
Bu çalışmada, Esnek Akış Tipi (EAT) çizelgeleme problemi ve çözüm yöntemleri ile bunların mürekkep üreten bir fabrikadaki gerçek çizelgeleme problemi üzerindeki uygulaması ele alınmıştır. Makine yapısına, işlem özelliklerine ve amaç fonksiyonuna göre EAT çizelgeleme probleminin birçok varyasyonu vardır. Bu çalışmada fabrikadaki gerçek üretim sürecinin dikte ettiği özel bir varyasyon üzerinde durulmuştur. Buna göre modelde makine bloklama, sıra bağımlı hazırlık süreleri, sınırlı kuyruk ve makine uygunluğu kısıtları bulunmalıdır. Amaç fonksiyonu da en son bitirilen işin tamamlanma zamanını en küçük değerine düşürmektir. Bu problemi çözebilmek için bir Karmaşık Tam Sayılı Doğrusal Programlama modeli geliştirildi. Bu model kullanılarak küçük ölçekli problemlerin en iyi çözümleri gösterildi. Ancak EAT çizelgeleme problemlerinin NP-zor karmaşıklık sınıfında olduğu bilindiğinden, bu model orta ve büyük ölçekli problemleri çözmede yetersiz kalmaktadır. Bundan dolayı, genellikle sezgisel yöntemlerin kullanması gerekliliği ortaya çıkar. Bu çalışmada farklı sezgisel yöntemler üzerinde durulmuştur. İlk çizelgeyi üretmek için, En Kısa İşlem Süresi, En Uzun İşlem Süresi ve bunların varyasyonları olan farklı kurucu sezgiseller kullanıldı. İlk çizelgeyi geliştirmek için ise, Tabu Arama (TA) ve Benzetimli Tavlama (BT) meta sezgiselleri farklı kontrol parametreleri ile kullanıldı. Sezgisel yöntemlerin performansı, küçük ölçekli problemlerde, daha önce matematiksel model ile elde edilen en iyi çözümlerle karşılaştırılarak değerlendirildi. Son olarak, fabrikadaki gerçek çizelgeleme problem örnek alınarak, büyük ölçekli problemler oluşturuldu ve bunların sonuçları rapor edildi
Özdeş paralel makinelerde atama ve çizelgeleme problemi
(2013) Kızılay, Damla; Budak, Mehmet Emin; Taşgetiren, Mehmet Fatih; Bulut, Önder
This paper presents a discrete artificial bee colony algorithm to solve the assignment and scheduling problem in DYO painting company. In the DYO Paint Company, there are three types of filling machines groups: automatic, semiautomatic and manual. In each group, there are several numbers of identical machines. The problem is to first assign these filling production orders to machine groups. Then, these filling production orders on each machine groups should be scheduled on identical parallel machines to minimize the sum of makespan and total tardiness. We also develop a traditional genetic algorithm and variable neighborhood search algorithm to solve the same problem. The computational results show that the VNS algorithm slightly outperforms the GA and DABC on set of benchmark problems we generated.
Palet yükleme problemi
(2013) Akman, Özlem; Öner, Adalet
Kutuların palet üzerinde etkili biçimde yerleştirilmesi (istiflenmesi) problemi lojistikte pratik olarak büyük öneme sahiptir. Bu işlem aslında üç boyutlu bir yerleştirme problemidir. Bununla birlikte, pratikte kutular paletin kenarlarına paralel bir biçimde (orthogonal) yerleştirilir ve ayrıca paletin tabanında yapılan yerleşim ondan sonraki katlarda aynen tekrarlanır. Bu nedenle problem iki boyutlu yerleştirme problemine dönüşür. Diğer bir ifadeyle aynı uzunluk ve genişliğe sahip çok sayıda dikdörtgenin (kutuların) daha büyük bir dikdörtgenin (paletin) içine yerleştirilmesi problemine dönüşür ve literatürde Palet Yükleme Problemi (The Pallet Loading Problem (PLP)) olarak adlandırılır. Bu tezde palet yükleme problemi çalışılmıştır. İzmir?de bir kağıt ürünleri fabrikasında ortaya çıkan gerçek hayat problemidir. Çalışmanın hedefi, kutuların paletlere istiflenmesi işleminin etkinliğini arttırmaktır. Her biri farklı boyutlarda 95 ayrı ürün çeşidine ait kutuların farklı boyutlardaki paletlerin içine nasıl yerleştirileceği çalışıldı. Kullanılabilecek 6 farklı palet tipinin boyutları önceden tanımlanmıştır. Problem, her bir ürün çeşidine en uygun palet tipinin atanması ve belirlenen palet tipinde en iyi yerleşim planının belirlenmesidir. İki matematiksel model ve bir sezgisel yöntem incelenerek her bir ürün çeşidi için problem ayrı ayrı çözüldü. Yerleştirme etkinliği belirli oranda artırıldı. Sonuçlar ve tavsiyeler fabrikaya rapor edildi.
Paralel üretim kanallı ve hazırlık maliyetli stoğa-üretim sistemlerinin kontrolü
(2016) Özkan, Sinem; Bulut, Önder
This study considers production and inventory control problems for a make-to-stock queue with production setup costs, several customer classes and lost sales. At any system state, production decision is to specify whether to activate new production channels or to continue with the currently active ones. If the decision is to activate new channels, a fixed/setup cost is incurred per channel. At the decision epochs where the system experiences demand from any customer class, the controller should also decide whether to satisfy the arriving demand or to reject it. The literature of the control of make-to-stock queues is extended by considering fixed system costs and multiple servers at the same time. Firstly, the structure of the optimal production and rationing policies are characterized and then new/alternative policies that have well-defined structures and are easier to apply are proposed. Numerical and theoretical studies are carried out to assess the performances of the proposed policies. The expected average cost of the optimal production policy for the single-server make-to-stock queue is obtained conducting a renewal analysis.
Sipariş toplama operasyonları için değiştirilmiş iki bloklu depolar
(2018) Hoşer, Deniz; Öztürkoğlu, Ömer
Bu çalışma, sipariş toplayıcının depo içerisindeki seyahatinin en fazla zaman alan aktivite olduğu depolarda çalışanın seyahat mesafesinin en küçükleyecek yenilikçi depo tasarımları geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle, orta ana koridorun segmentlere bölündüğü ve herbir segmentin (tünelin) toplama koridorları boyunca birbirinden bağımsız olarak yerleştirilebildiği yeni bir depo tasarım problemi ele alınmıştır. Tünellerin sipariş toplama tur uzunluğunu uzun vadede en küçükleyecek en iyi lokasyonlarını bulmak için Harmoni arama sezgiseli seçilmiştir. Ayrıca, verilen sipariş setleri ve tünel lokasyonları için en küçük tur uzunluğunu hesaplayan yeni bir sipariş toplama algoritması önerilmiş olup algoritmanın hesaplama karmaşıklığının ise koridor sayısı ve toplanacak parça adeti ile lineer ilişkili olduğu gösterilmiştir.
Tedarikçi değerlendirme süreçlerine yönelik bir uygulama
(2014) Göldeli, Yiğit; Öner, Adalet
Bu çalışmada farklı tedarikçi değerlendirme yöntemleri incelenerek, farklı sektörlerde hizmet veren iki firmada uygulaması gösterilmiştir. Bu amaçla en çok kullanılan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve TOPSIS yöntemleri seçilmiştir. Tedarikçilerin değerlendirilmesi için belirlenen kriterlerin farklı sektörler için nasıl farklılaştıkları irdelenmiştir. Birlikte çalışılan firmalar için üçer adet alternatif tedarikçi belirlenmiştir Her iki yöntemle de tedarikçilerin değerlendirilmesi yapılmış, öncelikleri belirlenmiş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır.
Tek değişkenli ve çok değişkenli istatistiksel süreç kontrol grafikleri: Kimya endüstrisinde bir uygulama
(2019) Çakır, Merve; Öner, Erdinç
İstatistiksel Süreç Kontrolü, sürecin kalitesini arttırarak ve hedef kalite kontrol karakteristiklerinin hedef değerden değişkenliğini düşürerek endüstriyel süreç kontrolünün kalitesini izlemek için kullanılan bir araçtır. Çalışmada, oto korelasyonlu süreçleri izlemek için tek değişkenli ve çok değişkenli kontrol çizelgeleri geliştirmek ve aynı süreç için tek değişkenli ve çok değişkenli kontrol çizelgelerini karşılaştırmak amaçlanmıştır. İlgili literatürde tek değişkenli ve çok değişkenli kontrol tabloları ayrı ayrı incelenmiştir. Bu tezde tek değişkenli kontrol çizelgeleri ile çok değişkenli kontrol çizelgelerinin karşılaştırılması incelenmiştir.
Toplu taşımada araç ve sürücü çizelgeleme problemleri
(2016) Öztop, Hande; Kandiller, Levent; Eliiyi, Deniz Türsel
Bu tezde, toplu taşıma operasyonlarının araç ve sürücü çizelgeleme aşamaları, bir toplu taşıma idaresinin gerçek hayat probleminden esinlenilerek çalışılmıştır. Problemde amaç önceden belirlenmiş seferleri ve araç atamalarından kaynaklanacak ölü kilometre seferlerini, sürücülerin toplam çalışma ve vardiya sürelerini dikkate alarak taşımacılığı minimum maliyetle karşılamak için gereken farklı tipteki araç ve sürücülerin sayısını optimal şekilde belirlemektir. Her iki alt problem için tamsayılı programlama modelleri geliştirilmiştir. Sürücü çizelgelemede, toplam çalışma süresini aşan görev sıralamalarını elemek üzere tekrarlamalı geçerli eşitsizlik yaratma yöntemi geliştirilmiştir. Her alt problem için geliştirilen çözüm yöntemlerinin performansları detaylı deneylerle araştırılmıştır ve sonuçlar önerilen optimal arama çözüm yöntemlerinin çözüm süreleri açısından oldukça etkili olduğunu göstermiştir. Bunun yanında, bütüncül problem için sıralı ve entegre olmak üzere iki yaklaşım önerilmiştir. Entegre yaklaşımda tamsayılı bir programlama modeli geliştirilmiş ve küçük boyutlu örnek problemler optimal olarak çözülmüştür. Ancak üstel artan çözüm süreleri nedeniyle büyük boyutlu problemler makul süreler içerisinde çözülememiştir. Bu nedenle araç ve sürücü çizelgeleme problemleri için geliştirilmiş olan tamsayılı programlama modellerinin sırayla çözüldüğü bir sıralı yaklaşım önerilmiştir. Bu yaklaşımın performansı kapsamlı sayısal deneyle araştırılmıştır ve sonuçlar sıralı yaklaşımın en fazla 120 sefere sahip örnekler için oldukça etkin ve verimli olduğunu göstermiştir. Ayrıca sıralı yaklaşım küçük boyutlu örnekler üzerinden entegre yaklaşım ile kıyaslanmıştır ve sonuçlar sıralı yaklaşımın çok makul sürede optimale yakın sonuçlar bulmada oldukça etkin olduğunu göstermiştir.

Browse

Browsing Yüksek Lisans Tezleri by Department "FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı"