Çeviri Metni Eleştir(eme)mek: Çeviribilim Penceresinden Türkiye 2012 İlerleme Raporu Çevirisinin Değerlendirilmesi

Abstract

Çeviri tarihi sürecinde çeviri eleştirisi kavramı genel olarak kutsal ve yazınsal metinleri kapsamaktadır. Bu doğrultuda şekillenen çeviri eleştirisi geleneğinde eleştirinin \"kaynak ve erek metinlerin genelde eşdeğerlik ölçütleri kapsamında karşılaştırılması ve erek metnin kaynak metne uygunluğunun belirlenmesi\" şeklinde ele alındığı görülmektedir. Yetmişli yıllardan sonra çeviribilimde yaşanan paradigma değişimiyle birlikte çeviri süreçleri işlevsel çeviri kuramları kapsamında incelenmeye başlanmıştır. Bu bağlamda çeviri eleştirisindeki ölçütler de değişmiş ve çeviri eleştirisi uygulamalarında çeviri bütünsel ve oluştuğu bağlam içinde değerlendirilmeye başlanmıştır. Paradigma değişimine koşut olarak çeviribilim özgül bir bilim dalı olarak kabul edilmeye başlanmış bunun sonucunda da çeviribilim doğası gereği farklı disiplinlerin oluşturduğu metinleri de inceleme alanına almış ve farklı disiplinlerle çalışmalar da araştırma konusu olmuştur. Belirtilen döneme değin çeviri eleştirisi çalışmaları ağırlıklı olarak kutsal metinleri ve yazınsal metinleri içerirken yetmişli yıllardan sonra uzmanlık metinleri de araştırma konusu haline gelmiştir. Hukuk metni en sık çevirisi yapılan uzmanlık metinlerinden biridir. Bu çalışmanın amacı hukuk alanında bir uzmanlık metni olarak değerlendirilebilecek olan Avrupa Birliği Komisyonu tarafından hazırlanan Türkiye 2012 İlerleme Raporu'nun İngilizceden Türkçeye çevirisine yönelik yazılı basında ve çevrimiçi ortamlarda yer alan eleştirileri çeviribilim bağlamında değerlendirmektedir. Bu bağlamda Rapora içkin eleştiriler ve tepkiler incelenmiş ve erek odaklı çeviri yaklaşımlarının getirdiği ölçütler ile değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda çeviri eleştirisini iki metnin karşılaştırılması ile sınırlı tutmayan ve çeviriyi kuşatan durumsal toplumsal siyasal ekonomik kültürel vb. etkenleri göz önünde bulunduran yaklaşımla bir inceleme yapılacaktır. Çeviri sürecinin saydamlaştırılması için çalışmanın giriş bölümünde Avrupa Birliği'nin aday ülkeler için yıllık olarak hazırladığı İlerleme Raporları hakkında bilgi verilecektir. İlerleyen bölümlerde 2012 Türkiye Raporunun çevirisine ile ilgili basında yer alan eleştirilere konu olan bölümler sunulacaktır. Konuyla ilgili kuramsal çerçeveyi oluşturan erek odaklı çeviri yaklaşımları doğrultusunda konu kapsamındaki bulgulara yer verilerek elde edilen bulgular çevirinin oluşturulduğu yayımlandığı kullanıldığı ortam ve ideoloji gibi çeviri edimini yönlendiren etkenler ekseninde ele alınacaktır. Yapılan çalışma sonucunda çeviri eleştirisinin işlevsel olması için çeviribilimin öngördüğü nesnel ölçütlerin temel alınması gerekliliği ve çeviriyi-çevirmeni kuşatan normların çeviri eleştirisi sürecindeki önemi vurgulanacak ve tartışılacaktır.